Cảnh báo từ chuyên gia: 'Nốt mờ' phổi nhỏ có thể là ung thư, cần tầm soát sớm
Ung thư phổi hiện đang là một trong những căn bệnh nguy hiểm hàng đầu tại Việt Nam, xếp thứ 3 về tỷ lệ mắc và thứ 2 về tỷ lệ tử vong. Trong đó, ung thư phổi không tế bào nhỏ chiếm khoảng 80-85% các trường hợp. Đáng lo ngại, nhiều người vẫn giữ quan niệm sai lầm rằng chỉ khi xuất hiện các triệu chứng rõ ràng như đau ngực, ho kéo dài hoặc ho ra máu thì mới cần lo lắng về sức khỏe phổi.
Phát hiện tình cờ và nguy cơ từ các 'nốt mờ' nhỏ
Theo các bác sĩ chuyên khoa, không ít trường hợp ung thư phổi được phát hiện một cách tình cờ khi bệnh nhân đi khám các chuyên khoa khác như tim mạch, thần kinh hoặc chuyển hóa. Điều đáng chú ý là những 'nốt mờ' có kích thước rất nhỏ trong phổi lại tiềm ẩn nguy cơ ung thư cao. Cụ thể, gần 70% các nốt phổi dưới 3cm là ác tính, và ngay cả những nốt nhỏ dưới 1cm cũng có tỷ lệ ung thư lên tới 64,3%.
Tiến sĩ, bác sĩ Ngô Gia Khánh, Trưởng khoa Phẫu thuật lồng ngực tại Bệnh viện Bạch Mai, chia sẻ rằng mỗi ngày bệnh viện tiếp nhận từ 8.000 đến 10.000 lượt khám. Để nâng cao hiệu quả chẩn đoán, bệnh viện đang ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để sàng lọc khoảng 4.000 phim X-quang, giúp phát hiện sớm các nốt phổi rất nhỏ mà mắt thường có thể bỏ qua.
Thay đổi quan điểm điều trị: Can thiệp sớm là chìa khóa
Bác sĩ Khánh nhấn mạnh rằng quan điểm 'đợi u lớn mới mổ' hiện nay không còn phù hợp. Với những tổn thương được phát hiện ở giai đoạn sớm, việc can thiệp kịp thời có thể giúp điều trị triệt căn, thậm chí nhiều bệnh nhân không cần phải trải qua hóa trị bổ trợ. Đây được xem là thời điểm vàng để can thiệp, trong khi nếu phát hiện muộn, hành trình điều trị sẽ trở nên khó khăn và phức tạp hơn rất nhiều.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu tại Bệnh viện Bạch Mai, cho biết thêm rằng tỷ lệ ung thư biểu mô tuyến tại Việt Nam lên tới 80% trong nhóm ung thư phổi, cao hơn so với nhiều quốc gia châu Âu. Đặc biệt, phụ nữ châu Á không hút thuốc có tỷ lệ đột biến gene EGFR khoảng 40%, gần gấp đôi so với phụ nữ phương Tây, điều này làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Ai có nguy cơ mắc ung thư phổi?
Ung thư phổi thường tiến triển âm thầm, vì vậy việc chờ đợi đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi khám có thể khiến bệnh nhân bỏ lỡ cơ hội điều trị tốt nhất. Theo bác sĩ Khánh, những nhóm người sau đây cần đặc biệt chú ý tầm soát định kỳ:
- Người trong độ tuổi từ 50 đến 80, có tiền sử hút thuốc lá lâu năm hoặc đã bỏ thuốc chưa quá 15 năm.
- Người thường xuyên tiếp xúc với các chất độc hại như amiăng, khí thải, hoặc từng trải qua xạ trị vùng ngực.
- Người có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi, hoặc mắc các bệnh phổi mạn tính như COPD, xơ phổi, hoặc từng bị lao phổi.
- Phụ nữ không hút thuốc nhưng thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc thụ động hoặc sống trong môi trường ô nhiễm.
Khi có các dấu hiệu như ho kéo dài, khó thở, đau ngực, sụt cân không rõ nguyên nhân, cần đi khám sớm để được chẩn đoán kịp thời. Một 'nốt mờ' nhỏ nếu được phát hiện sớm hoàn toàn có thể được điều trị dứt điểm, trong khi sự chậm trễ có thể dẫn đến tiến triển nhanh và tốn kém hơn trong điều trị.
Hướng điều trị hiện đại và cá thể hóa
Bệnh viện Bạch Mai đang triển khai mô hình kết hợp giữa AI, chuyên gia đầu ngành và hội chẩn đa chuyên khoa (MDT) để nâng cao hiệu quả chẩn đoán và điều trị. Phó Giáo sư Phạm Cẩm Phương chia sẻ: 'Chúng tôi không chỉ dừng lại ở việc phát hiện bệnh mà hướng tới điều trị cá thể hóa ngay từ đầu, dựa trên đặc điểm di truyền của từng bệnh nhân.'
Hệ sinh thái điều trị tại bệnh viện bao gồm Trung tâm Giải phẫu bệnh hiện đại, Khoa Phẫu thuật lồng ngực và Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, nơi cập nhật các phác đồ quốc tế mới như FLAURA2. Nghiên cứu FLAURA2 đã mở ra hướng tiếp cận mới bằng cách phối hợp thuốc ức chế tyrosine kinase thế hệ 3 (Osimertinib) với hóa chất ngay từ bước điều trị đầu tiên, giúp cải thiện rõ rệt hiệu quả ở bệnh nhân giai đoạn tiến xa.
Một ví dụ điển hình là trường hợp bệnh nhân nữ 83 tuổi tại Bệnh viện Bạch Mai, có di căn não và màng phổi, được điều trị theo phác đồ FLAURA và cho thấy đáp ứng tốt với liệu pháp nhắm trúng đích, các chỉ số ung thư đã trở về mức bình thường.
Kết luận: Ung thư phổi không còn là 'án tử'
Các chuyên gia khuyến cáo rằng ung thư phổi không còn là 'án tử' nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng hướng. Mỗi bệnh nhân đều được đánh giá dựa trên đặc điểm di truyền để lựa chọn phác đồ phù hợp ngay từ đầu. Các trung tâm chuyên khoa được kết nối chặt chẽ, tạo thành chuỗi chăm sóc liên tục, đồng thời những tiến bộ quốc tế cũng được cập nhật thường xuyên để nâng cao hiệu quả điều trị và kéo dài chất lượng sống cho bệnh nhân.
