Bộ Y tế làm rõ ý nghĩa thời gian trong quy trình chẩn đoán hình ảnh
Bộ Y tế vừa có văn bản gửi Bộ Tài chính để hướng dẫn việc áp dụng tài liệu chuyên môn về chẩn đoán hình ảnh và điện quang can thiệp. Theo đó, Bộ Y tế nhấn mạnh rằng thông số thời gian quy định trong các hướng dẫn quy trình kỹ thuật chỉ mang tính tham chiếu, không phải là tiêu chí cứng để giám định hay từ chối thanh toán bảo hiểm y tế.
Bối cảnh và vấn đề phát sinh
Ngày 29/8/2025, Bộ Y tế đã ban hành hai quyết định quan trọng: Quyết định số 2775/QĐ-BYT về tài liệu "Hướng dẫn quy trình kỹ thuật về chẩn đoán hình ảnh thuộc chương Điện quang-Tập 1" với 322 quy trình, và Quyết định số 2776/QĐ-BYT về "Hướng dẫn quy trình kỹ thuật về điện quang can thiệp thuộc chương Điện quang-Tập 1" với 233 quy trình. Các tài liệu này được xây dựng nhằm chuẩn hóa thực hành chuyên môn, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và đảm bảo an toàn cho người bệnh trong lĩnh vực chẩn đoán hình ảnh và điện quang can thiệp.
Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, Bộ Y tế nhận được phản ánh từ nhiều địa phương và cơ sở khám chữa bệnh về việc cơ quan bảo hiểm xã hội sử dụng thời gian thực hiện dịch vụ kỹ thuật quy định trong các tài liệu hướng dẫn làm căn cứ để từ chối thanh toán chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế. Ví dụ, trong một số trường hợp cụ thể, nếu thời gian chụp X-quang dưới 6 phút hoặc siêu âm tim dưới 30 phút, cơ quan bảo hiểm có thể từ chối thanh toán dựa trên lý do không đạt mức thời gian quy định.
Thời gian chỉ mang tính tham chiếu
Để đảm bảo thực hiện thống nhất và phù hợp với thực tiễn chuyên môn, Bộ Y tế đã đưa ra ý kiến chính thức. Theo đó, thông số thời gian trong các hướng dẫn quy trình kỹ thuật là thời gian trung bình mang tính tham chiếu, được xây dựng dựa trên thực hành chuyên môn phổ biến tại các cơ sở y tế. Mục đích chính của nó là phục vụ việc chuẩn hóa thực hành kỹ thuật, đảm bảo an toàn người bệnh và chất lượng chuyên môn, chứ không nhằm xác lập điều kiện pháp lý bắt buộc.
Bộ Y tế giải thích rằng thời gian được ghi nhận trên các hệ thống kỹ thuật như PACS, file DICOM hoặc nhật ký thiết bị chỉ phản ánh một phần của quá trình kỹ thuật, chủ yếu là thời gian vận hành thiết bị. Nó không bao gồm toàn bộ thời gian thực hiện quy trình, chẳng hạn như xác nhận đúng người bệnh, hướng dẫn tư thế, hỏi bệnh, tiền sử, đối chiếu kết quả, giải thích, tư vấn, đọc và nhận định kết quả, cũng như chuyển kết quả lên hệ thống.
Do đó, việc sử dụng riêng lẻ thông số thời gian từ thiết bị để so sánh với hướng dẫn và làm căn cứ từ chối thanh toán là không đúng với quy trình kỹ thuật. Thời gian thực hiện thực tế có thể thay đổi tùy thuộc vào tình trạng lâm sàng của người bệnh, yêu cầu chuyên môn cụ thể, trình độ nhân lực, điều kiện cơ sở vật chất và mức độ tự động hóa của thiết bị tại từng cơ sở y tế.
Nguyên tắc giám định và thanh toán BHYT
Bộ Y tế khẳng định rằng việc giám định và thanh toán chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế đối với các dịch vụ kỹ thuật thuộc chương Điện quang không được căn cứ vào thông số thời gian trong các hướng dẫn quy trình kỹ thuật. Thay vào đó, quá trình này phải dựa trên đánh giá tổng thể hồ sơ bệnh án và thực tế cung cấp dịch vụ, bao gồm các yếu tố sau:
- Sự phù hợp của chỉ định dịch vụ kỹ thuật với tình trạng lâm sàng của người bệnh.
- Việc tuân thủ các bước chuyên môn chủ yếu của quy trình kỹ thuật.
- Giá trị sử dụng và ý nghĩa lâm sàng của kết quả kỹ thuật trong chẩn đoán và điều trị.
- Điều kiện thực tế về nhân lực, trang thiết bị và tổ chức thực hiện tại cơ sở khám chữa bệnh theo quy định pháp luật.
Hiện nay, việc thanh toán và quyết toán cho một số dịch vụ kỹ thuật như chụp X-quang thường, chụp X-quang số hóa, chụp CT Scanner đến 32 dãy, siêu âm và chụp cộng hưởng từ (MRI) đã được quy định cụ thể trong các thông tư của Bộ Y tế, bao gồm Thông tư số 35/2016/TT-BYT và các văn bản sửa đổi, bổ sung sau này.
Trong trường hợp phát hiện dấu hiệu tăng cao bất thường hoặc lạm dụng dịch vụ kỹ thuật, cơ quan bảo hiểm xã hội cần phối hợp với cơ sở khám chữa bệnh và cơ quan quản lý nhà nước về y tế tại địa phương để kiểm tra và xác minh theo đúng thẩm quyền và trình tự pháp luật.
Đề xuất và hướng dẫn từ Bộ Y tế
Bộ Y tế đã đề nghị Bộ Tài chính quan tâm và chỉ đạo cơ quan Bảo hiểm xã hội thực hiện giám định, thanh toán theo đúng quy định của pháp luật. Đặc biệt, không được sử dụng thông số thời gian trong hướng dẫn quy trình kỹ thuật chương Điện quang làm căn cứ để giám định và thanh toán chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế. Điều này nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của cả cơ sở khám chữa bệnh và người tham gia bảo hiểm y tế.
Bộ Y tế cũng khuyến khích các bên liên quan, nếu gặp khó khăn hoặc vướng mắc trong quá trình thực hiện, hãy phản ánh bằng văn bản về Bộ để được xem xét và giải quyết kịp thời. Việc này giúp tháo gỡ những vướng mắc hiện tại, chẳng hạn như các trường hợp chụp X-quang thực hiện dưới 6 phút, và đảm bảo hệ thống y tế hoạt động hiệu quả và công bằng hơn.
