Nhiều người cho rằng muốn kiểm soát đường huyết thì bữa sáng nên ăn thật ít hoặc cắt hẳn tinh bột. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới cho thấy điều quan trọng không phải ăn ít, mà là ăn đúng. Khi điều chỉnh thành phần và thời điểm của bữa sáng, người mắc đái tháo đường type 2 có thể cải thiện đáng kể chỉ số đường huyết và cảm giác no suốt cả ngày.
Bữa sáng hợp lý giúp giảm đường huyết lúc đói khoảng 30 mg/dL
Chuyên gia dinh dưỡng Tăng Kiến Minh (Tseng Chien-Ming) đã chia sẻ trên mạng xã hội về một thử nghiệm ngẫu nhiên, bắt chéo được công bố trên tạp chí Diabetologia, nhằm đánh giá tác động của chế độ ăn đối với người mắc đái tháo đường type 2. Trong nghiên cứu, người tham gia được áp dụng mô hình ăn uống gồm bữa sáng đầy đủ hơn, bữa trưa bình thường và bữa tối giảm lượng đường, tinh bột tinh chế. Phần lớn lượng carbohydrate được bố trí vào ban ngày, trong khi bữa sáng ưu tiên thực phẩm giàu protein kết hợp sữa và các chế phẩm từ sữa như sữa tươi, sữa chua hoặc phô mai.
Sau 4 tuần, các nhà nghiên cứu ghi nhận nhiều thay đổi tích cực: Đường huyết lúc đói giảm trung bình khoảng 30 mg/dL; chỉ số HbA1c ước tính từ thiết bị theo dõi đường huyết liên tục (GMI) được cải thiện rõ rệt; thời gian đường huyết nằm trong ngưỡng mục tiêu tăng thêm khoảng 9%, cho thấy đường huyết ổn định hơn trong suốt cả ngày; người tham gia ít cảm thấy đói và giảm cảm giác thèm đồ ngọt vào buổi chiều hoặc tối. Một số gen liên quan đến đồng hồ sinh học cũng có sự cải thiện, cho thấy thời điểm ăn cũng quan trọng không kém việc ăn gì.
Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý nghiên cứu được thực hiện trong điều kiện kiểm soát chặt chẽ về tổng năng lượng và tỷ lệ các chất dinh dưỡng. Vì vậy, kết quả không thể áp dụng giống nhau cho tất cả mọi người và cũng không có nghĩa người bệnh có thể uống nhiều sữa hoặc cắt hoàn toàn tinh bột vào bữa tối. Đối với người mắc đái tháo đường hoặc các bệnh mạn tính khác, việc điều chỉnh chế độ ăn nên được thực hiện dưới sự tư vấn của bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng.
Không cần bỏ tinh bột, quan trọng là chọn đúng loại và ăn đúng thời điểm
Một điểm đáng chú ý của nghiên cứu là khả năng xử lý đường của cơ thể thường tốt hơn vào ban ngày so với buổi tối. Theo chuyên gia dinh dưỡng Tăng Kiến Minh, việc phân bổ nhiều tinh bột hơn vào bữa sáng và bữa trưa, đồng thời giảm các loại đường tinh luyện trong bữa tối có thể giúp đường huyết ổn định hơn.
Ngoài ra, khi bữa sáng giàu protein, tác động tích cực không chỉ dừng lại ở bữa ăn đầu tiên mà còn kéo dài đến bữa trưa. Hiện tượng này được gọi là "hiệu ứng bữa ăn thứ hai" (Second Meal Effect), tức bữa sáng hợp lý có thể giúp hạn chế tình trạng tăng đường huyết sau bữa ăn tiếp theo. Điều đó cũng cho thấy người cần kiểm soát đường huyết không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn tinh bột, mà nên ưu tiên các nguồn tinh bột hấp thu chậm như ngũ cốc nguyên hạt, khoai lang hoặc yến mạch.
Gợi ý những bữa sáng giúp ổn định đường huyết tốt hơn
Để bữa sáng hỗ trợ kiểm soát đường huyết hiệu quả, chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị có thể lựa chọn những thực đơn sau: sữa chua không đường kết hợp yến mạch, các loại hạt và trứng luộc; sữa tươi hoặc sữa đậu nành không đường cùng bánh mì nguyên cám, trứng và rau xanh; sữa chua Hy Lạp ăn kèm lượng nhỏ trái cây và các loại hạt; trứng cuộn phô mai, salad rau và một khẩu phần nhỏ ngũ cốc nguyên hạt; một ly sữa tươi, trứng luộc và nửa củ khoai lang.
Ngược lại, nếu bữa sáng chỉ gồm bánh mì trắng, bánh ngọt hoặc trà sữa - những thực phẩm có chỉ số đường huyết (GI) cao - đường huyết sau ăn sẽ tăng nhanh và cảm giác đói cũng đến sớm hơn. Theo chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng Chen Yiting, khi ăn ngoài, nên ưu tiên bánh mì nguyên cám, bánh bao nguyên cám hoặc khoai lang kết hợp với trứng, đậu phụ hoặc cá. Nếu mua tại cửa hàng tiện lợi, có thể chọn cơm nắm hoặc sandwich nhân cá ngừ, gà nướng, gà hun khói và dùng cùng sữa tươi hoặc sữa đậu nành không đường.
Người mắc đái tháo đường có nên uống sữa?
Không ít người lo ngại đường lactose trong sữa sẽ khiến đường huyết tăng cao. Tuy nhiên, bác sĩ chuyên khoa đái tháo đường Tiến sĩ Tsai Ming-chieh từng tự theo dõi đường huyết sau khi uống 300 ml sữa tươi. Kết quả cho thấy sau một giờ, đường huyết chỉ tăng khoảng 15 mg/dL. Theo bác sĩ, dù sữa có chứa lactose nhưng đồng thời cũng giàu protein và chất béo. Hai thành phần này giúp làm chậm quá trình hấp thu đường, nhờ đó mức tăng đường huyết thường không quá lớn. Tuy vậy, người mắc đái tháo đường vẫn nên ưu tiên sữa không đường, đồng thời tính lượng carbohydrate của sữa vào tổng khẩu phần ăn trong ngày để tránh vượt nhu cầu năng lượng.
