HIV đang âm thầm lây lan trong nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) trẻ tuổi tại TP.HCM, với nhiều ca phát hiện muộn khi đi khám vì những bệnh lý thông thường. Theo tiến sĩ, bác sĩ chuyên khoa II Trà Anh Duy, xu hướng này đáng báo động không chỉ vì số ca nhiễm tăng mà còn do tâm lý chủ quan và sự e ngại xét nghiệm vẫn còn phổ biến.
HIV lây nhiễm âm thầm, dễ bị bỏ qua
Bác sĩ Duy cho biết, điều nguy hiểm nhất là HIV không phải lúc nào cũng có triệu chứng rõ ràng. Nhiều người trẻ vẫn sinh hoạt bình thường, đi làm, hẹn hò mà không hề nghi ngờ mình nhiễm bệnh cho đến khi đi khám vì một lý do khác. Các tổ chức y tế quốc tế ghi nhận nhóm MSM có nguy cơ nhiễm HIV cao hơn đáng kể so với dân số chung. Dữ liệu giám sát tại TP.HCM cũng cho thấy các ca nhiễm mới tập trung chủ yếu ở nhóm này, đặc biệt là người trẻ.
Bác sĩ Duy nhấn mạnh: “Việc kết nối bạn tình ngày càng dễ dàng, nhưng kiến thức tự bảo vệ lại không theo kịp. Nhiều người thành thạo ứng dụng hẹn hò nhưng không duy trì thói quen xét nghiệm định kỳ.”
Những ca phát hiện ngoài dự tính
Chia sẻ về các trường hợp điển hình, bác sĩ Trà Anh Duy kể về hai nam nhân viên văn phòng sau một lần đi karaoke và massage đã đến khám vì lo mắc bệnh xã hội. Một người có biểu hiện viêm niệu đạo, người còn lại gần như không có triệu chứng. Tuy nhiên, khi xét nghiệm đầy đủ, một người được xác định dương tính với HIV, nhiều khả năng đã nhiễm từ trước đó vài tháng.
Một trường hợp khác là nam bệnh nhân 19 tuổi, được người yêu cũ đưa đi khám vì sốt nhẹ và nổi hạch bẹn. Kết quả cho thấy bệnh nhân nhiễm HIV, đồng thời mắc viêm gan B. Bệnh nhân giấu kín xu hướng tính dục, sống khép kín, hoảng loạn khi nhận kết quả và từng có ý nghĩ tiêu cực.
Vì sao người trẻ dễ đối mặt nguy cơ cao?
Theo bác sĩ Duy, có nhiều nguyên nhân khiến người trẻ trong cộng đồng MSM dễ lây nhiễm HIV. Thứ nhất, độ tuổi bắt đầu quan hệ tình dục ngày càng sớm, trong khi kỹ năng tự bảo vệ chưa đầy đủ. Thứ hai, các ứng dụng hẹn hò giúp tìm kiếm bạn tình nhanh chóng nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro do thiếu thông tin và kiểm soát. Bên cạnh đó, nhiều người e ngại sử dụng bao cao su, ngại xét nghiệm, hoặc chưa tiếp cận các biện pháp dự phòng như PrEP, trong khi lại quá tin vào cảm nhận chủ quan về độ an toàn của bạn tình.
“Yếu tố kỳ thị cũng đóng vai trò quan trọng. Khi phải giấu kín xu hướng tính dục và lo sợ bị đánh giá, nhiều người trì hoãn việc khám, xét nghiệm hoặc tiếp cận dịch vụ y tế. Điều này dẫn đến phát hiện bệnh muộn, làm tăng nguy cơ lây lan”, vị chuyên gia nhấn mạnh.
Phòng ngừa HIV: Đơn giản nhưng cần kiên trì
Bác sĩ Trà Anh Duy khẳng định, phòng ngừa HIV không quá phức tạp nhưng cần được thực hiện đều đặn. Sử dụng bao cao su đúng cách, xét nghiệm định kỳ và chủ động tìm hiểu về PrEP là những biện pháp cơ bản nhưng hiệu quả. PrEP có thể giảm nguy cơ nhiễm HIV qua đường tình dục đáng kể nếu sử dụng đúng. Trong trường hợp có nguy cơ phơi nhiễm như rách bao, quan hệ không bảo vệ, cần nghĩ đến PEP và bắt đầu điều trị trong vòng 72 giờ.
Bác sĩ cũng khuyến cáo không nên chỉ xét nghiệm HIV khi đã có triệu chứng. Người có nguy cơ nên xét nghiệm định kỳ và tầm soát thêm các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác như giang mai, lậu, chlamydia, viêm gan B, viêm gan C.
“Điều đáng lo hiện nay là xu hướng trẻ hóa, phát hiện muộn và tâm lý chủ quan vẫn còn phổ biến. HIV hiện không còn là 'án tử' nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng. Tuy nhiên, đây vẫn là bệnh mạn tính, đòi hỏi theo dõi lâu dài và tuân thủ điều trị nghiêm ngặt”, bác sĩ Trà Anh Duy chia sẻ.
