Cảnh Báo: Những Dấu Hiệu 'Vô Hình' Báo Trước Cơn Đột Quỵ Có Thể Xảy Ra Bất Cứ Lúc Nào
Đột quỵ, hay tai biến mạch máu não, là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam, không chỉ ở người cao tuổi mà còn tấn công cả những người trẻ tuổi, khỏe mạnh. Căn bệnh này có thể ập đến bất ngờ, kể cả khi bạn đang trong trạng thái bình thường. Nhận biết muộn và xử trí sai lầm là nguyên nhân chính khiến nhiều ca bệnh trở nặng, đánh mất cơ hội sống và hồi phục.
Việt Nam Trong 'Vùng Đỏ' Của Đột Quỵ
Theo TS.BS Đào Việt Phương, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ tại Bệnh viện Bạch Mai, đột quỵ hiện là mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng, ảnh hưởng đến cả nam và nữ. Đáng chú ý, nam giới có tỷ lệ mắc cao hơn, liên quan đến áp lực công việc, thói quen sử dụng rượu bia và thuốc lá. Tuy nhiên, đột quỵ không chỉ là những con số thống kê khô khan; nó là những cuộc đời có thể rẽ sang hướng tàn phế hoặc tử vong chỉ trong tích tắc.
Những Dấu Hiệu Cảnh Báo Dễ Bị Bỏ Qua
Mặc dù quy tắc F.A.S.T (méo miệng, yếu tay, khó nói, gọi cấp cứu ngay) đã được phổ biến rộng rãi, TS.BS Đào Việt Phương cảnh báo rằng vẫn có những trường hợp 'FAST âm tính' - biểu hiện bên ngoài gần như bình thường nhưng não đã bị tổn thương. Một số dấu hiệu cảnh báo cần đặc biệt lưu ý bao gồm:
- Mất thị lực đột ngột: Nhìn mờ hoặc mất thị lực một bên mắt, dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý về mắt thông thường.
- Chóng mặt dữ dội: Mất thăng bằng, đi loạng choạng, khác biệt rõ rệt so với cảm giác chóng mặt thông thường.
- Đau đầu 'sét đánh': Cơn đau dữ dội xuất hiện đột ngột, có thể là dấu hiệu nguy hiểm của xuất huyết não.
"Những triệu chứng này có thể thoáng qua, nhưng tuyệt đối không được xem nhẹ", vị chuyên gia nhấn mạnh. Nhiều người khi xuất hiện các dấu hiệu này lại tự trấn an rằng đó chỉ là 'trúng gió', chóng mặt hay rối loạn tiền đình, dẫn đến chậm trễ nhập viện và đánh mất 'thời gian vàng' - yếu tố quyết định cơ hội sống và hồi phục.
Tuyệt Đối Không Tự Lái Xe Khi Nghi Ngờ Đột Quỵ
Một cảnh báo quan trọng được các bác sĩ tại Bệnh viện Bạch Mai đưa ra là không tự lái xe đến bệnh viện nếu nghi ngờ đột quỵ. TS.BS Đào Việt Phương chia sẻ từng ghi nhận hai trường hợp bệnh nhân chỉ tê bì nhẹ nửa người nhưng vẫn cố tự lái xe đi cấp cứu và đều va chạm khi dừng đèn đỏ. "Rất may họ đang dừng xe. Nếu đang chạy tốc độ cao, hậu quả có thể là một thảm kịch giao thông", bác sĩ Phương nói.
Khi não bị tổn thương, phản xạ có thể mất đi trong tích tắc, vượt ngoài khả năng kiểm soát của người bệnh. Bên cạnh đó, trong tình huống khẩn cấp, nhiều người vẫn áp dụng các biện pháp truyền miệng không có cơ sở khoa học, khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.
Những Sai Lầm Cần Tránh Khi Xử Trí Đột Quỵ
Bác sĩ khuyến cáo người dân không nên:
- Tự ý trích máu đầu ngón tay.
- Cho bệnh nhân uống nước chanh hoặc bất kỳ thứ gì qua đường miệng.
- Tự ý dùng thuốc mà không có chỉ định của bác sĩ.
Người bị đột quỵ có nguy cơ sặc rất cao. Việc cho uống thuốc hoặc nước có thể dẫn đến suy hô hấp cấp, đe dọa tính mạng. Ngoài ra, gia đình không nên mất thời gian đo huyết áp rồi chờ ổn định. Mỗi phút trôi qua là hàng triệu tế bào não bị tổn thương không thể phục hồi.
Cách Kiểm Tra Nhanh Và Xử Trí Kịp Thời
Khi phát hiện người thân có dấu hiệu bất thường, có thể kiểm tra nhanh bằng cách:
- Hỏi tên để đánh giá khả năng nói.
- Yêu cầu giơ hai tay lên cao.
- Yêu cầu nhấc chân lên.
- Quan sát nụ cười xem có bị méo miệng hay không.
- Xác định thời điểm khởi phát triệu chứng.
Trong đó, thời gian khởi phát đặc biệt quan trọng, quyết định khả năng sử dụng thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp lấy huyết khối. Theo TS.BS Đào Việt Phương, đột quỵ hoàn toàn có thể dự phòng nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ như hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá, kiểm soát huyết áp và tuân thủ điều trị. Ông cũng chia sẻ từng gặp trường hợp một giáo viên tự ý ngừng thuốc khi thấy khỏe, sau đó phải nhập viện trở lại trong tiếc nuối.
Tại Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, các bác sĩ đã chứng kiến quá nhiều trường hợp 'giá như'. Và trong cuộc đua với thời gian của đột quỵ, sự chủ động nhận biết và xử trí sớm có thể là yếu tố quyết định giữa sự sống và cái chết. Hãy luôn cảnh giác và hành động kịp thời để bảo vệ sức khỏe của bản thân và người thân.
