Bác sĩ Mã Nhơn Khiêm: Hơn 40.000 cơ hội sống được níu giữ ở tuyến cuối Cà Mau
Trong lĩnh vực y tế, khoa hồi sức tích cực và chống độc luôn được coi là mặt trận cam go nhất, nơi từng nhịp tim và chỉ số sinh tồn có thể thay đổi trong tích tắc. Tại đây, không tồn tại khái niệm "an toàn tương đối", mà chỉ có những quyết định chuyên môn phải đưa ra từng phút, từng giây. Suốt 31 năm qua, bác sĩ chuyên khoa 2 Mã Nhơn Khiêm đã kiên trì gắn bó với vị trí đầy áp lực này tại Bệnh viện Đa khoa Cà Mau.
Hành trình từ TP.HCM về quê hương Cà Mau
Tốt nghiệp Trường Đại học Y dược TP.HCM vào năm 1995, sau hai năm công tác tại thành phố, bác sĩ Khiêm quyết định trở về quê hương Cà Mau. Ông bắt đầu làm việc tại Bệnh viện Đa khoa Cà Mau và nhanh chóng gắn bó với Khoa Săn sóc đặc biệt, tiền thân của Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc ngày nay. Những ngày đầu, ông đối mặt với nhiều ca bệnh phức tạp như sốc nhiễm trùng, suy hô hấp nặng phải thở máy, suy đa cơ quan, viêm tụy cấp, mất máu cấp, ngộ độc thuốc, rắn cắn và ong đốt. Mỗi tình huống đều yêu cầu phản ứng nhanh chóng, vì chỉ cần chậm trễ một nhịp, cơ hội sống có thể khép lại vĩnh viễn.
"Dù bệnh nhân chỉ còn 1% cơ hội, chúng tôi vẫn cố gắng hết sức", bác sĩ Khiêm chia sẻ. Câu nói giản dị này đã trở thành tinh thần xuyên suốt hơn ba thập kỷ ông trực gác giữa tiếng máy monitor dồn dập và ánh đèn hồi sức chưa từng tắt.
Phát triển kỹ thuật và nâng cao hiệu quả điều trị
Trong giai đoạn từ năm 2014 đến 2023, khoa đã tiếp nhận và điều trị hơn 40.000 lượt bệnh nhân nặng. Dưới sự điều hành và tham gia trực tiếp của bác sĩ Khiêm, nhiều kỹ thuật hồi sức chuyên sâu, vốn chỉ phổ biến ở tuyến trung ương, đã trở thành thường quy tại Cà Mau. Các kỹ thuật này bao gồm:
- Đặt catheter tĩnh mạch trung tâm để đo áp lực.
- Thở máy xâm lấn và không xâm lấn, cùng với thở HFNC.
- Lọc máu liên tục và đo huyết áp động mạch xâm lấn.
- Theo dõi huyết động bằng PiCCO.
- Dẫn lưu màng tim, màng phổi, màng bụng và dịch não tủy.
Những tiến bộ này không chỉ là con số thống kê, mà còn minh chứng cho sự trưởng thành của một khoa hồi sức tuyến tỉnh. Ngày càng nhiều bệnh nhân nặng được giữ lại điều trị tại chỗ, giảm thiểu nhu cầu chuyển tuyến xa. Riêng trong hai năm 2024 và 2025, mỗi năm khoa tiếp nhận hơn 4.350 bệnh nhân, với tỷ lệ điều trị thành công ở các nhóm bệnh nặng duy trì ở mức cao và số trường hợp phải chuyển tuyến ngày càng ít.
Nghiên cứu khoa học và sáng kiến đổi mới
Với bác sĩ Khiêm, hồi sức không chỉ là kỹ năng mà còn là khoa học của từng phút giây. Trong vòng 10 năm, ông đã tham gia 16 đề tài nghiên cứu, trong đó có hai đề tài đạt loại giỏi và xếp hạng nhất nhóm nội khoa toàn ngành y tế tỉnh. Nhiều đề tài khác được nghiệm thu, xếp loại khá và ứng dụng vào thực tiễn.
Các nghiên cứu tập trung vào những vấn đề cốt lõi như thang điểm APACHE II để đánh giá độ nặng, CIWA-Ar phát hiện sảng rượu sớm, vi khuẩn viêm phổi liên quan đến thở máy, tình trạng đề kháng kháng sinh, vai trò của procalcitonin trong nhiễm khuẩn huyết và độ thanh thải lactate máu ở bệnh nhân sốc nhiễm trùng. Mỗi đề tài đều hướng đến mục tiêu chung: phát hiện sớm, can thiệp kịp thời và không bỏ lỡ "giờ vàng" trong điều trị.
Một sáng kiến nổi bật là "Máy trợ thở hô hấp nhân tạo", đạt giải ba tại hội thi sáng kiến khoa học kỹ thuật cấp tỉnh và giải khuyến khích toàn quốc vào năm 2020. Những quy trình được chuẩn hóa và cải tiến kỹ thuật đã góp phần rút ngắn thời gian xử trí, giảm chi phí điều trị và nâng cao hiệu quả cứu sống bệnh nhân.
Đào tạo và lãnh đạo
Từ năm 2009, trên cương vị Trưởng khoa và Bí thư chi bộ liên khoa 3, bác sĩ Khiêm duy trì giao ban hằng ngày, trực tiếp hội chẩn các ca khó và chuyển giao kỹ thuật cho tuyến dưới. Khoa cũng trở thành cơ sở thực tập cho sinh viên Trường Cao đẳng Y tế Cà Mau, mỗi năm đào tạo 5 bác sĩ và 10 điều dưỡng chuyên ngành hồi sức cấp cứu, góp phần xây dựng thế hệ kế cận vững vàng.
TS-BS Tô Minh Nghị, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Cà Mau, đánh giá: "Bác sĩ Mã Nhơn Khiêm là người có chuyên môn vững vàng, nhiều năm trực tiếp xử trí các ca bệnh rất nặng và phức tạp. Anh luôn đặt người bệnh làm trung tâm và giữ tinh thần trách nhiệm cao trong từng ca trực. Sự ổn định và phát triển của Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc nhiều năm qua có đóng góp rất lớn từ vai trò điều hành và chuyên môn của bác sĩ Khiêm."
Phần thưởng xứng đáng
Bác sĩ Khiêm đã nhận được nhiều danh hiệu và phần thưởng trong sự nghiệp, bao gồm nhiều năm liền đạt chiến sĩ thi đua cơ sở, hai lần được công nhận chiến sĩ thi đua cấp tỉnh, bằng khen từ Thủ tướng Chính phủ vào các năm 2017 và 2022, và danh hiệu Thầy thuốc ưu tú. Năm 2024, ông được trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba, một sự khẳng định xứng đáng cho hơn ba thập kỷ tận tụy ở tuyến cuối.
Tuy nhiên, với bác sĩ Khiêm, phần thưởng lớn nhất không nằm ở những tấm bằng khen treo trên tường. Đó là khoảnh khắc một trái tim ngừng đập được hồi sinh sau hơn một giờ cấp cứu, là bệnh nhân nằm nhiều tháng trên máy thở dần hồi phục để trở về với gia đình, và là hơn 40.000 lượt bệnh nhân nặng đã được trao thêm cơ hội sống nhờ sự nỗ lực không ngừng của ông và đội ngũ y tế.
