Hai bệnh nhân lớn tuổi tại Hà Nội vừa được cứu sống trong các ca đột quỵ nghiêm trọng, với điểm chung đều liên quan đến tăng huyết áp và sự chủ quan trong theo dõi, điều trị bệnh. Trong đó, ông Lê Văn M., 65 tuổi, ở xã Trung Hòa, Hà Nội, phải nhập viện trong tình trạng xuất huyết não do không duy trì uống thuốc hạ áp hằng ngày dù có tiền sử tăng huyết áp và bệnh nền.
Chia sẻ với phóng viên, bà Nguyễn Thị S., vợ ông M., cho biết ông được đưa đến bệnh viện trong tình trạng rất nặng, phải điều trị hồi sức tích cực. May mắn nhờ các y, bác sĩ cấp cứu kịp thời, ông đã qua cơn nguy kịch. Cùng thời điểm, ông Lê Văn H., 66 tuổi, ở xã Gia Lâm, Hà Nội, cũng nhập viện Bệnh viện đa khoa Gia Lâm trong tình trạng méo miệng, tê cứng vùng miệng, liệt nửa người, khó nói và đau đầu dữ dội. Kết quả chẩn đoán cho thấy ông H. bị đột quỵ nhồi máu não do tăng huyết áp mà trước đó ông hoàn toàn không biết mình mắc bệnh vì không đi khám sức khỏe định kỳ.
Tiêu sợi huyết cứu bệnh nhân qua cơn nguy kịch
Ngay sau khi tiếp nhận, các bác sĩ Bệnh viện đa khoa Gia Lâm đã nhanh chóng can thiệp, thực hiện thành công kỹ thuật tiêu sợi huyết cho ông H., giúp bệnh nhân qua khỏi tình trạng nguy hiểm. Ông H. bộc bạch: “Qua đợt này, tôi sẽ chú ý hơn đến sức khỏe của mình bằng việc chủ động đi khám định kỳ; tuân thủ hướng dẫn của các y, bác sĩ trong quá trình điều trị bệnh, đồng thời điều chỉnh những thói quen sinh hoạt có lợi cho sức khỏe để tránh biến chứng do các bệnh không lây nhiễm gây ra”.
Theo bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Viết Hùng, Phó Trưởng khoa phụ trách Khoa Nội tổng hợp của Bệnh viện đa khoa Gia Lâm, thực tế điều trị cho thấy nhiều trường hợp nhập viện do biến chứng của tăng huyết áp xuất phát từ việc người bệnh chưa tuân thủ điều trị. Không ít bệnh nhân khi thấy huyết áp ổn định đã tự ý giảm liều hoặc ngừng thuốc, không tái khám đúng hẹn, dẫn đến việc điều trị bị gián đoạn, khiến huyết áp tăng trở lại và gây biến chứng nguy hiểm.
Bệnh nền làm tăng nguy cơ biến chứng
Bác sĩ Hùng cũng cảnh báo, với những bệnh nhân có kèm bệnh lý nền như đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, suy thận hay các bệnh tim mạch, nguy cơ biến chứng do tăng huyết áp càng cao và diễn tiến thường nặng nề hơn. Việc chủ quan tự ý ngưng thuốc, quên liều hoặc uống không đủ liều có thể dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng, trong đó có đột quỵ, suy tim, suy thận và tử vong sớm.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), các bệnh không lây nhiễm hiện chiếm hơn 75% số ca tử vong toàn cầu. Tại Việt Nam, những năm gần đây, các bệnh không lây nhiễm chiếm tới 79% tổng số ca tử vong hằng năm; trong đó, bệnh tim mạch, ung thư, đái tháo đường và các bệnh phổi mạn tính là phổ biến nhất.
Hơn một phần tư người trưởng thành bị tăng huyết áp
Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết, hiện nay ở Việt Nam có hơn 1/4 số người trưởng thành từ 18 đến 69 tuổi bị tăng huyết áp. Số người mắc đái tháo đường đã lên đến gần 5 triệu người, tương đương hơn 7% dân số trưởng thành. Đằng sau những con số này là nguy cơ đột quỵ, suy tim, suy thận, tai biến mạch máu, tàn phế và tử vong sớm, cùng chi phí điều trị kéo dài suốt đời, tốn kém, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của người bệnh và gia đình.
Đây cũng là nguyên nhân làm gia tăng áp lực lên hệ thống y tế, nhất là trong bối cảnh dân số già hóa và các yếu tố nguy cơ ngày càng phổ biến. Trước thực trạng đó, Bộ Y tế tiếp tục đầu tư cho y tế dự phòng, sàng lọc và phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng; đẩy mạnh hoạt động phòng chống tác hại thuốc lá, giảm ô nhiễm môi trường không khí, kiểm soát các yếu tố nguy cơ nghề nghiệp.
Chuyển trọng tâm từ điều trị sang dự phòng
Bộ Y tế xác định hệ thống y tế phải tiến lên một bước, từ điều trị muộn sang phát hiện sớm; từ xử trí từng đợt bệnh sang quản lý liên tục; từ chăm sóc tại bệnh viện sang kết nối với y tế cơ sở, cộng đồng và từng người dân. Đồng thời, Bộ Y tế từng bước nghiên cứu, xây dựng và đánh giá mô hình dự phòng, sàng lọc các bệnh không lây nhiễm phù hợp điều kiện Việt Nam, dựa trên bằng chứng khoa học quốc tế, dữ liệu dịch tễ trong nước và các phân tích chi phí hiệu quả.
Các chuyên gia y tế cho rằng, trước gánh nặng bệnh tật và tử vong do bệnh không lây nhiễm, việc tăng cường y tế cơ sở và thúc đẩy quản lý điều trị các bệnh không lây nhiễm, nhất là tăng huyết áp và đái tháo đường tại cộng đồng, là rất cần thiết. Bộ Y tế cần tiếp tục bổ sung và hoàn thiện các chính sách, quy định pháp luật về kiểm soát yếu tố nguy cơ và thúc đẩy các yếu tố tăng cường sức khỏe để phòng, chống bệnh không lây nhiễm; tổ chức đào tạo và bổ sung nguồn nhân lực có chuyên môn về bệnh không lây nhiễm tại các trạm y tế xã, phường nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc, bảo vệ sức khỏe cho người dân.
Địa phương tăng cường quản lý bệnh tại cộng đồng
Chính quyền các địa phương được chỉ đạo phối hợp với ngành y tế trên địa bàn để lồng ghép khám phát hiện bệnh không lây nhiễm trong các hoạt động khám sức khỏe định kỳ, quản lý sức khỏe tại trường học, cơ quan, xí nghiệp. Đồng thời, tăng cường phát hiện, điều trị, quản lý tại trạm y tế xã và cộng đồng cho người mắc bệnh ung thư, tim mạch, đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính… theo quy định, bảo đảm cung cấp dịch vụ quản lý, theo dõi và chăm sóc liên tục cho người bệnh.
Bài học từ hai bệnh nhân nêu trên cho thấy, việc tuân thủ điều trị và khám sức khỏe định kỳ đóng vai trò then chốt trong phòng ngừa biến chứng nguy hiểm do tăng huyết áp nói riêng và bệnh không lây nhiễm nói chung. Người dân cần chủ động theo dõi huyết áp, dùng thuốc đều đặn theo chỉ định và tái khám đúng hẹn để bảo vệ sức khỏe của chính mình.
