Bệnh tay chân miệng bùng phát mạnh với số ca mắc tăng đột biến
Theo báo cáo mới nhất từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC), tình hình bệnh tay chân miệng đang diễn biến hết sức phức tạp. Chỉ trong vòng một tuần gần đây, số ca mắc mới đã tăng vọt lên 837 ca, mức tăng đáng báo động hơn 97% so với trung bình của bốn tuần trước đó. Đáng chú ý, trong đợt bùng phát này đã ghi nhận thêm 2 ca tử vong, nâng tổng số ca tử vong lên 3 ca tính từ đầu năm đến nay.
Diễn biến dịch tại các địa phương và sự xuất hiện của chủng virus nguy hiểm
Tổng số ca mắc bệnh tay chân miệng từ đầu năm 2026 đến nay tại TP.HCM đã vượt quá 7.200 ca, tăng 241,3% so với cùng kỳ năm 2025. Trong số đó, có đến 98 ca diễn tiến nặng từ độ 2B trở lên, tăng gấp 4,6 lần so với năm trước. Nhiều ổ dịch đã xuất hiện tại các trường học và cộng đồng, làm gia tăng nguy cơ lây lan nhanh chóng.
Đặc biệt đáng lo ngại, cơ quan y tế đã lấy mẫu giám sát và phát hiện sự xuất hiện của chủng virus EV71, chiếm tỷ lệ 25% (6/24 mẫu). Đây là chủng virus có độc lực cao, khả năng lây lan nhanh, dễ gây ra các biến chứng nghiêm trọng về thần kinh và hô hấp, liên quan đến phần lớn các ca tử vong. Hiện nay, vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh này.
Hà Nội và các khu vực khác cũng ghi nhận số ca mắc tăng
Tại thủ đô Hà Nội, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật cho biết trong tuần từ 13 đến 20/3, toàn thành phố đã ghi nhận 187 ca mắc bệnh tay chân miệng tại 76 phường, xã. Cộng dồn từ đầu năm 2026, số ca mắc đã lên đến 1.090 ca, cao hơn so với cùng kỳ năm 2025. Trong tuần này, xuất hiện 3 ổ dịch tại trường học; lũy tích có 22 ổ dịch, với 5 ổ vẫn đang hoạt động.
Bệnh viện Nhi Trung ương cũng báo cáo từ đầu năm đến ngày 18/3, đã có gần 3.000 trẻ được chẩn đoán mắc tay chân miệng, trong đó 1/3 số trường hợp phải nhập viện điều trị. So với cùng kỳ năm 2025, số ca bệnh tăng 56% và số ca nội trú tăng gấp đôi. Mặc dù hầu hết các ca bệnh diễn biến nhẹ, nhưng một số trường hợp có diễn tiến nhanh, nặng và gây biến chứng nguy hiểm.
Biện pháp ứng phó và khuyến cáo từ cơ quan y tế
Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh đã chỉ đạo các cơ sở khám, chữa bệnh sẵn sàng thu dung và điều trị bệnh nhân theo hướng dẫn mới nhất của Bộ Y tế. Các đơn vị y tế phải thực hiện lấy mẫu bệnh phẩm đối với tất cả các trường hợp tay chân miệng từ độ 2b trở lên và gửi về HCDC để xét nghiệm xác định tác nhân gây bệnh.
Tất cả các cơ sở khám, chữa bệnh phải thực hiện nghiêm túc việc khai báo và báo cáo ca bệnh liên tục thông qua “Nền tảng quản lý sức khỏe cộng đồng”, nhằm nâng cao hiệu quả công tác giám sát và phòng, chống dịch. Sở Y tế cũng phân công các bệnh viện như Nhi đồng 1, Nhi đồng 2 và Nhi đồng Thành phố tổ chức tập huấn lại về chẩn đoán, điều trị và phòng lây nhiễm cho các cơ sở y tế trên toàn thành phố, đặc biệt chú trọng đến khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu và Bình Dương.
