Cảnh báo 7 hiểm họa ngộ độc thực phẩm dịp Tết 2026 từ chuyên gia y tế
Dịp Tết Nguyên đán 2026 đang đến gần, nhu cầu tiêu thụ thực phẩm tăng cao, kéo theo những nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng. Các chuyên gia y tế đã chỉ ra 7 hiểm họa chính mà người dân cần đặc biệt lưu ý để bảo vệ sức khỏe trong mùa lễ hội.
1. Thực phẩm chế biến sẵn và suất ăn đặt cỗ
Hiểm họa đầu tiên xuất phát từ thực phẩm chế biến sẵn và các suất ăn đặt cỗ không đảm bảo vệ sinh. Khi nhu cầu mua đồ ăn làm sẵn tăng mạnh, nhiều cơ sở sản xuất có thể hoạt động quá tải, dẫn đến việc quy trình sơ chế, đóng gói và vận chuyển không đạt chuẩn. Điều này khiến thực phẩm dễ bị nhiễm các loại vi khuẩn nguy hiểm như E.coli, Salmonella hay tụ cầu vàng. Các món nguội như gỏi, salad, thịt nguội và giò chả đặc biệt nguy hiểm vì vi khuẩn có thể phát triển nhanh chóng nếu bảo quản sai nhiệt độ.
2. Thực phẩm dự trữ lâu ngày
Nhiều gia đình có thói quen nấu số lượng lớn món ăn để dùng dần trong nhiều ngày Tết. Tuy nhiên, việc dự trữ thực phẩm lâu ngày và bảo quản không đúng cách là hiểm họa thứ hai. Khi thức ăn để ở nhiệt độ phòng quá lâu hoặc tủ lạnh không đủ lạnh, các vi khuẩn như Salmonella, Listeria và Staphylococcus aureus có thể sinh sôi nhanh chóng. Những món giàu đạm và chất béo như thịt kho, hải sản, pate và đồ nguội càng dễ trở thành môi trường lý tưởng cho vi sinh vật phát triển. Tủ lạnh chất đầy đồ ăn trong những ngày Tết luôn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn gây ngộ độc.
3. Thức ăn đường phố
Hiểm họa thứ ba đến từ thức ăn đường phố. Cận Tết, thực phẩm thường được bày bán dày đặc tại các chợ, bến xe và điểm du lịch. Thức ăn để ngoài môi trường lâu, tiếp xúc với bụi bẩn, ruồi muỗi hoặc bị hâm đi hâm lại nhiều lần trong ngày đều tiềm ẩn nguy cơ gây rối loạn tiêu hóa và tiêu chảy cấp.
4. Thực phẩm chứa độc tố tự nhiên
Đáng lo ngại hơn là nhóm thực phẩm chứa độc tố tự nhiên từ động vật và thực vật. Các trường hợp ngộ độc nặng, thậm chí tử vong trong những năm gần đây thường liên quan đến việc ăn nấm lạ, cá nóc, hải sản có độc tố hoặc cây, quả rừng không rõ nguồn gốc. Những độc tố này không bị loại bỏ hoàn toàn qua nấu nướng thông thường và có thể gây tổn thương thần kinh, suy gan cấp, suy hô hấp với diễn tiến rất nhanh. Tuyệt đối không thử hoặc sử dụng thực phẩm nghi ngờ có độc.
5. Thực phẩm tái sống hoặc chưa chín kỹ
Ăn thực phẩm tái sống hoặc chưa chín kỹ là hiểm họa tiếp theo. Các món như tiết canh, gỏi, hải sản tái và trứng sống nếu không đảm bảo vệ sinh dễ gây nhiễm vi khuẩn và ký sinh trùng. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như tiêu chảy dữ dội, sốt cao, mất nước nhanh và phải nhập viện điều trị.
6. Nhiễm khuẩn chéo trong bếp gia đình
Ngay trong bếp gia đình cũng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn chéo. Việc dùng chung dao, thớt cho thực phẩm sống và chín, không rửa tay sạch sau khi sơ chế thịt cá hoặc để thức ăn chín tiếp xúc với nguyên liệu sống có thể khiến vi khuẩn lây lan, dẫn đến ngộ độc dù món ăn đã được nấu chín. Quá nhiều thức ăn trong mỗi bữa nhưng sử dụng không hết, nấu đi nấu lại nhiều lần sẽ khiến nguy cơ ngộ độc gia tăng.
7. Đồ ngâm, thực phẩm lên men tự làm và rượu giả
Một hiểm họa khác là các món đồ ngâm và thực phẩm lên men tự làm. Dưa muối, đồ ngâm nếu chế biến không đúng kỹ thuật hoặc bảo quản sai cách có thể sinh độc tố. Người ăn phải dễ bị đau bụng, tiêu chảy kéo dài, đặc biệt nguy hiểm ở trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có hệ tiêu hóa yếu. Cuối cùng là ngộ độc rượu do rượu giả. Dịp Tết, việc sử dụng rượu bia tăng cao, và các loại rượu trôi nổi có thể chứa methanol – một loại cồn độc hại gây tổn thương nặng đến thần kinh, gan và thị giác. Người ngộ độc thường có triệu chứng đau đầu dữ dội, mờ mắt, buồn nôn và thở nhanh. Nếu cấp cứu muộn, họ có thể bị mù vĩnh viễn, suy đa cơ quan hoặc thậm chí tử vong.
Khuyến cáo từ chuyên gia y tế
Theo bác sĩ Lê Thảo Nguyên, ngộ độc thực phẩm thường biểu hiện bằng các triệu chứng như đau bụng quặn, buồn nôn, nôn ói, tiêu chảy nhiều lần, có thể kèm sốt và mệt mỏi do mất nước. Trường hợp nặng có thể xuất hiện dấu hiệu khô môi, chóng mặt, hạ huyết áp, lơ mơ, rối loạn ý thức hoặc co giật, cần được cấp cứu ngay lập tức.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân dịp Tết 2026 nên:
- Ưu tiên sử dụng thực phẩm tươi, có nguồn gốc rõ ràng.
- Tuân thủ nguyên tắc ăn chín, uống chín.
- Bảo quản thực phẩm đúng nhiệt độ, tránh để lâu ở môi trường bên ngoài.
- Tránh nhiễm khuẩn chéo trong quá trình chế biến bằng cách vệ sinh dụng cụ nhà bếp và rửa tay sạch sẽ.
Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ ngộ độc như tiêu chảy nhiều lần, nôn liên tục, sốt cao, phân có máu hoặc dấu hiệu mất nước, cần đến cơ sở y tế sớm để được xử trí kịp thời, tránh các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.
