Hội thảo khoa học đề xuất giải pháp toàn diện chăm sóc sa sút trí tuệ tại Việt Nam
Chiều ngày 20/3, Bệnh viện Lão khoa Trung ương đã tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Tăng cường chăm sóc sa sút trí tuệ tại Việt Nam”. Sự kiện này tạo diễn đàn trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất các định hướng phát triển trong thời gian tới, nhằm ứng phó với thách thức ngày càng gia tăng của bệnh sa sút trí tuệ.
Thách thức từ tốc độ già hóa dân số nhanh
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trung Anh, Giám đốc Bệnh viện Lão khoa Trung ương, cho biết Việt Nam là một trong 10 quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới. Nếu không có những thay đổi đáng kể, đến khoảng năm 2036, Việt Nam sẽ chính thức trở thành một quốc gia có dân số già. Cùng với xu hướng này, số lượng người mắc sa sút trí tuệ chắc chắn sẽ gia tăng nhanh chóng.
Điều đó đặt ra nhu cầu cấp thiết về việc chẩn đoán sớm, điều trị kịp thời cho người bệnh, cũng như hỗ trợ cho người chăm sóc. Hiện nay, tại các trung tâm lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đã có những đơn vị chuyên thăm khám, phát hiện và đưa ra chiến lược điều trị. Tuy nhiên, xét trên mặt bằng chung, chúng ta vẫn chưa có một hệ thống đầy đủ để phát hiện sớm người bệnh trong cộng đồng.
Nghiên cứu và hợp tác quốc tế mang lại kết quả tích cực
Trong thời gian qua, Bệnh viện Lão khoa Trung ương đã phối hợp với các đối tác quốc tế, bao gồm các nhà nghiên cứu tại Hoa Kỳ như Đại học California, Davis và Đại học Minnesota, để triển khai các nghiên cứu trong lĩnh vực này. Từ những nghiên cứu ban đầu quy mô nhỏ, các chuyên gia đã phát triển thành các nghiên cứu lớn hơn, trong đó có nghiên cứu R01.
Kết quả cho thấy, nếu có các can thiệp hỗ trợ dành cho người chăm sóc, thì không chỉ giúp giảm đáng kể gánh nặng cho họ, mà còn mang lại hiệu quả tích cực cho người bệnh. Cụ thể, bệnh nhân được chăm sóc trong điều kiện có hỗ trợ sẽ có chất lượng sống tốt hơn và thời gian sống cũng được cải thiện rõ rệt.
Hướng tới chẩn đoán sớm bằng dấu ấn sinh học
Sa sút trí tuệ là một bệnh lý có tiến triển âm thầm trong thời gian dài. Từ giai đoạn chưa có triệu chứng lâm sàng cho đến khi biểu hiện rõ ràng và nặng hơn, bệnh có thể kéo dài từ 10 đến 15 năm. Chính vì vậy, việc chẩn đoán sớm, thậm chí trước khi có triệu chứng lâm sàng 10-15 năm là vô cùng quan trọng.
Hiện nay, xu hướng nghiên cứu trên thế giới đang hướng tới việc sử dụng các dấu ấn sinh học trong máu - một phương pháp đơn giản hơn, ít xâm lấn và chi phí thấp hơn. Bệnh viện Lão khoa Trung ương và các đối tác đang hướng tới các nghiên cứu ứng dụng các chỉ dấu sinh học (biomarker) trong máu để phát hiện sớm bệnh. Nếu được triển khai thành công, đây sẽ là bước tiến quan trọng giúp phát hiện bệnh từ rất sớm.
Phát triển mô hình chăm sóc dựa vào cộng đồng
Các kết quả nghiên cứu và thực tiễn triển khai cho thấy: Để ứng phó hiệu quả với sa sút trí tuệ, cần một chiến lược toàn diện từ chẩn đoán sớm, điều trị, hỗ trợ người chăm sóc đến phát triển hệ thống dịch vụ và nâng cao nhận thức cộng đồng.
Một hướng đi khả thi được đề xuất là mở rộng mô hình hỗ trợ dựa vào cộng đồng, thông qua việc đào tạo và chuyển giao kỹ năng cho các tổ chức địa phương như Hội Người cao tuổi, Hội Phụ nữ hoặc các Câu lạc bộ liên thế hệ. Những tổ chức này có thể đóng vai trò cầu nối, hỗ trợ thường xuyên và trực tiếp cho người chăm sóc ngay tại địa phương.
Liên quan mô hình chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi tại cộng đồng như tận dụng các tổ dân phố, nhà văn hóa, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trung Anh cho biết đây là một hướng đi rất đáng quan tâm. Mô hình này có thể đóng vai trò như một điểm sinh hoạt cộng đồng, nơi truyền thông, giáo dục sức khỏe cho người cao tuổi.
Đánh giá cao từ đại diện Bộ Y tế
Tại hội thảo, Tiến sĩ Nguyễn Ngô Quang, Cục trưởng Cục Khoa học-Công nghệ và đào tạo, Bộ Y tế đánh giá cao nỗ lực 10 năm triển khai các dự án nghiên cứu về sức khỏe trí tuệ và sa sút trí tuệ, cũng như 3 năm thành lập Trung tâm chuyên sâu của Bệnh viện Lão khoa Trung ương trong lĩnh vực này.
Những trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế từ hội thảo sẽ đóng góp định hướng cho các chiến lược phát triển trong thời gian tới, đặc biệt trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe người cao tuổi và phòng, chống sa sút trí tuệ. Các chuyên gia nhấn mạnh sự cần thiết xây dựng hệ thống chăm sóc sa sút trí tuệ theo từng cấp độ, từ chăm sóc tại cộng đồng cho giai đoạn sớm, đến điều trị đa chuyên khoa tại bệnh viện.
Một thông điệp xuyên suốt được đưa ra là cần tiếp cận chăm sóc theo hướng toàn diện, liên ngành, lấy người bệnh và gia đình làm trung tâm, với sự tham gia của toàn xã hội. Qua đó, hướng tới xây dựng hệ thống chăm sóc sa sút trí tuệ bền vững, phù hợp với bối cảnh già hóa dân số đang ngày càng gia tăng.