Sáu dấu hiệu cảnh báo bệnh diễn biến nặng và biện pháp phòng ngừa
Bác sĩ chuyên khoa I Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm lưu hành quanh năm, với hai đợt cao điểm vào tháng 3 đến tháng 5 và tháng 9 đến tháng 12. Bệnh lây chủ yếu qua đường tiêu hóa do tiếp xúc với dịch tiết nước bọt, phân hoặc các vật dụng nhiễm virus, thường gặp ở trẻ nhỏ và dễ bùng phát thành dịch tại các nơi tập trung đông người như nhà trẻ, trường mầm non.
Trẻ mắc bệnh thường có các dấu hiệu sớm như sốt, mệt mỏi, đau họng, biếng ăn, chảy nước miếng, sau đó xuất hiện phát ban dạng phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, gối, mông kèm theo loét miệng. Bác sĩ Chính nhấn mạnh phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện một trong các dấu hiệu cảnh báo sau:
- Giật mình, hốt hoảng, chới với
- Sốt cao kéo dài, khó hạ
- Ngủ li bì, lừ đừ hoặc quấy khóc bất thường
- Run giật tay chân
- Nôn ói nhiều
- Bỏ bú, ăn uống kém rõ rệt
Khi nghi ngờ hoặc xác định trẻ mắc bệnh, cần cho trẻ nghỉ học và cách ly tại nhà ít nhất 7-10 ngày, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác. Trong quá trình chăm sóc, không làm vỡ các nốt phỏng để tránh nhiễm trùng và lây lan, đồng thời đảm bảo dinh dưỡng phù hợp với thức ăn mềm, dễ nuốt.
Nỗ lực đưa vaccine phòng tay chân miệng về Việt Nam
Trong bối cảnh bệnh tay chân miệng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, việc chủ động phòng ngừa trở thành giải pháp then chốt. Tháng 3/2026, Bộ Y tế đã phê duyệt vaccine phòng bệnh tay chân miệng, thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng. Nhiều gia đình đang chờ đợi các trung tâm tiêm chủng, trong đó có Hệ thống Tiêm chủng VNVC, sớm tiếp cận và đưa vaccine về để bảo vệ sức khỏe, đặc biệt cho trẻ nhỏ.
Theo bác sĩ Bạch Thị Chính, VNVC đã chủ động tiếp cận và chuẩn bị các điều kiện cần thiết với Substipharm Biologics (Thụy Sĩ) - đơn vị sở hữu vaccine phòng tay chân miệng. Ngay sau khi Bộ Y tế phê duyệt, VNVC tiếp tục đẩy nhanh các bước triển khai nhằm sớm đưa vaccine về phục vụ người dân tại Việt Nam. Đây được kỳ vọng là giải pháp phòng ngừa quan trọng, góp phần giảm nguy cơ bệnh nặng và nâng cao năng lực bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Khuyến cáo phòng bệnh với phương châm “3 sạch”
Để chủ động phòng bệnh tay chân miệng, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh khuyến cáo người dân và cộng đồng thực hiện phương châm “3 sạch” gồm ăn uống sạch, ở sạch, bàn tay và đồ chơi sạch. Cụ thể:
- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy nhiều lần trong ngày, đặc biệt trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn, trước khi bế ẵm trẻ, sau khi đi vệ sinh và sau khi thay tã.
- Lau sạch các bề mặt và dụng cụ tiếp xúc hằng ngày của trẻ như đồ chơi, dụng cụ học tập, tay nắm cửa, mặt bàn, ghế, sàn nhà bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa thông thường.
- Thực hiện tốt vệ sinh ăn uống, đảm bảo sử dụng nước sạch trong sinh hoạt hằng ngày và không cho trẻ tiếp xúc với người bệnh hoặc nghi ngờ mắc bệnh.
Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được khám và điều trị kịp thời, góp phần kiểm soát dịch bệnh hiệu quả.
