Hơn 120 chuyên gia hàng đầu về hô hấp và y tế công cộng đến từ Việt Nam, Australia, Indonesia, Malaysia, Pakistan, Philippines, Singapore, Đài Loan (Trung Quốc) và Thái Lan vừa tập trung tại Thành phố Hồ Chí Minh tham dự Hội thảo khoa học RSV 2026 với chủ đề “Hơi thở khỏe mạnh – Cuộc sống an yên”. Sự kiện do Hội Y học Dự phòng Việt Nam tổ chức với sự hỗ trợ khoa học từ Pfizer.
Già hóa dân số và gánh nặng RSV
Phát biểu khai mạc, Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Phan Trọng Lân, Viện trưởng Vệ sinh dịch tễ Trung ương, Chủ tịch Hội Y học Dự phòng Việt Nam nhấn mạnh: RSV đang nổi lên như một vấn đề sức khỏe cần được quan tâm nhiều hơn trong bối cảnh già hóa dân số và gánh nặng bệnh mạn tính ngày càng gia tăng. Ông cho biết già hóa dân số đang tái định hình bức tranh sức khỏe tại nhiều quốc gia châu Á-Thái Bình Dương, khi ngày càng nhiều người cao tuổi sống cùng bệnh mạn tính với các nguy cơ phức tạp. RSV không đơn thuần là một bệnh nhiễm trùng hô hấp nhẹ, mà có thể làm nặng thêm bệnh nền, dẫn đến nhập viện và suy giảm chức năng kéo dài trong nhóm dân số dễ bị tổn thương này.
“Hô hấp khỏe mạnh không chỉ là lá phổi khỏe mạnh. Cuộc sống an yên không chỉ là sống lâu hơn. Mục tiêu cuối cùng của dự phòng không chỉ là tránh bệnh tật, mà còn là giúp người dân duy trì khả năng vận động, sự độc lập và chất lượng cuộc sống khi tuổi ngày càng cao”, Giáo sư, Tiến sĩ Phan Trọng Lân nêu rõ.
RSV và bệnh mạn tính: Mối liên hệ nguy hiểm
Tại hội thảo, các chuyên gia thảo luận về mối liên hệ giữa RSV và các bệnh mạn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen suyễn, tim mạch và đái tháo đường. Bệnh nền có thể làm tăng nguy cơ diễn tiến nặng khi nhiễm RSV, và ngược lại, RSV cũng có thể làm trầm trọng thêm các bệnh lý sẵn có, chẳng hạn như tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc gây các đợt cấp nghiêm trọng ở người bệnh COPD hoặc hen suyễn. Điều này dẫn đến các kết cục nhập viện nghiêm trọng hơn.
Nhiều nghiên cứu cho thấy các trường hợp nhập viện liên quan RSV ở người lớn tuổi có mức độ nặng tương đương hoặc cao hơn so với cúm mùa. Ngay cả sau khi hồi phục khỏi đợt nhiễm cấp tính, nhiều người bệnh vẫn phải đối mặt với hệ lụy kéo dài như suy giảm chức năng phổi, biến chứng tim mạch, nguy cơ tái nhập viện và mất dần khả năng sống tự lập.
Gánh nặng RSV ở Đông Nam Á và thách thức chẩn đoán
Các mô hình dự báo trong khu vực cho thấy RSV đang tạo ra gánh nặng đáng kể ở người lớn tuổi tại Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Số ca nhiễm trùng hô hấp cấp liên quan RSV ước tính trong 5 năm tới đặt ra yêu cầu cần tăng cường nhận thức và chủ động quản lý nguy cơ ở nhóm tuổi này. Một trong những thách thức lớn hiện nay là RSV ở người lớn tuổi vẫn chưa được nhìn nhận tương xứng với mức độ ảnh hưởng thực tế. Trong khi RSV từ lâu được biết đến là tác nhân gây bệnh hô hấp ở trẻ nhỏ, nhận thức về tác động của virus này đối với người lớn tuổi vẫn còn hạn chế tại nhiều quốc gia. Việc chẩn đoán RSV ở nhóm đối tượng này cũng gặp nhiều khó khăn do các triệu chứng thường không đặc hiệu và dễ nhầm lẫn với các bệnh hô hấp khác.
Phó giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Đỗ Văn Dũng, Giảng viên cao cấp, Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Trường đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng việc nhận diện đầy đủ và đo lường chính xác gánh nặng RSV là yếu tố quan trọng để tăng cường hiệu quả chăm sóc sức khỏe cho người lớn tuổi. “Thách thức của RSV ở người lớn tuổi không chỉ nằm ở bệnh lý mà còn ở việc nhận diện và đo lường đúng gánh nặng của bệnh. Khi nhận thức còn hạn chế, dữ liệu còn phân tán và thực hành chẩn đoán chưa đồng nhất, RSV vẫn là nguy cơ tiếp tục bị đánh giá thấp dù có thể gây ra hậu quả đáng kể đối với người lớn tuổi”, ông nói.
Giải pháp dự phòng và hướng tới lão hóa khỏe mạnh
Các chuyên gia đồng thuận rằng việc nâng cao nhận thức về RSV cần được lồng ghép vào chiến lược thúc đẩy lão hóa khỏe mạnh. Nhận diện sớm các yếu tố nguy cơ, hiểu rõ hơn về tác động của RSV và tận dụng những tiến bộ trong y tế dự phòng có thể góp phần giảm gánh nặng bệnh tật, hạn chế các biến chứng nghiêm trọng và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người lớn tuổi. Khi số lượng người cao tuổi tiếp tục gia tăng, hệ thống y tế sẽ phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ các bệnh nhiễm trùng hô hấp như RSV. Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy tăng cường nhận thức cộng đồng, áp dụng các biện pháp dự phòng và quản lý nguy cơ từ sớm có thể góp phần giảm tải cho hệ thống y tế, đồng thời giúp người lớn tuổi duy trì sức khỏe và khả năng sống tự lập lâu dài hơn.
