Chị My (33 tuổi) từng sinh con tự nhiên nhưng 3 năm nay mong có thêm em bé không thành. Khi đến Trung tâm Hỗ trợ Sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội (IVF Tâm Anh) thăm khám, bác sĩ phát hiện chị mắc hội chứng tiền đình âm hộ (vestibulodynia) – một tình trạng đau vùng kín ít người biết, khiến chị sợ hãi mỗi lần gần chồng.
Đau mỗi lần quan hệ, vợ chồng chỉ dám "canh" ngày rụng trứng
Chị My chia sẻ, trước đây chị không gặp vấn đề này, sinh thường con đầu lòng cũng dễ dàng. Tuy nhiên, sau khi sinh, chị bị viêm nhiễm "vùng kín" tái đi tái lại nhiều lần. Khoảng 3 năm trở lại đây, mỗi lần quan hệ tình dục, chị cảm thấy đau rát, châm chích dữ dội tại "vùng kín", nhiều lần phải ngưng giữa chừng. Nỗi sợ đau khiến chị dần né tránh chuyện chăn gối.
Hai vợ chồng chỉ quan hệ thưa thớt (1 lần/tháng) và cố gắng "canh" đúng ngày rụng trứng với hy vọng sớm có thai. Càng áp lực mong con, mỗi cuộc yêu càng trở thành gánh nặng: vợ sợ đau, chồng dè dặt lo làm tổn thương vợ.
Hội chứng tiền đình âm hộ là gì?
BS.CKI Lê Đức Thắng, Trung tâm Hỗ trợ Sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, người trực tiếp thăm khám cho chị My, cho biết hội chứng tiền đình âm hộ gây đau mạn tính, khu trú tại vùng tiền đình (khu vực niêm mạc xung quanh cửa âm đạo). Cơn đau thường xuất hiện khi có va chạm như quan hệ tình dục, đặt tampon hoặc thăm khám phụ khoa.
Đây là một tình trạng y khoa thực sự, không phải bệnh lây truyền qua đường tình dục, cũng không phải do người bệnh "tưởng tượng" hay quá nhạy cảm. Hiện y học chưa xác định được nguyên nhân duy nhất, nhưng bệnh có liên quan đến tăng nhạy cảm của các dây thần kinh tại vùng âm hộ, viêm nhiễm hoặc kích ứng tái diễn, co thắt cơ sàn chậu quá mức, thay đổi nội tiết tố hoặc yếu tố tâm lý (căng thẳng, ký ức đau đớn từ những lần quan hệ trước).
Về bản chất, hội chứng này không trực tiếp làm tổn thương buồng trứng, tử cung hay vòi trứng, cũng không làm giảm chất lượng trứng hay tinh trùng. Tuy nhiên, bệnh gây ra "vòng lặp tâm lý tiêu cực" do đau kéo dài có thể làm giảm tần suất quan hệ, khiến vợ chồng bỏ lỡ thời điểm dễ thụ thai.
Điều trị và kết quả sau 1 năm
Để điều trị cho chị My, bác sĩ Thắng hướng dẫn chị dùng thuốc gây tê bôi tại chỗ trước quan hệ để giảm cảm giác đau rát, kết hợp chăm sóc vùng kín đúng cách. Đồng thời, chị được ThS.BS Phạm Văn Dương, Phòng khám Tâm lý – Tâm thần tư vấn và điều trị tâm lý nhằm cởi bỏ áp lực tinh thần, giúp chị hiểu đây là một tình trạng y khoa có thể điều trị, không phải lỗi của bản thân.
Hai vợ chồng được khuyên thả lỏng, không đặt áp lực "phải thụ thai" mỗi khi gần gũi, bắt đầu nhịp nhàng và lắng nghe cơ thể, dừng lại ngay nếu cảm thấy đau. Sau 1 năm kiên trì điều trị, cảm giác đau của chị My giảm dần, tâm lý bớt căng thẳng, đời sống vợ chồng cải thiện. Chị mang thai tự nhiên.
Đau khi quan hệ không nên âm thầm chịu đựng
Bác sĩ Thắng cho biết, các bệnh lý đau âm hộ mạn tính, bao gồm đau tiền đình âm hộ, ảnh hưởng khoảng 6-8% phụ nữ tại một thời điểm và có thể lên tới 25% phụ nữ trong suốt cuộc đời. Tuy nhiên, nhiều người không đi khám mà âm thầm chịu đựng vì tâm lý e ngại.
Phụ nữ nên chủ động đi khám sản phụ khoa nếu cảm thấy đau rát, châm chích vùng âm hộ lặp lại, đau khi tiếp xúc trực tiếp, nhất là khi tình trạng này ảnh hưởng đến đời sống vợ chồng hoặc kế hoạch sinh con. Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ cá thể hóa phác đồ điều trị: kết hợp thuốc bôi giảm đau, điều trị viêm nhiễm, vật lý trị liệu cơ sàn chậu, tư vấn tâm lý, hoặc can thiệp phẫu thuật khi cần thiết.
Các cặp vợ chồng mong con một năm chưa có thai (hoặc 6 tháng nếu người vợ trên 35 tuổi) nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để kiểm tra. Bên cạnh việc đánh giá buồng trứng, vòi trứng, tử cung và tinh trùng, các yếu tố như đau khi quan hệ và sức khỏe tâm lý cũng cần được thăm khám toàn diện để tìm ra giải pháp tối ưu nhất.
