Nghiên cứu Harvard 36 năm: Chế độ ăn lành mạnh giảm 20% nguy cơ tử vong
Một nghiên cứu quy mô lớn về mối liên hệ giữa chế độ ăn uống và nguy cơ tử vong đã được công bố trên tạp chí JAMA Internal Medicine bởi các nhà khoa học thuộc Trường Y tế Công cộng Harvard. Công trình này phân tích dữ liệu từ hai dự án sức khỏe dài hạn là Nurses' Health Study (NHS) và Health Professionals Follow-up Study (HPFS), theo dõi hơn 100.000 người trong suốt 34 đến 36 năm.
Phương pháp và dữ liệu nghiên cứu
Trong thời gian nghiên cứu kéo dài hơn ba thập kỷ, các nhà khoa học ghi nhận 54.163 trường hợp tử vong. Khối dữ liệu đồ sộ cùng thời gian theo dõi lâu dài đã giúp họ đánh giá rõ ràng hơn tác động lâu dài của chế độ ăn uống đối với sức khỏe con người.
Chế độ ăn của người tham gia được đánh giá dựa trên bốn mô hình dinh dưỡng lành mạnh phổ biến:
- HEI-2015
- AMED
- HPDI
- AHEI
Đây đều là những hệ thống chấm điểm chế độ ăn uống được sử dụng rộng rãi trong các nghiên cứu dinh dưỡng trên toàn cầu. Dù cách tính điểm có khác biệt, các mô hình này đều khuyến khích tăng cường thực phẩm tự nhiên và ít chế biến.
Nhóm thực phẩm được khuyến nghị
Những nhóm thực phẩm được ưu tiên trong nghiên cứu bao gồm:
- Rau củ quả tươi
- Trái cây các loại
- Ngũ cốc nguyên hạt
- Các loại đậu và hạt
Ngược lại, người tham gia được khuyến nghị giảm tiêu thụ:
- Thịt đỏ
- Thịt chế biến sẵn
- Đồ uống có đường
- Rượu bia
Đây là những loại thực phẩm được nhiều nghiên cứu trước đây chứng minh có liên quan đến nguy cơ mắc các bệnh mạn tính nguy hiểm.
Kết quả ấn tượng về giảm nguy cơ tử vong
Kết quả nghiên cứu cho thấy những người có chế độ ăn lành mạnh nhất có nguy cơ tử vong thấp hơn khoảng 19-20% so với nhóm ăn uống kém lành mạnh. Điều này khẳng định lựa chọn thực phẩm hằng ngày có thể ảnh hưởng đáng kể đến tuổi thọ.
Cụ thể hơn:
- Nguy cơ tử vong do ung thư giảm khoảng 16-18%
- Nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch giảm khoảng 12-13%
- Nguy cơ tử vong do bệnh hô hấp giảm tới 44-46%
Theo các nhà khoa học Harvard, việc giảm nguy cơ tử vong do bệnh hô hấp là một trong những phát hiện nổi bật nhất của nghiên cứu này.
Nghiên cứu bổ sung về rau và trái cây
Một nghiên cứu khác của Đại học Harvard tiếp tục làm rõ vai trò của rau và trái cây đối với tuổi thọ. Phân tích dữ liệu từ 108.735 người trong gần 30 năm, các nhà khoa học nhận thấy lượng rau quả tiêu thụ mỗi ngày có liên quan trực tiếp đến nguy cơ tử vong.
So với những người chỉ ăn khoảng 2 khẩu phần rau và trái cây mỗi ngày, những người ăn 5 khẩu phần mỗi ngày có nguy cơ tử vong thấp hơn rõ rệt. Mức tiêu thụ được cho là tối ưu là 2 phần trái cây và 3 phần rau.
Cụ thể, nhóm ăn đủ 5 khẩu phần rau quả mỗi ngày có:
- Nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn 13%
- Nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch giảm khoảng 12%
- Nguy cơ tử vong do ung thư giảm khoảng 10%
- Nguy cơ tử vong do bệnh hô hấp giảm tới 35%
Loại rau quả nào mang lại lợi ích tối ưu?
Các nhà khoa học cũng lưu ý rằng không phải loại rau quả nào cũng mang lại hiệu quả giống nhau. Một số nhóm thực phẩm cho thấy tác dụng nổi bật hơn trong việc giảm nguy cơ bệnh tật.
Những thực phẩm được đánh giá có lợi nhất gồm:
- Rau lá xanh đậm
- Trái cây họ cam quýt
- Các loại quả mọng
- Rau củ giàu beta-carotene như cà rốt
Đây là những thực phẩm chứa nhiều chất chống oxy hóa và dưỡng chất quan trọng. Trong khi đó, nước ép trái cây và các loại rau giàu tinh bột như khoai tây, ngô hoặc đậu Hà Lan không cho thấy mối liên hệ rõ rệt với việc giảm nguy cơ tử vong.
Kết luận và khuyến nghị từ nghiên cứu
Theo các nhà khoa học, rau và trái cây cung cấp nhiều chất xơ, vitamin, khoáng chất và các hợp chất chống oxy hóa. Những dưỡng chất này giúp giảm viêm, bảo vệ tế bào và tăng cường hệ miễn dịch. Nhờ đó, cơ thể có khả năng chống lại nhiều bệnh mạn tính như tim mạch, ung thư và các bệnh về đường hô hấp.
Các nhà nghiên cứu Harvard cho rằng chỉ cần thay đổi nhỏ trong chế độ ăn uống cũng có thể tạo ra khác biệt lớn đối với sức khỏe lâu dài. Tăng cường rau, trái cây và thực phẩm tự nhiên là một trong những cách đơn giản nhất để cải thiện sức khỏe. Bí quyết sống khỏe đôi khi không nằm ở những phương pháp phức tạp, mà bắt đầu từ những lựa chọn rất quen thuộc trong bữa ăn mỗi ngày.
