Mụn thịt hoặc các mảng da sẫm màu ở cổ, nách tưởng chỉ ảnh hưởng thẩm mỹ nhưng có thể là dấu hiệu sớm của kháng insulin - yếu tố làm tăng nguy cơ đái tháo đường type 2. Kháng insulin là tình trạng các tế bào trong cơ thể giảm đáp ứng với insulin - hormone giúp đưa đường từ máu vào tế bào để tạo năng lượng. Khi đó, tuyến tụy phải sản xuất nhiều insulin hơn để duy trì đường huyết bình thường. Nếu không được phát hiện và kiểm soát sớm, kháng insulin có thể tiến triển thành tiền đái tháo đường, đái tháo đường type 2 và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.
Hai dấu hiệu trên da không nên chủ quan
Theo Tencent News, bác sĩ Lữ Quân, chuyên gia về bệnh nội tiết ở Quảng Đông, Trung Quốc, cho biết nếu vùng cổ, gáy hoặc nách xuất hiện một số thay đổi trên da, đây có thể là "tín hiệu báo động" cho thấy cơ thể đang gặp tình trạng kháng insulin.
Mụn thịt ở cổ hoặc nách
Mụn thịt là những nốt nhỏ mềm, màu da hoặc hơi sẫm màu, không gây đau hay ngứa. Chúng thường xuất hiện ở cổ, nách hoặc những vùng da thường xuyên cọ xát. Đây là u mềm sợi - một tổn thương da lành tính, không ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy mụn thịt xuất hiện nhiều hơn ở người béo phì, phụ nữ mang thai hoặc sau sinh, người mắc đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và đặc biệt là người có kháng insulin. Do đó, nếu mụn thịt xuất hiện với số lượng nhiều hoặc phát triển nhanh, người bệnh nên cân nhắc kiểm tra sức khỏe chuyển hóa.
Da sẫm màu ở các nếp gấp
Một dấu hiệu khác là các vùng da ở cổ, nách, khuỷu tay, đầu gối hoặc háng bỗng trở nên sẫm màu bất thường, dù chà rửa cũng không hết. Các mảng da này thường dày hơn bình thường, sờ vào có cảm giác nhung mịn. Đây là biểu hiện của bệnh gai đen (Acanthosis nigricans). Nhiều nghiên cứu đã ghi nhận phần lớn người mắc gai đen đều có mức độ kháng insulin khác nhau. Vì vậy, đây được xem là một trong những dấu hiệu sớm giúp phát hiện rối loạn chuyển hóa trước khi bệnh tiến triển thành đái tháo đường.
Các triệu chứng kháng insulin khác
Ngoài những thay đổi trên da, kháng insulin còn có thể gây ra một số biểu hiện khác nhưng khá mơ hồ nên dễ bị bỏ qua.
- Mệt mỏi sau bữa ăn: Sau bữa ăn, nhiều người thường xuyên cảm thấy buồn ngủ, mệt mỏi, thiếu năng lượng do lượng insulin tiết ra bất thường khiến đường huyết dao động mạnh.
- Cảm giác cực kỳ đói trước bữa ăn: Một số người lại thường xuyên có cảm giác đói cồn cào trước bữa ăn, thậm chí run tay, hồi hộp và phải ăn đồ ngọt hoặc thực phẩm giàu tinh bột mới thấy dễ chịu.
- Béo bụng: Đặc biệt là tình trạng "bụng bia", cũng là dấu hiệu điển hình của kháng insulin. Khi cơ thể sản xuất quá nhiều insulin trong thời gian dài, quá trình tổng hợp và tích trữ mỡ, nhất là mỡ nội tạng, sẽ diễn ra mạnh hơn khiến vòng eo ngày càng lớn.
- Tăng cân: Ngoài ra, người bệnh có thể tăng cân dù chế độ ăn uống và vận động không thay đổi, đồng thời xuất hiện các rối loạn chuyển hóa như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc đường huyết cao.
- Rối loạn kinh nguyệt: Ở phụ nữ, kháng insulin còn liên quan chặt chẽ với hội chứng buồng trứng đa nang, gây rối loạn kinh nguyệt, nổi mụn, rậm lông và khó mang thai.
- Gan nhiễm mỡ không do rượu: Khoảng 75% người mắc gan nhiễm mỡ không do rượu cũng được ghi nhận có tình trạng kháng insulin.
Cách xác định tình trạng kháng insulin
Theo bác sĩ Lữ Quân, những dấu hiệu kể trên chỉ mang tính gợi ý và không thể dùng để chẩn đoán bệnh. Để xác định chính xác, người bệnh cần thực hiện các xét nghiệm chuyên biệt như đo insulin lúc đói, tính chỉ số kháng insulin HOMA-IR, chỉ số nhạy cảm insulin QUICKI, hoặc làm nghiệm pháp dung nạp glucose kết hợp xét nghiệm tiết insulin. Bên cạnh đó, bác sĩ cũng khuyến cáo theo dõi thêm các chỉ số chuyển hóa như đường huyết, mỡ máu và huyết áp để đánh giá toàn diện nguy cơ. Đối với người béo phì, có vòng eo lớn, tiền sử gia đình mắc đái tháo đường hoặc từng được chẩn đoán tiền đái tháo đường, nên khám sức khỏe định kỳ và kiểm tra đường huyết, insulin lúc đói hàng năm. Việc phát hiện kháng insulin từ sớm giúp thay đổi lối sống và điều trị kịp thời, từ đó giảm nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường type 2 và các biến chứng tim mạch trong tương lai.
