PGS Nguyễn Lân Hiếu: Nghịch lý bệnh viện tư cũng quá tải, đề xuất giải pháp cải cách y tế
Trong một chia sẻ mới đây, Đại biểu Quốc hội, Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, đã chỉ ra nhiều bất cập nghiêm trọng của hệ thống y tế hiện nay. Ông nhấn mạnh tình trạng quá tải không còn là vấn đề riêng của các bệnh viện công mà đã lan sang cả khu vực tư nhân, một hiện tượng chưa từng có trước đây.
Chênh lệch chất lượng đẩy bệnh nhân dồn về bệnh viện lớn
Theo PGS Nguyễn Lân Hiếu, sự chênh lệch ngày càng lớn về trình độ chuyên môn giữa các tuyến y tế là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này. Bệnh nhân có xu hướng đổ xô về các bệnh viện lớn, thậm chí là cơ sở tư nhân, gây ra áp lực quá tải nghiêm trọng. Đồng thời, tỷ lệ chi trả trực tiếp từ túi tiền của người dân cho chăm sóc sức khỏe vẫn ở mức cao và chưa có dấu hiệu giảm.
Ông Hiếu đặc biệt quan tâm đến việc lạm dụng chỉ định các xét nghiệm cận lâm sàng, chụp chiếu và phẫu thuật. "Chúng ta phải có chế tài đặc biệt trong lĩnh vực tương đối chuyên sâu, phức tạp này. Các hội chuyên ngành cần đóng vai trò quyết định như thông lệ trên thế giới", ông nhấn mạnh. Việc tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn chuyên khoa, kết hợp với hậu kiểm và phân xử tai biến y khoa, sẽ giúp đảm bảo hoạt động chuyên môn đi đúng quỹ đạo.
Cải cách bảo hiểm y tế và cơ chế tự chủ
PGS Hiếu cho rằng cải cách bảo hiểm y tế là giải pháp then chốt, với việc đa dạng hóa mức đóng và khuyến khích các loại hình bảo hiểm bổ sung để giảm gánh nặng chi phí cho người dân. Bên cạnh đó, nhiều cơ sở y tế đang gặp khó khăn trong triển khai cơ chế tự chủ, khi nguồn lực và dịch vụ chưa được tối ưu hóa theo hướng lấy người bệnh làm trung tâm.
Sự chênh lệch đáng kể về chỉ số sức khỏe và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế chuyên sâu giữa các vùng miền vẫn tồn tại, ảnh hưởng đến tính công bằng. Ông đề xuất:
- Tiếp tục duy trì và tăng tỷ lệ chi thường xuyên cho y tế tại các bệnh viện tuyến huyện và cơ sở chuyên ngành.
- Giao chỉ tiêu cụ thể (KPI) cho các bệnh viện, như phát triển kỹ thuật mới, giảm tỷ lệ chuyển tuyến, và giảm biến chứng điều trị.
- Khuyến khích phát triển dịch vụ theo nhu cầu để nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và cải thiện thái độ phục vụ.
Quy hoạch kỹ thuật cao và y tế dự phòng
Về phát triển kỹ thuật cao, ông Hiếu đề xuất quy hoạch hệ thống y tế chuyên sâu theo vùng, tránh đầu tư dàn trải. Ví dụ, nên xây dựng các trung tâm y khoa lớn theo khu vực thay vì để mọi bệnh viện đều triển khai ghép tạng. Giai đoạn đầu có thể tổ chức theo 3 miền Bắc - Trung - Nam, sau đó mở rộng thành 5 vùng để tối ưu hóa nguồn lực.
Đánh giá về y tế dự phòng, PGS Hiếu cho rằng lĩnh vực này vẫn chưa có nhiều đổi mới. Nhiều bệnh được phát hiện ở giai đoạn muộn, quản lý bệnh mạn tính chưa hiệu quả, dẫn đến quá tải bệnh viện và tăng chi phí xã hội. Ông nhấn mạnh:
- Chương trình khám sức khỏe định kỳ toàn dân cần được thiết kế theo nhóm đối tượng dựa trên độ tuổi, giới tính, và nghề nghiệp.
- Dữ liệu khám sức khỏe cần được số hóa và lưu trữ trên hồ sơ bệnh án điện tử.
- Mở rộng phạm vi khám định kỳ cho người cao tuổi và xây dựng gói khám tập trung cho nhóm lao động tự do.
Thiếu hụt nhân lực và gỡ điểm nghẽn thuốc, vật tư
Một thách thức lớn khác là tình trạng thiếu hụt nhân lực y tế, đặc biệt ở tuyến cơ sở. PGS Hiếu cảnh báo khi triển khai cơ chế sát hạch cấp phép hành nghề, sự chênh lệch chất lượng đào tạo giữa các trường y có thể bộc lộ rõ. Ông đề xuất:
- Bộ Y tế và Bộ Giáo dục và Đào tạo cần sớm rà soát, chuẩn hóa chất lượng đào tạo và kỳ thi tốt nghiệp bác sĩ.
- Có chính sách hỗ trợ học phí, học bổng để thu hút người học ngành y, nhất là điều dưỡng và kỹ thuật viên.
- Bác sĩ nội trú cần được hưởng lương và đóng bảo hiểm xã hội ngay từ khi bắt đầu đào tạo.
- Áp dụng cơ chế đãi ngộ đặc biệt cho nhân viên y tế ở vùng sâu, vùng xa.
Liên quan đến thuốc và trang thiết bị y tế, ông Hiếu đánh giá Luật Đấu thầu 2023 đã mang lại chuyển biến tích cực, nhưng thị trường toàn cầu đang biến động mạnh. Ông đề xuất:
- Cho phép bệnh viện chủ động đàm phán, ký hợp đồng với các thuốc và vật tư đã ổn định giá.
- Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin để theo dõi, so sánh giá và quản lý việc sử dụng thuốc.
- Bổ sung quy định cho phép bệnh viện mua trực tiếp từ hãng sản xuất gốc, không qua trung gian.
Theo PGS Nguyễn Lân Hiếu, nếu các giải pháp này được triển khai hiệu quả, tình trạng quá tải và thiếu hụt trong hệ thống y tế sẽ được cải thiện đáng kể, hướng tới một nền y tế công bằng và chất lượng hơn cho người dân.
