Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vừa chính thức tuyên bố dịch bệnh do virus Ebola đang bùng phát tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda là tình trạng khẩn cấp về y tế công cộng gây quan ngại quốc tế (PHEIC). Đây là lần thứ hai dịch Ebola được WHO xếp vào mức cảnh báo cao nhất, sau đợt bùng phát tại Tây Phi giai đoạn 2014-2016 khiến hơn 11.000 người thiệt mạng.
Quyết định được đưa ra sau cuộc họp khẩn của Ủy ban Khẩn cấp WHO tại Geneva, Thụy Sĩ, vào ngày 17/7. Dù chưa có trường hợp tử vong nào được ghi nhận tại Uganda tính đến thời điểm hiện tại, nhưng sự xuất hiện của virus tại quốc gia này đánh dấu bước leo thang nghiêm trọng của dịch bệnh.
Diễn biến dịch Ebola tại Congo và Uganda
Kể từ khi bùng phát vào tháng 8/2018 tại tỉnh Bắc Kivu và Ituri của Congo, dịch Ebola đã cướp đi sinh mạng của hơn 1.600 người. Đây là đợt dịch lớn thứ hai trong lịch sử, chỉ sau đại dịch tại Tây Phi. Ngày 11/6, Uganda xác nhận ca nhiễm Ebola đầu tiên khi một gia đình từ Congo nhập cảnh vào nước này. Tính đến nay, Uganda đã ghi nhận 3 ca nhiễm, tất cả đều có liên quan đến du lịch từ vùng dịch.
WHO đánh giá nguy cơ lây lan trong khu vực là rất cao, đặc biệt khi biên giới giữa Congo và Uganda có mật độ đi lại dày đặc. Tổ chức này kêu gọi cộng đồng quốc tế tăng cường hỗ trợ tài chính và nhân lực để kiểm soát dịch bệnh.
Phản ứng của các quốc gia láng giềng
Các nước láng giềng như Rwanda, Nam Sudan và Burundi đã tăng cường giám sát y tế tại các cửa khẩu. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia lo ngại rằng xung đột vũ trang và tình trạng bất ổn tại Congo sẽ cản trở nỗ lực kiểm soát dịch bệnh. Hiện tại, vắc-xin phòng Ebola đã được triển khai tại Congo, nhưng chiến dịch tiêm chủng gặp nhiều khó khăn do thiếu nguồn lực và sự ngờ vực của người dân địa phương.
Uganda đã bắt đầu tiêm vắc-xin cho nhân viên y tế và những người có nguy cơ cao. WHO khuyến cáo không nên áp dụng lệnh cấm đi lại hay thương mại với các quốc gia bị ảnh hưởng, vì điều này có thể gây tác động tiêu cực đến nền kinh tế và làm trầm trọng thêm khủng hoảng nhân đạo.
Dịch Ebola hiện tại là một lời nhắc nhở về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đầu tư vào hệ thống y tế cơ sở, nâng cao năng lực giám sát dịch bệnh và tăng cường hợp tác quốc tế để ngăn chặn những đại dịch trong tương lai.
