Bệnh viện E vừa tiếp nhận một nam kỹ sư xây dựng bị tiêu cơ vân do tập gym quá sức. Người bệnh nhập viện trong tình trạng đau mỏi nhiều vùng cơ hai bên tay, đỏ rát cánh tay, buồn nôn. Qua khám lâm sàng và xét nghiệm, các bác sĩ xác định bệnh nhân bị tiêu cơ vân do vận động quá sức.
Nguyên nhân gây tiêu cơ vân
Theo Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Hoa – Khoa Thận tiết niệu và lọc máu, Bệnh viện E, nam bệnh nhân là kỹ sư xây dựng, thường xuyên làm việc tại công trình với cường độ lao động cao. Ngoài giờ làm, anh dành 1-2 giờ mỗi ngày để tập gym, chủ yếu tập các bài cho nhóm cơ tay, vai, ngực với tạ 5-10kg. Việc tập luyện dựa trên kinh nghiệm cá nhân, không có huấn luyện viên hay chuyên gia y học thể thao đánh giá thể trạng hoặc xây dựng giáo án bài bản. Anh thường xuyên duy trì cường độ tập cao nhiều ngày liên tiếp, ít chú trọng nghỉ ngơi phục hồi.
Ban đầu, anh chỉ thấy đau nhức cơ nhiều hơn bình thường sau buổi tập, nghĩ đây là phản ứng thường gặp nên tiếp tục tập. Sau một thời gian ngắn, triệu chứng trở nên nghiêm trọng: hai cánh tay sưng nề, đỏ rát, đau nhiều, khó khăn trong sinh hoạt như nâng đồ vật, thay quần áo. Lo lắng, anh được người nhà đưa đến khoa Cấp cứu, Bệnh viện E.
Tiêu cơ vân nguy hiểm thế nào?
Bác sĩ Hoa giải thích, tiêu cơ vân là tình trạng tế bào cơ bị tổn thương và phá hủy, giải phóng các chất bên trong vào máu. Nguyên nhân có thể do chấn thương, sử dụng thuốc, nhiễm trùng hoặc vận động quá sức. Trong trường hợp này, tập luyện cường độ cao kéo dài, thiếu nghỉ ngơi đã khiến các nhóm cơ chịu áp lực quá mức, dẫn đến tổn thương.
May mắn, bệnh nhân được phát hiện và điều trị ở giai đoạn sớm. Khi nhập viện, anh có biểu hiện đau nhức cơ, sưng nề, đỏ rát hai cánh tay nhưng chưa có dấu hiệu tổn thương thận hay biến chứng nghiêm trọng. Sau điều trị tích cực, tình trạng lâm sàng cải thiện rõ rệt, các chỉ số xét nghiệm dần ổn định.
Cảnh báo từ bác sĩ
Thời gian gần đây, các hoạt động thể thao như gym, pickleball, chạy bộ, đạp xe phát triển mạnh, thu hút nhiều người tập luyện. Tuy nhiên, nhiều người tập theo trào lưu, đặt mục tiêu cải thiện vóc dáng, tăng cơ, giảm cân trong thời gian ngắn, dẫn đến tăng cường độ, thời gian và khối lượng vận động vượt quá khả năng thích nghi của cơ thể, không chú trọng nghỉ ngơi, phục hồi.
Bệnh viện E ghi nhận không ít bạn trẻ bị tiêu cơ vân do tập thể dục cường độ cao. Ngoài vận động quá sức, các yếu tố như mất nước, làm việc trong nắng nóng kéo dài, thiếu ngủ, dinh dưỡng không hợp lý hoặc sử dụng sản phẩm hỗ trợ tập luyện không phù hợp cũng làm tăng nguy cơ.
Bác sĩ Hoa nói: "Trường hợp người bệnh này, với công việc là kỹ sư thường xuyên có mặt tại công trường vốn đã đòi hỏi nhiều thể lực, cộng thêm lịch tập gym cường độ cao kéo dài nhiều ngày liên tiếp mà không có thời gian phục hồi phù hợp. Sự kết hợp của nhiều yếu tố bất lợi đã khiến cơ thể rơi vào trạng thái quá tải, dẫn đến tổn thương cơ và hội chứng tiêu cơ vân."
Biến chứng nguy hiểm và cách phòng tránh
Tiêu cơ vân không phải lúc nào cũng có biểu hiện điển hình, nhiều trường hợp chỉ đau nhức hoặc sưng cơ sau vận động, dễ nhầm với mỏi cơ thông thường, khiến người bệnh chủ quan tiếp tục tập hoặc tự điều trị tại nhà. Nếu không phát hiện và xử trí kịp thời, bệnh có thể gây suy thận cấp do chất từ cơ bị phá hủy giải phóng vào máu, rối loạn điện giải, tăng kali máu dẫn đến rối loạn nhịp tim, thậm chí đe dọa tính mạng. Một số trường hợp nặng có thể gặp hội chứng chèn ép khoang, gây tổn thương mạch máu, thần kinh, ảnh hưởng chức năng vận động của chi.
Bác sĩ Hoa khuyến cáo: Khi xuất hiện các triệu chứng như đau cơ dữ dội kéo dài, sưng nề cơ bất thường, yếu cơ, khó vận động, mệt mỏi nhiều, buồn nôn hoặc nước tiểu màu sẫm như nước trà đặc, người bệnh cần ngừng tập luyện và đến cơ sở y tế thăm khám sớm. Người dân cần xây dựng chế độ tập luyện khoa học, phù hợp với thể trạng và sức khỏe, không đột ngột tăng cường độ hoặc thời gian tập, đặc biệt với người mới bắt đầu hoặc quay trở lại sau thời gian dài gián đoạn.
"Mọi người lưu ý cần bảo đảm uống đủ nước trước, trong và sau khi tập luyện, ngủ đủ giấc và bổ sung dinh dưỡng hợp lý, đồng thời dành thời gian nghỉ ngơi để cơ thể phục hồi. Việc tập luyện dưới sự hướng dẫn của huấn luyện viên hoặc chuyên gia có chuyên môn cũng giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ gặp phải các chấn thương và biến chứng không mong muốn", bác sĩ Hoa nhấn mạnh.
