Hội thảo quốc tế thảo luận chiến lược phòng chống ung thư phổi tại Việt Nam
Một hội thảo chuyên môn quan trọng đã được tổ chức với sự tham dự của đại diện lãnh đạo các Vụ, Cục, Viện thuộc Bộ Y tế, bao gồm Cục Phòng bệnh, Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Vụ Hợp tác quốc tế, Viện Chiến lược và Chính sách Y tế. Sự kiện còn quy tụ các đơn vị chức năng, bệnh viện, viện nghiên cứu, hội chuyên ngành cùng nhiều chuyên gia trong nước và quốc tế.
Diễn đàn trao đổi kinh nghiệm và cập nhật khoa học
Hội thảo đóng vai trò là diễn đàn trao đổi chuyên môn thiết yếu, nhằm cập nhật bằng chứng khoa học mới nhất, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và thảo luận định hướng chính sách trong việc tăng cường phòng, chống, sàng lọc và phát hiện sớm ung thư phổi tại Việt Nam. Sự kiện có sự tham gia của các chuyên gia hàng đầu như TS.BS Hidehito Horinouchi từ Bệnh viện Trung tâm Ung thư Quốc gia Nhật Bản và TS Eliana Ahmad từ Bộ Y tế Malaysia.
Gánh nặng từ bệnh không lây nhiễm và ung thư phổi
Phát biểu tại hội thảo, TS Lê Thái Hà - Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế - nhấn mạnh: "Các bệnh không lây nhiễm hiện đang là gánh nặng y tế, kinh tế và xã hội lớn nhất tại Việt Nam, chiếm khoảng 79% tổng số ca tử vong hằng năm." Trong đó, tim mạch, ung thư, đái tháo đường và bệnh phổi mạn tính là những nguyên nhân hàng đầu. Ông cho rằng cần chuyển đổi mô hình chăm sóc sức khỏe sang cách tiếp cận toàn diện, lấy dự phòng và phát hiện sớm làm trọng tâm.
Trong nhóm bệnh ung thư, ung thư phổi là một trong những bệnh có gánh nặng lớn nhất. Theo số liệu từ GLOBOCAN 2022, mỗi năm Việt Nam ghi nhận hơn 24.000 ca mắc mới ung thư phổi, đứng thứ hai trong các loại ung thư và là nguyên nhân tử vong hàng đầu với hơn 22.000 ca tử vong mỗi năm. Đáng lo ngại, phần lớn bệnh nhân được chẩn đoán ở giai đoạn muộn, làm giảm cơ hội điều trị hiệu quả và tăng chi phí y tế.
Phát hiện sớm là then chốt
GS.TS.BS Lê Văn Quảng - Giám đốc Bệnh viện K, Viện trưởng Viện Ung thư Quốc gia - chia sẻ: "Một vấn đề then chốt trong kiểm soát ung thư phổi là phát hiện sớm. Thực tế tại Việt Nam, trên 2/3 người bệnh đến khám khi đã ở giai đoạn muộn, trong khi nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy sàng lọc có thể giúp giảm 20-30% tỷ lệ tử vong ở nhóm nguy cơ cao."
Định hướng chính sách và hành động cụ thể
Nhận thức rõ thách thức này, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng, như Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, xác định đẩy mạnh tư duy "chủ động phòng bệnh" và coi dự phòng là trụ cột của hệ thống y tế. Bộ Y tế xác định ung thư phổi là lĩnh vực ưu tiên trong Chiến lược quốc gia phòng chống bệnh không lây nhiễm.
TS Lê Thái Hà cho biết, trong thời gian tới, Bộ Y tế sẽ đẩy mạnh các hoạt động:
- Phòng chống tác hại thuốc lá và bảo vệ sức khỏe trước ô nhiễm không khí.
- Kiểm soát yếu tố nguy cơ nghề nghiệp và môi trường.
- Nghiên cứu, xây dựng mô hình sàng lọc phù hợp với điều kiện Việt Nam.
- Tăng cường năng lực hệ thống y tế, bao gồm đào tạo nhân lực và ứng dụng công nghệ số.
Kinh nghiệm quốc tế và ứng dụng công nghệ
Hội thảo cũng ghi nhận nhiều chia sẻ kinh nghiệm từ các chuyên gia Nhật Bản và Malaysia về chiến lược sàng lọc ung thư phổi cho nhóm nguy cơ cao. GS.TS.BS Lê Văn Quảng cho biết: "Các quốc gia như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc đã triển khai chương trình sàng lọc ở quy mô quốc gia. Một số nước đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong sàng lọc dựa trên hình ảnh X-quang và CT, đạt hiệu quả đáng khích lệ."
Những bài học quốc tế này là cơ sở quan trọng để Việt Nam tham khảo trong xây dựng chính sách và mô hình thí điểm, nhằm giảm tỷ lệ tử vong và gánh nặng bệnh tật cho người dân.
Ô nhiễm không khí và nguy cơ ung thư phổi
Đáng chú ý, nghiên cứu mới đây phát hiện mối liên hệ giữa ô nhiễm không khí và nhiều loại đột biến DNA gây ung thư phổi, đặc biệt ở những người được chẩn đoán mắc bệnh dù chưa từng hút thuốc lá. Điều này nhấn mạnh thêm tầm quan trọng của việc kiểm soát môi trường trong chiến lược phòng chống ung thư phổi.
