Anh Trần, 32 tuổi, đang phải điều trị tại Đơn vị Chăm sóc Đặc biệt Cấp cứu (EICU) của Bệnh viện Nhân dân số 2 thành phố Ninh Ba, tỉnh Chiết Giang (Trung Quốc) sau hai ngày liên tiếp tham gia các buổi tiệc tùng.
Ngày đầu tiên, anh ăn lẩu no căng bụng cùng người thân. Sang ngày thứ hai, anh tiếp tục hẹn bạn bè ăn thịt nướng từ chiều đến khuya và uống kèm 2 chai bia. Anh vốn rất mê thịt, nhất là thịt mỡ, nhưng lại không thích ăn rau. Trong các bữa ăn, anh liên tục nạp các món thịt, hải sản mà gần như bỏ qua rau củ, trái cây.
Buổi tối của ngày thứ hai, vùng bụng anh bắt đầu đau dữ dội, cơn đau lan nhanh ra toàn bộ vùng bụng và lưng dưới. Anh mô tả cảm giác "giống như có dao cứa vào". Nghe tiếng hô hoán, người nhà hốt hoảng gọi xe cấp cứu ngay trong đêm. Mẹ anh khóc nghẹn: "Tôi nhắc nó rồi, ăn ít thịt thôi, giảm cân đi, đừng nhậu nhẹt nữa nhưng nó không nghe."
Máu trắng đục như mỡ lợn, triglyceride gấp 48 lần
Tại bệnh viện, kết quả xét nghiệm khiến các bác sĩ bất ngờ. Chỉ số triglyceride trong máu của anh Trần lên tới 82,46 mmol/L, gấp khoảng 48 lần mức bình thường. Máu rút ra từ cơ thể bệnh nhân không còn màu đỏ tươi mà trắng đục đặc như sữa hay mỡ lợn, hay còn gọi là "máu dưỡng chấp".
Bác sĩ Du Liwen, Phó trưởng Khoa Cấp cứu Bệnh viện Nhân dân số 2, cho biết bệnh nhân bị viêm tụy cấp do tăng lipid máu cực kỳ nghiêm trọng. Tuyến tụy viêm nặng kèm dịch tiết tràn ra các mô xung quanh. "Nếu chỉ nhập viện chậm thêm một chút, tính mạng của bệnh nhân có lẽ không giữ được", ông nói.
Hiện anh Trần tuy đã thoát khỏi nguy kịch nhưng vẫn trong tình trạng hôn mê và cần điều trị thêm. Người nhà anh vừa xót xa vừa giận vì trước đây từng nhiều lần nhắc nhở anh thay đổi thói quen ăn uống và giảm cân nhưng anh không nghe.
Viêm tụy cấp trẻ hóa nhanh, bệnh viện đón 4 ca cùng lứa tuổi
Đáng chú ý, đây không phải ca bệnh cá biệt. Theo bác sĩ Du Liwen, bệnh viện này vừa tiếp nhận liên tiếp 4 bệnh nhân trẻ quanh độ tuổi 30 mắc viêm tụy cấp sau các đợt ăn uống thả ga. Những năm gần đây, viêm tụy cấp đang trẻ hóa rất nhanh, không còn là bệnh của người trung niên – cao tuổi.
Bác sĩ Du chỉ ra những đặc điểm chung của bệnh nhân trẻ:
- Nghiện đồ ăn nhiều mỡ và đường như thịt nướng, lẩu cay, gà rán, bánh mì kẹp thịt.
- Lười uống nước lọc, chủ yếu dùng nước ngọt có gas, trà sữa hoặc bia rượu để giải khát.
- Lối sống lười vận động, thường xuyên ngồi một chỗ dẫn đến thừa cân, béo phì.
Cơ chế gây viêm tụy cấp và những biến chứng chết người
Bác sĩ Du giải thích, chế độ ăn nhiều dầu mỡ và protein kéo dài sẽ làm rối loạn chuyển hóa. Khi gan bị quá tải, không thể chuyển hóa hết chất béo, lượng "chất béo tự do" trong máu sẽ tăng vọt, gây tắc nghẽn các ống dẫn nhỏ của tuyến tụy và bùng phát viêm tụy cấp.
Ở mức độ nhẹ, viêm tụy cấp chỉ gây phù nề. Nhưng nếu tiến triển nặng, nó có thể dẫn đến hoại tử tụy, chảy máu nội tạng, nhiễm trùng máu, sốc và tử vong. Cơn đau do viêm tụy cấp thường dai dẳng, tập trung ở vùng bụng trên rồi lan sau lưng, kèm nôn mửa và sốt cao.
Chuyên gia cảnh báo nguy cơ đột quỵ, ung thư tuyến tụy
Phân tích thêm về hiện tượng "máu đục như mỡ lợn", bác sĩ Lee Cheuk-kwong, Giám đốc Y tế Dịch vụ Truyền máu Chữ thập đỏ Hong Kong (Trung Quốc), cho biết việc tiêu thụ quá nhiều thịt mỡ như thịt bò mỡ, thịt lợn nướng khiến huyết tương bị bao phủ bởi chất béo. Tình trạng này về lâu dài không chỉ gây viêm tụy cấp mà còn làm xơ vữa, tắc nghẽn mạch máu, gia tăng nguy cơ biến chứng tim mạch và đột quỵ.
Trong khi đó, bác sĩ chuyên ngành ung bướu Fang Guanjie (Đài Loan, Trung Quốc) cảnh báo: "Những người có thói quen ăn uống kém lành mạnh, mỡ máu cao hay viêm tụy tái phát nhiều lần đều nằm trong nhóm nguy cơ cao mắc ung thư tuyến tụy, cần phải chủ động tầm soát định kỳ."
Mẹo ăn lẩu, nướng an toàn để bảo vệ tuyến tụy
Để vừa thỏa mãn sở thích ăn uống, vừa tránh viêm tụy cấp và biến chứng đột quỵ, các chuyên gia y tế đưa ra những lời khuyên quan trọng:
- Kiểm soát lượng thịt béo: hạn chế các phần thịt nhiều mỡ, đồ chiên rán, nước lẩu cay nhiều dầu sa tế.
- Bổ sung rau xanh và nước lọc: ăn kèm nhiều rau củ luộc, ưu tiên uống nước lọc thay vì nước ngọt hay bia rượu trong bữa.
- Không uống trà, cà phê ngay sau bữa ăn: nên chờ 2 đến 3 giờ để cơ thể hấp thụ chất sắt từ thực phẩm.
- Thường xuyên vận động và kiểm tra sức khỏe định kỳ để duy trì chỉ số mỡ máu ổn định, tránh tình trạng máu nhiễm mỡ âm thầm.
