Nhiều người đổ lỗi cho dây silicone khi thấy mẩn đỏ, ngứa ngáy dưới đồng hồ thể thao, nhưng theo các chuyên gia da liễu, thủ phạm thực sự đến từ mồ hôi, vi khuẩn và thói quen đeo. Hiện tượng này được gọi là viêm da tiếp xúc – một bệnh lý viêm da thường gặp khi vùng cổ tay bị bịt kín trong thời gian dài.
Silicone là chất liệu được ưa chuộng nhờ khả năng chống nước, độ bền cao và dễ vệ sinh. Tuy nhiên, nhược điểm của nó là không thoáng khí. Khi đeo liên tục, dây đeo tạo thành một lớp niêm phong kín giữ nhiệt và độ ẩm, khiến mồ hôi, tế bào chết và cặn xà phòng tích tụ lâu ngày. Nước trong mồ hôi bay hơi để lại các hạt muối mịn; những hạt này như lớp cát mài mòn da mỗi khi cổ tay cử động, làm phá vỡ hàng rào bảo vệ tự nhiên.
Nguyên nhân thực sự gây viêm da tiếp xúc
Môi trường ẩm ướt dưới dây đeo còn là điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi, gây viêm nhiễm, ngứa ngáy, hình thành các vòng đỏ ăn theo hình dáng dây. Nếu để nước đọng kéo dài, da bị úng – trắng nhợt, mềm nhũn và dễ nhiễm trùng. Đây là lý do vì sao chứng mẩn đỏ thường xuất hiện sau khi tập luyện cường độ cao hoặc đeo đồng hồ quá lâu mà không vệ sinh.
Bác sĩ Ali Shahbaz, chuyên gia da liễu tại Westlake Dermatology, cho biết phát ban do thiết bị đeo không quá phổ biến nhưng thường xảy ra ở người có làn da nhạy cảm hoặc đổ mồ hôi nhiều. Ông nhấn mạnh rằng việc lau qua loa bên ngoài hoàn toàn không đủ để loại bỏ độ ẩm bám dính ở mặt tiếp xúc với da.
Vệ sinh đúng cách: chìa khóa phòng ngừa
Sau khi vận động, người dùng nên tháo đồng hồ thể thao ngay, dùng khăn sạch thấm khô cả cổ tay lẫn mặt trong của thiết bị. Dây đeo cần được làm sạch định kỳ ít nhất một lần mỗi tuần. Lớp dầu tự nhiên và cặn xà phòng bám trên silicone phải được loại bỏ bằng nước ấm và dung dịch rửa nhẹ không chứa xà phòng.
Xà phòng thông thường có chứa hóa chất tẩy mạnh và hương liệu có thể bị kẹt trong các lỗ nhỏ của silicone; khi cơ thể đổ mồ hôi, các chất này sẽ rò rỉ ngược lại da, gây cảm giác bỏng rát. Tuyệt đối tránh cồn sát trùng vì cồn làm giòn và hư hại chất liệu silicone. Nếu cần, người dùng có thể dùng khăn mềm thấm nước ấm để lau nhẹ nhàng, sau đó để khô tự nhiên trước khi đeo lại.
Điều chỉnh độ rộng dây đeo đúng chuẩn
Độ rộng dây đeo cũng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe làn da. Đeo quá chặt để đo nhịp tim sẽ làm cản trở lưu thông máu và đè nén da; đeo quá lỏng khiến đồng hồ trượt, ma sát sinh nhiệt làm tổn thương bề mặt da. Quy tắc một ngón tay là giải pháp tối ưu: giữa dây đeo và cổ tay nên đút vừa một ngón tay khi sinh hoạt thường ngày. Khi tập luyện, chỉ siết chặt thêm một nấc, sau đó nới lỏng ngay để da được thư giãn.
Mồ hôi chứa muối và khoáng chất có thể phá vỡ hàng rào bảo vệ da; nếu không được lau khô kịp thời, các hạt muối còn đọng lại sẽ đâm trầy xước da và gây ra hiện tượng úng da. Vì thế, ngoài vệ sinh dây đeo, người dùng cần tạo thói quen để da được “thở” – đặc biệt là vào ban đêm.
Để da phục hồi và cân nhắc chất liệu thay thế
Làn da cần thời gian nghỉ ngơi để tự phục hồi. Đeo đồng hồ thể thao 24 giờ mỗi ngày là thói quen không tốt, trừ khi cần theo dõi giấc ngủ. Khoảng thời gian ngủ ban đêm là lúc thích hợp nhất để tháo thiết bị, giúp da thông thoáng và đào thải tế bào chết. Người dùng cũng nên tháo đồng hồ khi tắm để tránh hơi nước và xà phòng tích tụ, đồng thời luân phiên đổi sang cổ tay còn lại sau vài ngày giúp giảm áp lực liên tục lên một vùng da.
Với người có làn da quá nhạy cảm hoặc mắc các bệnh lý như chàm, vảy nến, việc chuyển sang dây đeo nhiều lỗ thoáng khí hoặc chất liệu khác là lựa chọn hợp lý. Dây vải nylon mềm mại, thoáng khí tốt; chất liệu fluoroelastomer có cảm giác tương tự silicone nhưng chịu nhiệt và giữ sạch tốt hơn. Bác sĩ Shari Lipner đến từ Weill Cornell Medicine lưu ý thêm rằng, ngoài ma sát và độ ẩm, một số ít trường hợp còn bị viêm da tiếp xúc dị ứng do niken hoặc coban trên vỏ đồng hồ. Người dùng nên kiểm tra thành phần kim loại của máy khi có tiền sử dị ứng.
Xử lý khi triệu chứng đã xuất hiện
Nếu vùng da dưới đồng hồ xuất hiện mẩn đỏ, người dùng nên tháo thiết bị, rửa sạch da bằng nước và xà phòng nhẹ, sau đó thoa kem dưỡng ẩm gốc petroleum. Trong trường hợp vết phát ban không cải thiện hoặc tiến triển nặng hơn sau vài ngày, cần đến gặp bác sĩ da liễu để được khám và điều trị kịp thời. Việc chủ động chăm sóc da đúng cách không chỉ giúp ngăn ngừa kích ứng mà còn duy trì trải nghiệm đeo đồng hồ thể thao một cách an toàn và thoải mái.
