Không tiếp xúc trực tiếp với chuột
PGS-TS Trần Đắc Phu, cố vấn Trung tâm Đáp ứng khẩn cấp sự kiện y tế công cộng Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), khuyến cáo người dân không nên tiếp xúc trực tiếp với chuột. Nếu bắt buộc phải tiếp xúc, cần đeo khẩu trang, găng tay và rửa tay bằng xà phòng sau đó. Virus Hanta lây truyền qua đường hô hấp khi hít phải bụi có chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt khô của chuột nhiễm bệnh. Ngoài ra, việc chạm tay vào chất thải của chuột rồi đưa lên mắt, mũi, miệng hoặc bị chuột cắn (ít gặp hơn) cũng có thể dẫn đến nhiễm bệnh. Đáng chú ý, chuột mang virus thường không có biểu hiện bệnh, và một số chủng hiếm có thể lây từ người sang người.
Các ca bệnh cần được phát hiện kịp thời
Theo PGS-TS Trần Đắc Phu, ngành y tế cần tăng cường kiểm dịch y tế biên giới, đặc biệt là kiểm tra tàu bè để tránh lây lan virus từ nước ngoài vào Việt Nam. Cần tiến hành diệt chuột trên các tàu bè nếu phát hiện. Ông nhận định: "Nguy cơ ca bệnh từ nước ngoài vào Việt Nam cũng như nguy cơ xuất hiện, gia tăng các ca bệnh do virus Hanta trong nước là rất thấp". Tại Việt Nam, hệ thống giám sát đã ghi nhận virus Hanta trên chuột ở một số thời điểm, nhưng chưa khẳng định chủng virus này cùng nhóm với virus gây bệnh cho hành khách trên du thuyền MV Hondius (khởi hành từ Argentina ngày 1/4).
Sự đa dạng của virus Hanta
Theo Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai (Hà Nội), virus Hanta (Hantavirus) là nhóm virus RNA thuộc họ Hantaviridae, nằm trong bộ Bunyavirales, gây ra các bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người. Sự phân loại virus Hanta liên quan mật thiết đến khu vực địa lý và đặc điểm lâm sàng. Các chủng virus "Thế giới cũ" (Old World Hantaviruses) phổ biến ở châu Á và châu Âu, bao gồm Hantaan (HTNV), Seoul (SEOV), Puumala (PUUV) và Dobrava (DOBV), thường gây hội chứng sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS). Ngược lại, các chủng "Thế giới mới" (New World Hantaviruses) tại châu Mỹ, tiêu biểu là Sin Nombre (SNV) và Andes (ANDV), gây hội chứng phổi do virus Hanta (HPS hoặc HCPS). Mỗi chủng virus thường gắn liền với một loài gặm nhấm cụ thể.
Biểu hiện lâm sàng
Hội chứng HFRS diễn tiến qua 5 giai đoạn: sốt (sốt cao đột ngột, đau đầu, đau lưng, đỏ mặt); hạ huyết áp (sốc, giảm tiểu cầu); thiểu niệu (suy thận cấp, protein niệu cao); đa niệu (lượng nước tiểu tăng mạnh); hồi phục (có thể kéo dài nhiều tháng). Hội chứng HCPS diễn tiến với giai đoạn đầu giống cúm (sốt, đau cơ), sau đó suy hô hấp cấp tiến triển nhanh, phù phổi không do tim, hạ huyết áp và sốc tim. Tỷ lệ tử vong lên tới 40-50%.
Khuyến cáo phòng bệnh
- Không chạm tay trực tiếp vào chuột sống, chuột chết, phân, nước tiểu, nước bọt hoặc ổ chuột.
- Khi dọn dẹp nơi có dấu vết của chuột: mở cửa thông thoáng, đeo găng tay và khẩu trang; phun ướt khu vực có phân, nước tiểu hoặc nơi chuột làm tổ bằng dung dịch khử khuẩn hoặc nước tẩy rửa thông thường trước khi lau dọn. Không quét khô, không dùng máy hút bụi hoặc máy thổi vì có thể làm bụi chứa mầm bệnh bay trong không khí.
- Rửa tay bằng xà phòng sau khi dọn vệ sinh, xử lý rác, tiếp xúc với chuột hoặc khu vực có nguy cơ.
- Bịt kín khe hở để chuột không vào nhà; đặt bẫy khi cần; cất thức ăn, nước uống trong đồ chứa kín; thu gom rác hằng ngày.
- Sau khi tiếp xúc với chuột hoặc nơi có phân, nước tiểu, nơi chuột làm tổ, nếu xuất hiện sốt, ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt, đau cơ, buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy, cần đến ngay cơ sở y tế và thông báo rõ nguy cơ tiếp xúc với chuột để được khám, điều trị kịp thời.
(Nguồn: Cục Phòng bệnh - Bộ Y tế)
