Ca tử vong thương tâm vì não mô cầu
BSCKII Kiều Quốc Thanh, Phó Trưởng khoa Nhiễm Bệnh viện Nhi đồng TP.HCM, đã chia sẻ câu chuyện đau lòng về một bé trai 10 tuổi tử vong chỉ sau một ngày đau đầu. Buổi sáng, bé còn cười với mẹ, nhưng đến tối đã không qua khỏi. Bác sĩ cho biết, căn bệnh não mô cầu diễn tiến rất nhanh, khiến nhiều phụ huynh ám ảnh.
Diễn biến nhanh chóng của bệnh
Theo BS Thanh, bệnh nhi ban đầu chỉ đau đầu, sốt nhẹ. Đến chiều, xuất hiện các mảng tử ban trên da. Chỉ sau vài giờ, tình trạng trở nên nguy kịch. Các vết xuất huyết trên da là dấu hiệu của não mô cầu xâm lấn, buộc gia đình và đội ngũ y tế phải chạy đua từng phút để giành lại sự sống. Tuy nhiên, nhiều ca không thể cứu kịp.
Chia sẻ của bác sĩ
BS Thanh tâm sự: "Bé 10 tuổi. Sau khi cấp cứu ca này, tôi nghĩ mình bỏ nghề rồi chứ. Nhưng chắc số phận chưa cho phép." Ông nhấn mạnh, may mắn là hiện nay đã có vắc-xin phòng ngừa não mô cầu. "Các bạn rất may mắn, vì chúng ta có lựa chọn: tiêm và chờ tiêm. Một số trường hợp không may mắn, họ đã mất quyền chọn lựa vì não mô cầu."
Nguy hiểm của bệnh não mô cầu
BS Thanh kể, trong hơn 10 năm làm việc tại các bệnh viện lớn, ông luôn gặp những ca não mô cầu với tỷ lệ sống - chết là 1/2. Ông đặc biệt nhớ bé trai 10 tuổi thường xuyên đau đầu, xin mẹ nghỉ học ở nhà phụ giúp gia đình. Một sáng, bé than đau đầu, chiều mẹ đi làm về thấy bé hôn mê và có tử ban. Tối đó, bé được chuyển lên Nhi đồng Thành phố nhưng không qua khỏi.
Gần đây, một ca não mô cầu 13 tuổi thể viêm màng não, dịch não tủy đục như nước vo gạo. Bệnh nhi nhập viện trễ, suýt tử vong. Tiền sử chưa tiêm vắc-xin não mô cầu vì gia đình nghĩ xung quanh không có ai bị bệnh.
Lưu ý về diễn tiến bệnh
Theo BS Thanh, não mô cầu xâm lấn có hai thể chính: thể tối cấp (tử ban, tử vong trong 24 giờ) và thể viêm màng não (có thể cứu nếu dùng kháng sinh sớm). Một số bệnh nhi được sơ cứu bằng cách cạo gió, nhưng bác sĩ ước gì họ đã tiêm vắc-xin ACYW + B.
Vi khuẩn não mô cầu trong cộng đồng
BS Thanh giải thích, vi khuẩn não mô cầu sống ở vùng mũi họng, tỷ lệ mang vi khuẩn là 25%. Cứ 100 người thì có 25 người mang vi khuẩn này. Chúng có thể lành tính với người lớn nhưng cực kỳ nguy hiểm với trẻ nhỏ. "Những nụ hôn yêu thương thường sẽ biến thành nụ hôn thần chết. Hơn 10 năm đi làm ở khoa viêm màng não, tỉ lệ bệnh tăng lên ở những bé được hôn vào mặt nhiều," BS Thanh chia sẻ.
Vắc-xin não mô cầu hiện có
Ở Việt Nam, não mô cầu gặp đủ 5 chủng ACYW và B. Gần đây, nhóm B đang chiếm ưu thế. Các loại vắc-xin hiện có: ACYW (4 chủng), BC (2 chủng), B (1 chủng - 4 thành phần kháng nguyên). BS Thanh khuyến cáo: "Tùy vào kinh tế gia đình mà tiêm. Có tiêm là được, tiêm sớm phòng bệnh sớm. Ca tử vong do não mô cầu ở Phú Quốc là một trường hợp đau đớn, cả lớp không ai được tiêm vắc-xin não mô cầu."
Độ tuổi tiêm vắc-xin
BS Thanh cho biết, trẻ từ 2 tháng tuổi đã có thể tiêm phòng não mô cầu. Những người làm việc trong môi trường đông đúc như quán bar, học nhóm cũng nên tiêm. Với những ai đã tiêm ACYW và BC, tiêm thêm vắc-xin B là tốt, vì vắc-xin B mới có hiệu quả ngừa nhóm B rất cao.
BS Thanh khuyến cáo tiêm B + ACYW trong bối cảnh năm 2026. Nếu không, hãy đến bệnh viện xin tư vấn từ bác sĩ Nhi. Khi nghi ngờ nhiễm não mô cầu, cần đến trung tâm y tế gần nhất để cấp cứu.
