TS.BS Tạ Quang Thành, Phó Giám đốc Bệnh viện Lão khoa Hà Nội, cho biết tiêu cơ vân cấp là hội chứng lâm sàng nghiêm trọng, đặc trưng bởi sự phá hủy nhanh chóng của tế bào cơ vân. Khi màng tế bào cơ bị tổn thương và vỡ, các chất nội bào như men cơ creatine kinase, myoglobin, kali, phốt phát, acid uric, AST và LDH tràn vào máu, gây phản ứng dây chuyền nguy hiểm.
Nguyên nhân và triệu chứng tiêu cơ vân cấp
Theo bác sĩ Thành, nguyên nhân kích hoạt hội chứng này rất đa dạng, trong đó lạm dụng rượu và ma túy là thủ phạm hàng đầu dẫn đến tiêu cơ vân không do chấn thương trực tiếp. Bệnh nhân T.T.V (43 tuổi, Hà Nội) là ví dụ điển hình. Sau biến cố hôn nhân, ông uống rượu say và nằm bất động hơn 10 giờ trong tư thế nghiêng. Khi tỉnh dậy, ông đau dữ dội vùng đùi trái, cơ sưng nề, căng cứng như đá, không thể tự đứng dậy. Kết quả xét nghiệm máu cho thấy chỉ số men cơ CK của bệnh nhân tăng vọt lên trên 25.000 U/L, gấp 100 lần ngưỡng bình thường.
Hệ quả, các bó cơ đùi của ông V. bị hoại tử nghiêm trọng, giải phóng lượng lớn kali vào máu, đe dọa tính mạng bằng các cơn loạn nhịp tim cấp tính. Đồng thời, sắc tố cơ myoglobin làm tắc nghẽn ống thận, đẩy ông vào suy thận cấp.
Biến chứng nguy hiểm và cách nhận biết sớm
TS Tạ Quang Thành nhấn mạnh: “Người bị tiêu cơ vân cấp do rượu thường không nhớ thời điểm khởi phát, không mô tả được đau cơ, giảm ý thức hoặc hôn mê, do đó rất dễ nhầm với ngộ độc rượu đơn thuần. Tình trạng này khiến bệnh nhân đối diện với biến chứng nguy hiểm: tổn thương thận cấp khoảng 10-40%, tăng kali máu, rối loạn toan chuyển hóa, đông máu rải rác lòng mạch, hội chứng chèn ép khoang và suy đa cơ quan.”
Theo báo cáo từ Hiệp hội Phẫu thuật Chấn thương Mỹ, lạm dụng rượu là một trong những yếu tố nguy cơ thường gặp nhất gây tiêu cơ vân không do chấn thương. “Các triệu chứng thường xuất hiện rất nhanh, chỉ trong vài giờ đến vài ngày sau một trận say xỉn kéo dài. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu đau cơ, sưng nề và nước tiểu sẫm màu như nước vối để đưa người bệnh đi cấp cứu kịp thời là yếu tố sống còn ngăn chặn biến chứng suy thận vĩnh viễn hoặc tử vong do ngưng tim”, bác sĩ Thành khuyến cáo.
Điều trị và phòng tránh tiêu cơ vân do rượu
Điều dưỡng Phạm Thị Oanh, Khoa Cơ xương khớp, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Hà Nội), cho rằng việc điều trị cần giải quyết nguyên nhân gây bệnh. Với tiêu cơ vân nhẹ không biến chứng, bệnh nhân cần uống nhiều nước và theo dõi sát. Với bệnh nhân nặng có biến chứng suy thận cấp, mất nước, toan chuyển hóa thì bắt buộc phải nhập viện điều trị càng sớm càng tốt.
Để phòng tránh, TS Thành khuyến cáo người dân tuyệt đối không uống rượu với lượng lớn trong thời gian ngắn; uống đủ nước trước, trong và sau khi uống rượu nếu không có chống chỉ định. Không uống rượu sau khi vận động gắng sức hoặc làm việc dưới trời nóng; không nằm bất động kéo dài khi say; cần có người theo dõi và thay đổi tư thế nếu bệnh nhân ngủ sâu. Ngoài ra, không phối hợp rượu với các thuốc hoặc chất làm tăng nguy cơ tiêu cơ vân (như thuốc hạ lipid nhóm statin, cocaine, amphetamine…).
“Nếu sau uống rượu xuất hiện đau cơ dữ dội, yếu cơ, nước tiểu sẫm màu hoặc tiểu ít, người dân cần đến cơ sở y tế ngay để được định lượng CK, đánh giá chức năng thận và điện giải”, bác sĩ Thành lưu ý.
