Y học Việt Nam lập kỳ tích: Chia một lá gan cứu sống hai bệnh nhân
Thành tựu y học này không chỉ khẳng định vị thế ngày càng vững chắc của nền y học Việt Nam trên bản đồ thế giới, mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc khi từ một lá gan duy nhất được hiến tặng từ người chết não, các bác sĩ tài ba đã hồi sinh sự sống cho hai cuộc đời: một người lớn và một trẻ em. Sự kiện này minh chứng cho bước tiến vượt bậc trong lĩnh vực ghép tạng, đặc biệt là kỹ thuật chia gan phức tạp.
Hành trình ghép gan cấp cứu trước thềm năm mới
Vào trung tuần tháng 6 năm 2025, một nam bệnh nhân trải qua tai nạn giao thông thảm khốc, dẫn đến chấn thương sọ não nặng và được đưa vào Bệnh viện E trong tình trạng hôn mê sâu, không có dấu hiệu hồi phục. Sau khi chẩn đoán xác định chết não, gia đình bệnh nhân đã vượt lên nỗi đau tột cùng, quyết định đồng ý hiến tạng để tiếp nối sự sống cho những bệnh nhân khác đang chiến đấu với bệnh hiểm nghèo.
Do diễn biến bất thường trong quá trình hồi sức tạng ghép, việc duy trì tình trạng ổn định của tạng trở nên khó khăn, buộc công tác lấy và ghép tạng phải được tiến hành sớm hơn dự kiến. Tuy nhiên, các ê-kíp phẫu thuật đã phối hợp nhịp nhàng trong việc lấy và điều phối tạng một cách hiệu quả: Tim được chuyển về Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, giác mạc về Bệnh viện Mắt Trung ương, và đặc biệt, lá gan được chia đôi – thùy gan phải chuyển về Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, thùy gan trái được điều phối ghép cho bệnh nhi tại Bệnh viện Vinmec.
Tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, các bác sĩ đã làm việc xuyên đêm không ngừng nghỉ để thực hiện ca ghép cho bệnh nhân đang chờ đợi. Khi ánh bình minh đầu tiên ló dạng trên dòng sông Hồng, ca phẫu thuật cũng hoàn thành thành công, mang lại sự bình phục dần dần cho người bệnh.
Kỹ thuật chia gan: Đỉnh cao của y học ghép tạng
Tiến sĩ Hồ Văn Linh, chuyên gia từ khoa Phẫu thuật Gan-Mật-Tụy tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, chia sẻ rằng ca ghép vào ngày cuối cùng của năm 2025 là một kỷ niệm đáng nhớ. Thành công này không chỉ nằm ở khâu phẫu thuật, mà còn ở việc tổ chức, điều phối và thực hiện một cách trơn tru từ đầu đến cuối.
Theo đó, ngay khi nhận được thông tin từ Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia về trường hợp người hiến tạng tại Bệnh viện Nhân dân 115 ở Thành phố Hồ Chí Minh vào tối 30/12/2025, Tiến sĩ Hồ Văn Linh cùng ê-kíp đã lập tức lên đường, có mặt kịp thời để phối hợp chuyên môn và hội chẩn khẩn cấp. Vượt qua nỗi đau mất mát, gia đình người hiến tạng đã đồng ý hiến mô và tạng, mang lại hy vọng sống cho nhiều bệnh nhân khác.
Trong đêm đó, ê-kíp đã lấy thành công sáu tạng để ghép, trong đó lá gan được chia đôi: một nửa chuyển ra Huế để ghép cho một bệnh nhi, nửa còn lại được vận chuyển ra Hà Nội để ghép cho một nữ bệnh nhân 43 tuổi bị xơ gan mất bù do viêm gan tự miễn. Sau hơn 5 giờ phẫu thuật khẩn trương và chính xác, ca ghép đã diễn ra thuận lợi, chính thức kéo dài sự sống cho hai bệnh nhân.
Vị thế của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 trong ghép gan
Từ năm 2017 đến nay, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 không ngừng phát triển và trở thành trung tâm ghép gan hàng đầu, với số lượng ca ghép gan từ người hiến sống nhiều nhất tại khu vực Đông Nam Á. Đơn vị này triển khai đa dạng các loại hình ghép gan, bao gồm ghép gan cấp cứu, ghép gan theo kế hoạch, ghép gan bất đồng nhóm máu, và các kỹ thuật phẫu thuật nội soi tiên tiến.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Văn Quang, người phụ trách Khoa Phẫu thuật Gan-Mật-Tụy, cho biết kỹ thuật chia gan để ghép đã được triển khai từ năm 2024 và đến nay đã thực hiện thành công 11 ca. Đây được xem là kỹ thuật đỉnh cao, chỉ có thể thực hiện tại những trung tâm y tế hàng đầu với trình độ chuyên môn xuất sắc, trang thiết bị hiện đại và khả năng phối hợp liên viện mạnh mẽ.
Phẫu thuật viên phải đánh giá chính xác cấu trúc giải phẫu của gan cùng các biến thể về mạch máu và đường mật, đồng thời tính toán thể tích mảnh ghép một cách tỉ mỉ để đảm bảo cả hai phần gan sau khi chia đều có đủ chức năng hoạt động sau ghép.
Thách thức và hy vọng trong ghép tạng tại Việt Nam
Tiến sĩ Hồ Văn Linh nhấn mạnh rằng phần lớn những người hiến tạng tiềm năng ở Việt Nam đều còn trẻ và có thể trạng tốt, điều này tạo điều kiện thuận lợi cho việc chia gan để ghép. Tuy nhiên, thách thức của kỹ thuật này là rất lớn, đòi hỏi kỹ năng phức tạp và tinh vi hơn nhiều so với việc lấy gan toàn bộ.
Mỗi ca ghép tạng thành công, đặc biệt là ghép gan, không chỉ thắp lên niềm hy vọng cho những bệnh nhân đang chờ đợi, mà còn là sự tri ân sâu sắc đối với các gia đình đã có nghĩa cử cao đẹp hiến tạng người thân. Hành động này giúp họ cảm nhận rằng người thân của mình vẫn đang sống một cuộc sống yên bình thông qua sự sống được trao đi.
Hiện nay, nguồn tạng hiến tại Việt Nam vẫn còn hạn chế, trong khi số lượng bệnh nhân cần ghép ngày càng tăng. Do đó, việc tăng cường năng lực phát hiện và quản lý nguồn hiến tạng từ người chết não đóng vai trò then chốt trong chiến lược phát triển ghép tạng. Đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn, mà còn là nền tảng quan trọng để mở rộng cơ hội cứu sống những bệnh nhân nặng, thể hiện ý nghĩa nhân văn sâu sắc của thông điệp “Cho đi là còn mãi”.
