Một bé trai mới sinh 4 ngày tuổi tại Hà Tĩnh đã được cứu sống ngoạn mục sau khi phát hiện mang nhóm máu cực hiếm Jk(a-b-3), thuộc hệ Kidd. Trường hợp hiếm gặp này vừa được Bệnh viện Nhi Trung ương công bố.
Diễn biến bệnh lý phức tạp
Bé chào đời khỏe mạnh tại bệnh viện địa phương, nhưng chỉ sau 8 giờ, tình trạng vàng da xuất hiện và tăng dần. Khi nhập viện, bé trong tình trạng vàng da nặng, thiếu máu và suy hô hấp. Xét nghiệm ban đầu cho thấy huyết sắc tố chỉ còn 86 g/l, nhưng nguyên nhân chưa được xác định, điều trị không cải thiện.
Ngày 12/4, bệnh nhi được chuyển đến Bệnh viện Nhi Trung ương. Tại Trung tâm Sơ sinh, kết quả xét nghiệm cho thấy huyết sắc tố tiếp tục giảm xuống còn 71 g/l, vàng da tiến triển nặng, buộc các bác sĩ phải chỉ định thay máu khẩn cấp.
Phát hiện nhóm máu siêu hiếm
Trong đêm, các bác sĩ đối chiếu với các đơn vị máu nhóm O hiện có nhưng không tìm được mẫu phù hợp. Mẫu máu của trẻ được gửi đến Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương để xét nghiệm chuyên sâu. Kết quả bất ngờ: bệnh nhi mang kháng thể anti-Jk3, thuộc nhóm máu cực hiếm Jk(a-b-3) của hệ Kidd. Đây là nhóm máu hầu như không có sẵn trong ngân hàng máu, chỉ có thể truyền từ người có cùng kiểu hình.
Các bác sĩ lập tức huy động người thân trong gia đình xét nghiệm. Dù tìm được một người có nhóm máu tương thích, nhưng người này không đủ điều kiện hiến máu do mắc viêm gan B.
Quyết định táo bạo: Lấy máu từ mẹ
Trong khi tình trạng thiếu máu ngày càng nặng và không còn nguồn máu thay thế, êkíp buộc phải cân nhắc sử dụng máu của người mẹ, dù sản phụ vừa trải qua phẫu thuật sinh mổ. Đây không phải phương án ưu tiên trong truyền máu sơ sinh, nhưng là lựa chọn duy nhất trong tình huống cấp cứu.
Sau hội chẩn liên chuyên khoa, quyết định được đưa ra. Quá trình lấy máu từ người mẹ được thực hiện dưới theo dõi chặt chẽ để đảm bảo an toàn. Trước khi truyền, máu được xử lý, tách thành phần hồng cầu và sàng lọc theo quy trình nghiêm ngặt nhằm hạn chế nguy cơ phản ứng miễn dịch cho trẻ.
Bệnh nhi được truyền máu và thay máu. Sau khoảng hai ngày, tình trạng cải thiện rõ rệt: trẻ không còn cần hỗ trợ hô hấp hay chiếu đèn. Gần hai tuần điều trị, bé ổn định và được xuất viện.
Chia sẻ từ chuyên gia
Theo ThS.BSNT Phạm Thảo Nguyên, Trung tâm Sơ sinh, ngoài hệ nhóm máu ABO phổ biến, khoa học xác định 43 hệ nhóm máu khác nhau. Nhóm máu Jk(a-b-3) thuộc hệ Kidd, liên quan đến đột biến gene SLC14A1 trên nhiễm sắc thể 18, khiến hồng cầu không mang các kháng nguyên Jka, Jkb và Jk3. Việc thiếu các kháng nguyên này khiến người bệnh có thể hình thành kháng thể anti-Jk3, chỉ truyền được máu cùng loại, làm quá trình tìm máu tương thích trở nên đặc biệt khó khăn.
Các bác sĩ cho biết đây là lần đầu tiên bệnh viện ghi nhận trường hợp mang nhóm máu này. Ca bệnh không nằm trong các nguyên nhân vàng da sơ sinh thường gặp như bất đồng nhóm máu ABO hay Rh.
Thống kê đáng chú ý
Năm 2025, Trung tâm Sơ sinh ghi nhận 359 trẻ nhập viện vì vàng da, chiếm 10% bệnh nhi nội trú. Trong đó, bất đồng nhóm máu chiếm 28,7%, còn vàng da nhân chiếm 2,5%. Tuy nhiên, trường hợp này là một ngoại lệ hiếm gặp.
Việc xử trí thành công không chỉ giúp cứu sống bệnh nhi mà còn bổ sung dữ liệu về nhóm máu hiếm tại Việt Nam, góp phần mở ra hướng tiếp cận chủ động hơn trong sàng lọc, lưu trữ và kết nối nguồn máu đặc biệt trong tương lai.
