Bệnh viện Bạch Mai cảnh báo nguy cơ bệnh não mô cầu gây tử vong trong 24 giờ
Bệnh viện Bạch Mai vừa đưa ra cảnh báo khẩn cấp về căn bệnh não mô cầu, một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có thể cướp đi mạng sống chỉ trong vòng 24 giờ nếu không được điều trị kịp thời. Theo thống kê, hơn 3 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đã ghi nhận 24 ca mắc và 4 ca tử vong do căn bệnh này, con số này tăng rõ rệt so với cùng kỳ năm ngoái, báo động một mối đe dọa sức khỏe cộng đồng đáng lo ngại.
Diễn biến phức tạp và nguy cơ lây lan âm thầm
Các ca bệnh hiện xuất hiện rải rác tại nhiều địa phương trên cả nước, chưa hình thành ổ dịch lớn tập trung nhưng tiềm ẩn nguy cơ cao hình thành chuỗi lây nhiễm âm thầm trong cộng đồng. Đáng chú ý, nhóm trẻ em dưới 15 tuổi chiếm tới 46% tổng số ca bệnh, cho thấy đây là đối tượng có nguy cơ mắc bệnh đặc biệt cao và cần được bảo vệ khẩn cấp.
Mới đây, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Cà Mau xác nhận hai trong ba người nghi mắc viêm não mô cầu có kết quả xét nghiệm dương tính với vi khuẩn, bao gồm một ca đã tử vong. Ngành y tế địa phương ngay lập tức tiến hành điều tra dịch tễ, khoanh vùng và xử lý ổ dịch, đồng thời yêu cầu những người tiếp xúc gần theo dõi sức khỏe trong 10 ngày và khử khuẩn môi trường khu vực có yếu tố dịch tễ.
Trước đó, một bé gái 11 tuổi tại Phú Quốc đã tử vong sau khi xuất hiện các triệu chứng điển hình như sốt, đau đầu, ban xuất huyết và suy hô hấp, được xác định nhiễm não mô cầu nhóm B. Ca bệnh này có liên quan đến tiếp xúc với nhiều bạn học, trong đó có bạn học đã xuất hiện triệu chứng nghi nhiễm, làm dấy lên lo ngại về sự lây lan trong môi trường trường học.
Nguyên nhân và đặc điểm nguy hiểm của bệnh
PGS.TS Đỗ Duy Cường, Viện trưởng Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, cho biết bệnh não mô cầu do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, lây qua đường giọt bắn và thường xảy ra ở các khu vực đông dân cư như doanh trại quân đội, ký túc xá, khu tập thể, trường học. Đối tượng mắc chủ yếu là người trẻ tuổi chưa có miễn dịch hoặc chưa tiêm phòng.
Ông Cường nhấn mạnh rằng tỷ lệ người mang trùng không triệu chứng dao động từ 5-20%, cao nhất ở lứa tuổi thanh thiếu niên (23,7%). Những người này trở thành "ổ chứa" âm thầm nhưng nguy hiểm, dễ dàng phát tán dịch nếu không có biện pháp phòng ngừa chủ động, đặc biệt khi liên quan đến các hành vi nguy cơ như hút thuốc lá, hôn, tụ tập đông người, hoặc đi bar/pub.
Bệnh thường diễn biến nhanh chóng, gây viêm màng não, nhiễm trùng huyết, và nặng hơn có thể dẫn đến suy đa tạng. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh nhân có thể tử vong chỉ trong vòng 24 giờ. Ngay cả khi khỏi bệnh, nhiều người vẫn phải đối mặt với các di chứng nặng nề như điếc, co giật hoặc tổn thương thần kinh vĩnh viễn.
Thách thức trong phòng ngừa và điều trị
BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo, Quản lý Y khoa tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC, chỉ ra một thách thức lớn của bệnh này là vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh. Tại Việt Nam, có 5 nhóm chính A, B, C, W, Y đang lưu hành đồng thời và cũng là nguyên nhân gây hơn 90% ca bệnh trên toàn cầu. Các nhóm này không tạo miễn dịch chéo, nghĩa là nhiễm hoặc tiêm phòng một nhóm không bảo vệ được trước các nhóm còn lại.
Theo các nghiên cứu dịch tễ, nguy cơ lây nhiễm ở người tiếp xúc gần có thể tăng gấp 500 - 800 lần. Khi hệ miễn dịch suy yếu do bệnh lý, căng thẳng, thiếu ngủ hoặc các yếu tố khác, vi khuẩn có thể bùng phát, vượt qua hàng rào bảo vệ tự nhiên và gây bệnh nặng.
Khuyến cáo phòng bệnh từ chuyên gia
Các chuyên gia y tế khuyến cáo vắc xin là giải pháp duy nhất và hiệu quả nhất để chủ động phòng bệnh não mô cầu. Hiện có hai loại vắc xin quan trọng:
- Bexsero (GSK – Ý): Phòng ngừa nhóm B.
- Menactra (Sanofi – Mỹ): Phòng ngừa các nhóm A, C, Y, W-135.
PGS.TS Cường nhấn mạnh: "Người dân, đặc biệt trẻ em và thanh thiếu niên cần tiêm đầy đủ và kết hợp cả hai loại vắc xin theo đúng phác đồ để tạo lớp bảo vệ toàn diện trước các nhóm vi khuẩn nguy hiểm đang lưu hành. Đồng thời, khi có các triệu chứng nghi ngờ nhiễm viêm màng não do não mô cầu như sốt, mệt mỏi, lơ mơ, nhận thức chậm, ban xuất huyết dưới da cần đến ngay cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời."
Ông cũng kêu gọi tăng cường khoanh vùng khu vực có ca bệnh, theo dõi những người tiếp xúc với người bệnh, và thực hiện các biện pháp cảnh báo, phòng bệnh để ngăn chặn sự lây lan của căn bệnh nguy hiểm này trong cộng đồng.
