Thay vì phải trải qua cuộc đại phẫu tháo rời và tái tạo gần như toàn bộ khối xương trán-ổ mắt, nhiều bệnh nhi tại Bệnh viện Nhi Trung ương hiện được điều trị bằng kỹ thuật kéo giãn phức hợp trán-ổ mắt. Mỗi ngày, các bác sĩ chỉ điều chỉnh thiết bị kéo giãn thêm đúng 1mm, giúp xương biến dạng dịch chuyển từ từ, tạo điều kiện cho cơ thể tự hình thành xương mới và dần điều chỉnh sự cân đối của khuôn mặt.
Kỹ thuật kéo giãn 1mm/ngày thay thế đại phẫu
Dị tật dính liền sớm khớp sọ trán-đỉnh một bên là bệnh lý bẩm sinh hiếm gặp, gây biến dạng vùng trán, hốc mắt và ảnh hưởng đến sự phát triển của hộp sọ. Trước đây, phương pháp điều trị chủ yếu là phẫu thuật tịnh tiến trán-ổ mắt – một cuộc đại phẫu kéo dài, nguy cơ mất máu lớn và vẫn có khả năng tái phát do khuyết xương. Để khắc phục những hạn chế này, các bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương đã triển khai kỹ thuật kéo giãn phức hợp trán-ổ mắt.
Trong ca mổ, bác sĩ tạo hình vùng trán-ổ mắt rồi đặt hệ thống kéo giãn chuyên dụng. Sau phẫu thuật, thiết bị được kích hoạt hai lần mỗi ngày, mỗi lần kéo 0,5mm, tương đương 1mm/ngày. Khi đạt khoảng cách mong muốn, trung bình khoảng 30mm, quá trình kéo giãn dừng lại. Trẻ tiếp tục được theo dõi khoảng 3 tháng để xương mới hình thành ổn định trước khi tháo thiết bị.
Hiệu quả thẩm mỹ và cơ hội phát triển não bộ
Sau từng lần kéo giãn, phần trán vốn bị lõm dần nhô ra phía trước, hốc mắt và sống mũi từng bước trở nên cân đối hơn. Chị T.H., mẹ của một bệnh nhi đang điều trị tại Khoa Sọ mặt và Tạo hình, chia sẻ: "Trước đây mắt và mũi của con bị lệch, phần trán bên trái lõm hẳn xuống. Mỗi lần bác sĩ điều chỉnh thiết bị, tôi lại thấy khuôn mặt con thay đổi từng chút một. Đến giờ khuôn mặt đã hài hòa hơn rất nhiều".
Không chỉ thay đổi về ngoại hình, kỹ thuật này còn mở rộng hộp sọ, tạo thêm không gian cho não phát triển. Chị N.A., phụ huynh của một bệnh nhi khác, cho biết: "Trước đây tôi luôn lo khớp sọ đóng sớm sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ. Nay hộp sọ được mở rộng, tạo thêm không gian cho não phát triển nên cả gia đình nhẹ nhõm hơn rất nhiều".
Nguy cơ tiềm ẩn của dị tật sọ mặt
Theo Tiến sĩ, bác sĩ Đặng Hoàng Thơm, Trưởng khoa Sọ mặt và Tạo hình, dính liền sớm khớp sọ trán-đỉnh một bên là dị tật bẩm sinh hiếm gặp, xảy ra khi đường khớp sọ đóng sớm bất thường ngay từ những tháng đầu đời. Điều này khiến hộp sọ phát triển không cân xứng, làm vùng trán bên tổn thương bị lõm, bên đối diện nhô ra, hốc mắt và sống mũi lệch, khiến khuôn mặt trẻ biến dạng rõ rệt.
Tuy nhiên, hệ lụy của bệnh không chỉ dừng ở yếu tố thẩm mỹ. Việc khớp sọ đóng sớm có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của hộp sọ, nền sọ và toàn bộ khối xương hàm mặt. Trẻ có nguy cơ bị lệch mũi, biến dạng hốc mắt, mất cân xứng xương gò má, lệch khớp cắn, nghiêng đầu, lác, loạn thị hoặc nhược thị. Một số trường hợp còn có thể tăng áp lực nội sọ, ảnh hưởng đến sự phát triển lâu dài.
Kết quả điều trị và triển vọng
Đến nay, 11 trẻ mắc dính liền sớm khớp sọ trán-đỉnh một bên đã được điều trị thành công tại Bệnh viện Nhi Trung ương. Theo Tiến sĩ, bác sĩ Đặng Hoàng Thơm, kỹ thuật dựa trên nguyên lý tạo xương dưới tác động của lực kéo. Khi hai đầu xương được tách ra từ từ và có kiểm soát, cơ thể sẽ tự tạo mô xương mới để lấp đầy khoảng trống, đồng thời các mô mềm cũng thích nghi dần với sự thay đổi của khung xương.
"Kỹ thuật có thể thực hiện từ khi trẻ khoảng 6 tháng tuổi. Việc kéo giãn đến đâu, xương mới hình thành đến đó giúp hạn chế khuyết xương, giảm nhu cầu ghép xương và giảm nguy cơ tái phát biến dạng, đồng thời mang lại hiệu quả thẩm mỹ tốt hơn", bác sĩ Thơm cho biết. Việc làm chủ kỹ thuật kéo giãn phức hợp trán-ổ mắt không chỉ giúp giảm xâm lấn, hạn chế mất máu và rút ngắn quá trình hồi phục cho trẻ mắc dị tật sọ mặt mà còn mở ra cơ hội tiếp cận các kỹ thuật tạo hình tiên tiến ngay tại Việt Nam, thay vì phải tìm kiếm điều trị ở nước ngoài.
