Một trường hợp bệnh nhân trẻ tuổi vừa được điều trị thành công tại Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức sau khi phát hiện mắc lao ngoài phổi qua biểu hiện hạch cổ sưng to kéo dài. Bệnh nhân N.T.M (20 tuổi) nhập viện trong tình trạng hạch cổ hai bên sưng to nhiều tuần không giảm, kèm theo sốt về chiều tái diễn.
Hành trình chẩn đoán gian nan
Trước khi nhập viện, bệnh nhân M. đã được thực hiện sinh thiết hạch cổ nhưng vẫn chưa tìm ra nguyên nhân chính xác. Sau khi vào Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức, các bác sĩ tiến hành thăm khám toàn diện và phát hiện tình trạng hạch to lan rộng toàn thân cùng hình ảnh phổi nghi ngờ lao kê trên phim chụp.
Kết quả chọc hút dịch hạch cổ cuối cùng đã xác định sự hiện diện của vi trùng lao, giải đáp bí ẩn về tình trạng bệnh kéo dài. Bệnh nhân ngay lập tức được chỉ định phác đồ điều trị lao chuyên biệt và xuất viện sau 12 ngày với tiến triển tích cực.
Hiện tại, sức khỏe của anh M. đã ổn định đáng kể, ăn uống tốt và đang tiếp tục tái khám định kỳ cùng nhận thuốc điều trị theo hướng dẫn của bệnh viện.
Lao ngoài phổi: Thể bệnh dễ bị bỏ sót
Theo bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Ngọc Hà, Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức, bệnh lao (tuberculosis - TB) có thể biểu hiện dưới hai dạng chính: lao phổi (PTB) và lao ngoài phổi (EPTB). Trong khi lao phổi ảnh hưởng trực tiếp đến hệ hô hấp với các triệu chứng tương đối đặc trưng, thì lao ngoài phổi có thể tấn công hầu hết các cơ quan trong cơ thể với biểu hiện lâm sàng vô cùng đa dạng.
"Chính sự khác biệt trong biểu hiện lâm sàng này khiến lao ngoài phổi dễ bị bỏ sót hoặc chẩn đoán muộn," bác sĩ Hà nhấn mạnh.
Phân biệt lao phổi và lao ngoài phổi
Bác sĩ Ngọc Hà giải thích chi tiết về sự khác biệt giữa hai thể bệnh này:
Lao phổi là thể bệnh phổ biến nhất với các triệu chứng hô hấp điển hình bao gồm:
- Ho kéo dài trên 2-3 tuần, có thể ho ra máu
- Đau ngực và khó thở
- Các triệu chứng toàn thân như sốt, đổ mồ hôi đêm, sụt cân và mệt mỏi
Ngược lại, lao ngoài phổi có thể biểu hiện qua nhiều hình thái khác nhau tùy thuộc vào cơ quan bị ảnh hưởng:
- Lao hạch: Thể thường gặp nhất, biểu hiện bằng hạch to không đau, thường ở vùng cổ, có thể phát triển thành đường rò
- Lao màng phổi: Gây đau ngực, cảm giác nặng ngực và khó thở
- Lao xương khớp: Biểu hiện qua đau lưng mạn tính, sưng khớp và hạn chế vận động, điển hình như lao cột sống
- Lao hệ thần kinh trung ương: Có thể gây đau đầu, nôn ói, rối loạn ý thức
- Lao hệ tiết niệu-sinh dục: Dẫn đến tiểu buốt, tiểu máu hoặc vấn đề về sinh sản
Thách thức trong chẩn đoán và điều trị
Theo bác sĩ Hà, việc chẩn đoán lao ngoài phổi gặp nhiều khó khăn do các biểu hiện không đặc hiệu và đa dạng. Đáng chú ý, bệnh thường không có các triệu chứng hô hấp điển hình như ho hay khạc đờm, làm giảm mức độ nghi ngờ lao trong quá trình thăm khám.
Bên cạnh đó, triệu chứng của lao ngoài phổi thường tương đồng với nhiều bệnh lý khác như ung thư, bệnh tự miễn hoặc các nhiễm trùng khác, dẫn đến việc chậm nghĩ đến và chẩn đoán bệnh.
"Lao phổi thường có thể được chẩn đoán bằng các xét nghiệm tương đối đơn giản và dễ tiếp cận như soi đờm, còn lao ngoài phổi thường cần các thủ thuật xâm lấn hơn như sinh thiết, chọc hút dịch hoặc các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh nâng cao," bác sĩ Ngọc Hà phân tích.
Ông cũng chỉ ra thêm một thách thức: "Hơn nữa, số lượng vi khuẩn tại các vị trí ngoài phổi thường thấp, làm giảm độ nhạy của các xét nghiệm vi sinh, khiến việc phát hiện bệnh càng trở nên phức tạp."
Khuyến cáo quan trọng từ chuyên gia
Bác sĩ Ngọc Hà đưa ra lời khuyên thiết thực cho người dân: Do Việt Nam vẫn còn đang ở trong vùng lưu hành cao của bệnh lao, mọi người nên chủ động tầm soát cả lao phổi và lao ngoài phổi khi có các dấu hiệu nghi ngờ.
Các dấu hiệu cảnh báo cần lưu ý bao gồm ho kéo dài, sốt không rõ nguyên nhân, sụt cân không chủ ý, cùng với các biểu hiện đặc thù khác tùy theo cơ quan bị ảnh hưởng. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời không chỉ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả mà còn tăng đáng kể khả năng hồi phục sớm cho bệnh nhân, ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.
