Nghệ - Siêu thực phẩm hay mối nguy tiềm ẩn cho gan?
Nghệ từ lâu được ca ngợi như một "siêu thực phẩm" với khả năng chống viêm, giảm đau khớp và thậm chí ngăn ngừa các bệnh ung thư nguy hiểm như ung thư gan và ung thư vú. Tuy nhiên, ẩn sau những lợi ích này là một nguy cơ không ngờ: nghệ có thể dẫn đến suy gan nếu sử dụng không đúng cách. Một trường hợp điển hình xảy ra tại Hoa Kỳ đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về việc lạm dụng thực phẩm bổ sung từ loại gia vị này.
Trường hợp suýt ghép gan vì dùng nghệ quá liều
Một phụ nữ 57 tuổi ở Hoa Kỳ, Katie Mohan, đã trải qua cơn đau bụng dữ dội, buồn nôn và hiện tượng vàng mắt chỉ vài tuần sau khi bắt đầu dùng thực phẩm bổ sung nghệ. Sau khi đi khám, các bác sĩ phát hiện bà đang ở bờ vực suy gan, chỉ còn một bước nữa là phải tiến hành ghép gan. Suy gan là tình trạng tổn thương gan nghiêm trọng, khiến cơ quan này mất khả năng thực hiện chức năng giải độc và chuyển hóa bình thường của cơ thể.
Theo báo cáo từ NBC News, Katie Mohan cho biết nước tiểu của bà luôn có màu vàng bất thường, dù đã uống nhiều nước. Kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ men gan của bà cao gấp 60 lần so với mức bình thường (thông thường không vượt quá 50 U/L). Ban đầu, bà không xác định được nguyên nhân, cho đến khi đọc một báo cáo y tế mô tả các triệu chứng tương tự ở những người đã dùng liều cao thực phẩm bổ sung nghệ.
Katie Mohan tiết lộ rằng bà đã dùng ba viên bổ sung mỗi ngày theo hướng dẫn trên bao bì, với tổng lượng curcumin (hoạt chất chính trong nghệ) lên đến 2250mg. Tuy nhiên, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị lượng curcumin an toàn hàng ngày chỉ là 200mg. Điều này có nghĩa là liều lượng bà sử dụng đã vượt quá giới hạn cho phép hơn 10 lần, dẫn đến nguy cơ tổn thương gan nghiêm trọng.
Nghệ và nguy cơ độc tính với gan
Theo một nghiên cứu được công bố trên tạp chí JAMA Network Open, nghệ được xếp vào nhóm các chiết xuất thực vật gây độc cho gan phổ biến nhất tại Hoa Kỳ, cùng với trà xanh và gạo men đỏ. Điều này đặt ra câu hỏi: tại sao một loại gia vị vốn được biết đến với giá trị dinh dưỡng cao và nhiều lợi ích sức khỏe lại có thể trở thành mối nguy cho gan?
Trên thực tế, nghệ là thành phần chính tạo nên màu vàng đặc trưng của món cà ri, và hoạt chất quý giá nhất trong nó là curcumin. Curcumin được coi là một siêu dưỡng chất với các tác dụng nổi bật như:
- Ức chế viêm mãn tính trong cơ thể.
- Trung hòa các gốc tự do, làm chậm quá trình lão hóa.
- Giảm đau khớp và hỗ trợ điều trị viêm khớp.
- Ngăn ngừa nhiều loại ung thư, bao gồm ung thư vú, tuyến tiền liệt, gan, đại tràng, phổi và tuyến tụy.
- Phòng ngừa các bệnh tim mạch như bệnh tim, đột quỵ và cao huyết áp.
- Giảm đau bụng kinh và cải thiện chất lượng giấc ngủ.
Tuy nhiên, việc sử dụng nghệ không đúng cách, đặc biệt là dùng quá liều curcumin, có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe, như trường hợp của Katie Mohan.
Cách sử dụng nghệ an toàn để tránh nguy cơ suy gan
Trên thị trường, nghệ chủ yếu được chia thành hai dạng: bột nghệ dùng trong nấu ăn hàng ngày và thực phẩm chức năng có nồng độ cao như viên nang curcumin. Để đảm bảo an toàn và tối ưu hóa lợi ích, người dùng cần lưu ý những điểm sau:
Ăn sau bữa ăn: Nếu sử dụng dạng viên nang, tốt nhất nên uống sau bữa ăn. Ruột sau khi ăn chứa dầu từ thức ăn, giúp hòa tan nghệ và tăng cường hấp thụ. Đồng thời, việc này cũng giảm thiểu nguy cơ kích ứng dạ dày, đặc biệt quan trọng với những người có dạ dày nhạy cảm, vì dùng nghệ khi bụng đói có thể gây trào ngược axit, ợ nóng hoặc các vấn đề khó chịu khác.
Kết hợp với tiêu đen: Khi sử dụng bột nghệ trong chế biến món ăn, nên kết hợp với một lượng nhỏ bột tiêu đen. Piperine trong tiêu đen có khả năng làm tăng tỷ lệ hấp thụ curcumin lên đến 2000%. Chỉ cần thêm khoảng 1/20 thìa cà phê tiêu đen cũng mang lại hiệu quả đáng kể.
5 nhóm người cần thận trọng khi sử dụng nghệ
Curcumin được coi là an toàn nếu lượng tiêu thụ hàng ngày không vượt quá 200mg, nhưng do đặc tính thúc đẩy tuần hoàn máu, kích thích tiết mật và cản trở quá trình đông máu, năm nhóm người sau đây cần đặc biệt chú ý khi sử dụng nghệ:
- Phụ nữ mang thai và đang cho con bú: Cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe mẹ và bé.
- Người đang dùng thuốc chống đông máu: Như aspirin hoặc warfarin, vì nghệ có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.
- Người sắp phẫu thuật: Nên ngừng sử dụng nghệ ít nhất hai tuần trước khi phẫu thuật để tránh biến chứng liên quan đến đông máu.
- Người có dạ dày nhạy cảm hoặc vấn đề về dạ dày: Nghệ có thể gây kích ứng, dẫn đến các triệu chứng khó chịu như đau bụng hoặc ợ nóng.
- Người mắc bệnh gan: Cần hết sức thận trọng, vì nghệ có thể làm trầm trọng thêm tình trạng tổn thương gan, như minh chứng từ trường hợp suy gan ở Mỹ.
Trong khi nghệ vẫn là một phần quan trọng của ẩm thực và y học cổ truyền, việc sử dụng đúng cách và tuân thủ liều lượng khuyến cáo là chìa khóa để tận dụng lợi ích mà không gặp phải rủi ro. Người tiêu dùng nên tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi bổ sung nghệ vào chế độ ăn uống hàng ngày, đặc biệt là với các sản phẩm có nồng độ cao.
