Chỉ trong thời gian ngắn gần đây, Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng đã tiếp nhận và phẫu thuật cắt bỏ tinh hoàn cho nhiều trường hợp bệnh nhi bị xoắn tinh hoàn đến viện quá muộn. Điều đáng tiếc là phần lớn các trường hợp này đều có thể tránh được hậu quả nặng nề nếu được phát hiện và điều trị kịp thời.
4 ca cắt tinh hoàn trong 2 tháng
Theo bác sĩ Nguyễn Phi Phong, Trưởng Khoa Ngoại, Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng, trong khoảng 2 tháng gần đây, bác sĩ của bệnh viện đã cắt bỏ tinh hoàn 4 bệnh nhân, trong đó có 2 em ở tuổi dậy thì và 2 trẻ có tinh hoàn ẩn, chưa xuống cố định trong bìu. Tình trạng xoắn tinh hoàn xảy ra khi tinh hoàn bị xoắn quanh trục của thừng tinh, chèn ép mạch máu nuôi dưỡng, dẫn đến thiếu máu và hoại tử nếu không được tháo xoắn kịp thời.
Cơ hội bảo tồn tính bằng giờ
Bác sĩ Phong giải thích: “Nếu không được tháo xoắn kịp thời, tinh hoàn sẽ bị thiếu máu, dẫn đến hoại tử và buộc phải cắt bỏ”. Xoắn tinh hoàn có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào, từ trẻ sơ sinh đến người trưởng thành, nhưng phổ biến nhất ở trẻ 12-18 tuổi – giai đoạn tinh hoàn phát triển nhanh về kích thước, làm tăng nguy cơ xoắn. Các yếu tố nguy cơ khác gồm tinh hoàn ẩn, bất thường giải phẫu khiến tinh hoàn di động quá mức trong bìu, tiền sử đau bìu thoáng qua hoặc có người thân từng bị xoắn tinh hoàn. Nhiều trường hợp xảy ra đột ngột khi chơi thể thao, thay đổi tư thế, khi đang ngủ hoặc không có chấn thương trước đó.
Thời gian vàng để cứu tinh hoàn là 4-6 giờ đầu, với khả năng bảo tồn trên 90%. Sau 6-12 giờ, tỷ lệ này giảm xuống còn 50-70%. Nếu đến viện sau 12-24 giờ, nguy cơ hoại tử tăng mạnh, khả năng cứu tinh hoàn chỉ còn 20-30%. Sau 24 giờ, phần lớn tinh hoàn đã hoại tử hoàn toàn. “Chính vì vậy, mỗi giờ trì hoãn đều làm giảm cơ hội cứu tinh hoàn cho trẻ”, bác sĩ Phong nhấn mạnh.
Dấu hiệu nhận biết và khuyến cáo
Các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh cần đặc biệt lưu ý khi trẻ xuất hiện các dấu hiệu như đau bìu đột ngột, một bên bìu sưng to, đỏ hoặc tím, buồn nôn, nôn kèm đau bìu. Đối với trẻ nhỏ, những biểu hiện như quấy khóc dữ dội không rõ nguyên nhân, bỏ bú, khó chịu bất thường hoặc sưng đau vùng bẹn, bìu cũng cần được đưa đi khám ngay. Riêng với những trẻ có tinh hoàn ẩn, cần được mổ đưa xuống cố định ở bìu khi trẻ đủ 8-12 tháng. Những trẻ có tinh hoàn ẩn chưa được mổ, khi xuất hiện đau hoặc sưng vùng bẹn, phụ huynh cần nghĩ ngay đến khả năng xoắn tinh hoàn và nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế.
Bác sĩ Phong khuyến cáo: “Đừng coi thường bất kỳ cơn đau bìu nào ở trẻ em và thanh thiếu niên. Nếu con trai bạn đang ở tuổi dậy thì hoặc có tinh hoàn ẩn, hãy đặc biệt cảnh giác với xoắn tinh hoàn. Xoắn tinh hoàn không đáng sợ bằng việc nhận biết quá muộn”.
