Theo Nghị định số 90/2026/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, có hiệu lực từ ngày 15 tháng 5 tới, các doanh nghiệp chậm đóng bảo hiểm y tế sẽ bị phạt tiền với các mức khác nhau, tùy thuộc vào số lượng lao động và giá trị vi phạm.
Mức phạt đối với hành vi chậm đóng bảo hiểm y tế
Điều 81 của Nghị định quy định cụ thể các mức phạt đối với người sử dụng lao động vi phạm quy định về chậm đóng bảo hiểm y tế. Cụ thể:
Phạt do không lập danh sách hoặc lập không đầy đủ
Người sử dụng lao động không lập danh sách hoặc lập danh sách không đầy đủ số người tham gia bảo hiểm y tế trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn quy định, nhưng không bị coi là trốn đóng, sẽ bị phạt theo các mức sau:
- Từ 1 đến 2 triệu đồng: khi vi phạm dưới 10 người lao động.
- Từ 2 đến 4 triệu đồng: khi vi phạm từ 10 đến dưới 50 người lao động.
- Từ 4 đến 7 triệu đồng: khi vi phạm từ 50 đến dưới 100 người lao động.
- Từ 7 đến 15 triệu đồng: khi vi phạm từ 100 đến dưới 500 người lao động.
- Từ 15 đến 25 triệu đồng: khi vi phạm từ 500 đến dưới 1.000 người lao động.
- Từ 25 đến 35 triệu đồng: khi vi phạm từ 1.000 người lao động trở lên.
Phạt do chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ
Đối với hành vi chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ số tiền phải đóng bảo hiểm y tế, mức phạt được xác định dựa trên giá trị vi phạm:
- Từ 500 nghìn đến 1 triệu đồng: giá trị vi phạm dưới 5 triệu đồng.
- Từ 1 đến 2 triệu đồng: giá trị vi phạm từ 5 triệu đến dưới 10 triệu đồng.
- Từ 2 đến 3 triệu đồng: giá trị vi phạm từ 10 triệu đến dưới 20 triệu đồng.
- Từ 3 đến 5 triệu đồng: giá trị vi phạm từ 20 triệu đến dưới 40 triệu đồng.
- Từ 5 đến 7 triệu đồng: giá trị vi phạm từ 40 triệu đến dưới 60 triệu đồng.
- Từ 7 đến 15 triệu đồng: giá trị vi phạm từ 60 triệu đến dưới 80 triệu đồng.
- Từ 15 đến 20 triệu đồng: giá trị vi phạm từ 80 triệu đến dưới 120 triệu đồng.
- Từ 20 đến 25 triệu đồng: giá trị vi phạm từ 120 triệu đến dưới 160 triệu đồng.
- Từ 25 đến 35 triệu đồng: giá trị vi phạm từ 160 triệu đồng trở lên.
Biện pháp khắc phục hậu quả
Ngoài các mức phạt tiền, Nghị định còn quy định các biện pháp khắc phục hậu quả nhằm đảm bảo quyền lợi của người tham gia bảo hiểm y tế. Các biện pháp bao gồm:
- Buộc hoàn trả số tiền mà đối tượng tham gia bảo hiểm y tế bị thiệt hại (nếu có). Trong trường hợp không thể hoàn trả cho đối tượng, số tiền này sẽ được nộp vào ngân sách nhà nước.
- Buộc nộp số lợi bất hợp pháp có được vào tài khoản thu của quỹ bảo hiểm y tế.
- Buộc đóng đủ số tiền chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ, tương ứng với thời gian vi phạm.
- Buộc nộp khoản tiền lãi của số tiền chậm đóng với mức lãi suất 0,03% mỗi ngày, tính trên số tiền chưa đóng hoặc đóng thiếu, tương ứng với thời gian chậm đóng.
Mức phạt đối với hành vi trốn đóng bảo hiểm y tế
Điều 82 của Nghị định quy định xử phạt đối với hành vi trốn đóng bảo hiểm y tế chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Cụ thể, hành vi không đóng bảo hiểm y tế cho đối tượng bắt buộc tham gia sẽ bị phạt từ 300.000 đến 500.000 đồng. Đối với người sử dụng lao động không lập danh sách hoặc lập danh sách không đầy đủ số người phải tham gia bảo hiểm y tế sau 60 ngày, mức phạt như sau:
- Từ 2 đến 4 triệu đồng: vi phạm dưới 10 người lao động.
- Từ 4 đến 7 triệu đồng: vi phạm từ 10 đến dưới 50 người lao động.
- Từ 7 đến 20 triệu đồng: vi phạm từ 50 đến dưới 100 người lao động.
- Từ 20 đến 30 triệu đồng: vi phạm từ 100 đến dưới 500 người lao động.
- Từ 30 đến 50 triệu đồng: vi phạm từ 500 đến dưới 1.000 người lao động.
- Từ 50 đến 70 triệu đồng: vi phạm từ 1.000 người lao động trở lên.
Ngoài ra, hành vi đăng ký tiền lương thấp hơn quy định hoặc không đóng, đóng không đầy đủ số tiền đã đăng ký cũng bị xử phạt với các mức tương tự như trên, dựa trên giá trị vi phạm.
Xử phạt việc cho mượn, sử dụng thẻ bảo hiểm y tế sai quy định
Điều 84 của Nghị định cũng quy định xử phạt đối với hành vi cho người khác mượn thẻ bảo hiểm y tế hoặc sử dụng thẻ của người khác trong khám chữa bệnh. Mức phạt như sau:
- Từ 1 đến 2 triệu đồng: nếu vi phạm nhưng chưa gây thiệt hại cho quỹ bảo hiểm y tế.
- Từ 3 đến 5 triệu đồng: nếu hành vi chiếm đoạt tiền bảo hiểm y tế dưới 10 triệu đồng hoặc gây thiệt hại cho quỹ dưới 20 triệu đồng.
Biện pháp khắc phục hậu quả bao gồm buộc hoàn trả số tiền đã vi phạm vào tài khoản thu của quỹ bảo hiểm y tế.
Nghị định này nhằm tăng cường quản lý và đảm bảo quyền lợi cho người tham gia bảo hiểm y tế, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành của các doanh nghiệp và cá nhân.
