Trong khoảng thời gian từ tối muộn ngày 18/7 đến trưa ngày 19/7, các xe cứu thương liên tục chuyển tuyến các nạn nhân từ vụ tai nạn ngạt khí tại hầm biogas của Công ty TNHH DABACO (Thạch Quảng, Thanh Hóa) về Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình. Trong số 13 người gặp nạn, 5 trường hợp tử vong do độc tính quá mạnh của khí độc, 8 nạn nhân còn lại được chuyển đến viện trong tình trạng cấp cứu ngộ độc.
Hiện trường và diễn biến vụ tai nạn
Hiện trường là một bể chứa nước phân khép kín có kích thước sâu 2m, rộng 2m, dài 3m, miệng bể chỉ rộng hơn 1m. Trong không gian tù túng này, vi khuẩn phân hủy chất hữu cơ sản sinh ra lượng lớn khí độc sunphua hydro (H₂S). Khi một nam nhân viên sẩy chân rơi xuống bể và bất tỉnh, các đồng nghiệp theo phản xạ lao xuống cứu hoặc thò đầu sâu vào miệng bể để kéo nạn nhân lên, không có phương tiện bảo hộ, dẫn đến chuỗi tai nạn dây chuyền.
Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên - Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết: “Đơn vị tiếp nhận 8 bệnh nhân, tất cả nam giới, tuổi từ 32 đến 46, là nhân viên một công ty chăn nuôi lợn. Trong đó, 2 người xuống bể sau cùng được buộc dây vào người và tay, khi xuống thấy khó chịu, bất tỉnh nhưng được kéo lên kịp thời, sau vài phút tỉnh lại. 6 bệnh nhân còn lại là những người ở trên miệng bể tham gia kéo nạn nhân lên.”
Cấp cứu và hội chẩn toàn viện
Ngay khi nhận được thông tin, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đào Xuân Cơ - Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai đang trực tại cơ sở Ninh Bình đã kích hoạt hệ thống “báo động đỏ toàn viện”, phối hợp các chuyên khoa như chống độc, hồi sức cấp cứu, truyền nhiễm, chấn thương, chẩn đoán hình ảnh. Các cuộc hội chẩn khẩn cấp liên chuyên khoa được thiết lập ngay bên giường bệnh, đánh giá toàn diện tổn thương không chỉ do nhiễm độc H₂S mà còn tầm soát các nguy cơ nhiễm trùng và chấn thương ẩn do ngã từ trên cao.
Các bệnh nhân đến viện trong tình trạng tỉnh, đau đầu, một số có kích ứng và xung huyết kết mạc, nhiễm toan chuyển hóa lactic, tiêu cơ vân. Hiện tại, tình trạng các bệnh nhân đang cải thiện nhiều so với khi mới vào viện.
H₂S: ‘Hội chứng búa tạ ở lò mổ’
Tiến sĩ Nguyễn Trung Nguyên chia sẻ: “H₂S là khí cực độc, ức chế hô hấp tế bào nhanh và mạnh tương tự xianua, gây ngạt trực tiếp các cơ quan, đặc biệt hệ thần kinh trung ương và tim mạch. Ở nồng độ thấp, khí có mùi trứng thối, nhưng ở nồng độ cao, nó làm liệt dây thần kinh khứu giác, nạn nhân không cảm nhận được mùi. Ngộ độc cấp H₂S liều cao trong không gian kín được gọi là ‘Hội chứng búa tạ ở lò mổ’ - nạn nhân bất tỉnh, các cơ quan ngừng hoạt động gần như ngay lập tức, tỷ lệ tử vong tại hiện trường rất lớn.”
Nhiều người lầm tưởng các vụ ngạt hầm biogas, giếng khơi là do khí metan (CH₄), nhưng thực tế thủ phạm chính là H₂S. Các vụ tai nạn tương tự xảy ra hàng năm ở Việt Nam trong các hoàn cảnh như khơi giếng, chui xuống bể chứa, bể rác, cống, hầm cá, dù đã được cảnh báo nhiều lần.
Dấu hiệu nhận biết và xử trí ngộ độc H₂S
Nạn nhân ngộ độc H₂S thường bất tỉnh rất nhanh khi vào không gian kín, kích ứng mắt, đỏ và xung huyết kết mạc. Một dấu hiệu đặc biệt là các vật dụng kim loại trên cơ thể (đồ trang sức, cúc áo, khóa quần, thắt lưng bằng đồng, bạc, sắt) bị xỉn màu, chuyển sang đen xám do phản ứng với H₂S. Xét nghiệm khí máu động mạch thường cho thấy tăng lactate máu rất cao, phản ánh tình trạng thiếu oxy tế bào.
Các chuyên gia khuyến cáo: Tuyệt đối không tự ý lao xuống cứu người khi chưa có phương tiện bảo hộ. Cần làm thông thoáng khu vực, mở lối thoát khí, sử dụng quạt hoặc hệ thống cấp khí sạch. Nếu bắt buộc phải tiếp cận, phải trang bị mặt nạ phòng độc kết hợp bình dưỡng khí, hoặc ít nhất dùng dây bảo hiểm buộc chắc vào cơ thể và có người hỗ trợ bên ngoài.
Để phòng tránh, người dân và người lao động không tự ý vào các khu vực kín, thiếu lưu thông khí. Khi làm việc trong môi trường này, cần sử dụng thiết bị bảo hộ hô hấp chuyên dụng, mở thông thoáng khu vực đủ lâu, bơm khí sạch, kiểm tra nồng độ khí độc trước khi vào.
Vai trò của Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình
Vụ cấp cứu ngộ độc hàng loạt này là minh chứng cho vai trò chiến lược của Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình. Việc bệnh viện đi vào hoạt động đã đưa dịch vụ y tế chuyên sâu đến gần người dân khu vực nam Đồng bằng sông Hồng và các tỉnh lân cận như Thanh Hóa, Hòa Bình, Hà Nam. Khoảng cách địa lý được rút ngắn, thời gian di chuyển giảm từ vài tiếng xuống còn vài chục phút.
