Người sống chung HIV đối mặt với thách thức kép: Thiếu tài trợ và môi trường mạng không an toàn
Trong những năm gần đây, nguồn tài trợ quốc tế dành cho các chương trình HIV/AIDS tại Việt Nam đã giảm đáng kể, đặc biệt từ các nhà tài trợ song phương lớn. Sự thay đổi ưu tiên toàn cầu và việc cắt giảm viện trợ bên ngoài đang tạo ra những hệ quả nghiêm trọng, không chỉ về mặt ngân sách mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của những người sống chung với HIV và các cộng đồng dễ bị tổn thương.
Tác động sâu sắc từ việc cắt giảm nguồn lực
Việt Nam, vốn phụ thuộc một phần vào hỗ trợ quốc tế để duy trì các dịch vụ dự phòng, xét nghiệm và điều trị HIV, hiện phải đối mặt với khoảng trống lớn trong việc cung cấp dịch vụ. Việc cắt giảm nguồn lực cho các hoạt động dự phòng HIV, dịch vụ sức khỏe tâm thần và chăm sóc dựa vào cộng đồng đã buộc nhiều tổ chức địa phương phải thu hẹp hoặc tạm dừng hoạt động. Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến các nhóm quần thể đích trẻ, bao gồm nam quan hệ tình dục đồng giới, người chuyển giới, phụ nữ bán dâm và người sử dụng ma túy.
Sự gián đoạn trong các dịch vụ như PrEP (dự phòng trước phơi nhiễm HIV) và thiếu theo dõi liên tục không chỉ là vấn đề hành chính, mà còn tiềm ẩn những rủi ro nghiêm trọng đối với sức khỏe. Khi chi phí y tế tự chi trả ngày càng tăng, việc tiếp cận dịch vụ trực tiếp trở nên khó khăn hơn, đẩy nhiều người vào tình thế bấp bênh.
Môi trường trực tuyến trở thành nơi nguy hiểm
Trong bối cảnh các không gian hỗ trợ trực tiếp thu hẹp, ngày càng nhiều người chuyển sang các nền tảng trực tuyến để tìm kiếm thông tin sức khỏe và kết nối cộng đồng. Tuy nhiên, những không gian này đang trở nên kém an toàn hơn do kỳ thị trực tuyến, quấy rối và thông tin sai lệch lan truyền xuyên biên giới.
Bạn Nguyễn Anh Tú, thành viên Mạng lưới người sống với HIV Việt Nam (VNP+), chia sẻ: "Nỗi lo về việc lộ thông tin cá nhân hoặc bị tấn công trên mạng khiến nhiều người ngần ngại tìm kiếm sự hỗ trợ thông qua các kênh trực tuyến. Chỉ cần tìm kiếm thông tin sức khỏe liên quan đến HIV cũng có thể dẫn đến sự phán xét, kỳ thị hoặc bạo lực."
Hiệu ứng im lặng này khiến những người cần hỗ trợ nhất trở nên dè dặt, làm suy yếu quyền tiếp cận dịch vụ y tế một cách bình đẳng. Một người sống chung với HIV tâm sự: "Tôi đã trì hoãn việc đến phòng khám và ngừng sử dụng ứng dụng nhắc uống thuốc vì lo rằng tình trạng HIV của mình bị lộ. Bây giờ tôi phải tự xoay xở điều trị một mình, và điều đó rất rủi ro."
Nỗ lực từ cộng đồng để vượt qua khó khăn
Trước thách thức này, các tổ chức như VNP+ đang nỗ lực thúc đẩy các sáng kiến nhằm bảo vệ cộng đồng. Thông qua dự án Digital Health and Rights Project (DHRP), họ tập trung vào việc nâng cao năng lực cho người trẻ sống chung với HIV, giúp họ tham gia truyền thông một cách an toàn và tự tin trên không gian mạng.
VNP+ đóng vai trò cầu nối, xây dựng các nguyên tắc an toàn và hướng dẫn bảo vệ danh tính cá nhân. Dự án cũng thành lập một nhóm nòng cốt gồm các thủ lĩnh trẻ từ nhiều cộng đồng đích, những người lan tỏa kiến thức về truyền thông số an toàn thông qua các hoạt động như buổi sinh hoạt nhóm và giải chạy cộng đồng.
Nguyễn Anh Tú nhấn mạnh: "Chúng tôi thúc đẩy cách tiếp cận trao quyền, khuyến khích người trẻ trở thành chủ thể của quá trình truyền thông. Điều này không chỉ đảm bảo tính bền vững mà còn giúp giảm kỳ thị và vận động chính sách hiệu quả hơn."
Tuy nhiên, sự giao thoa giữa việc rút lui nguồn tài trợ và môi trường số ngày càng thù địch vẫn đang đặt ra những thách thức lớn, đòi hỏi sự chung tay từ cả cộng đồng và các bên liên quan để bảo vệ quyền lợi của người sống chung với HIV.
