Theo Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC), viêm gan virus là nguyên nhân hàng đầu gây xơ gan và ung thư gan tại Việt Nam. Đáng chú ý, phần lớn người mắc viêm gan B hoặc C không có biểu hiện rõ ràng trong thời gian dài, khiến bệnh chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện các biến chứng nặng.
Thực trạng viêm gan tại Việt Nam
Bộ Y tế cho biết, Việt Nam hiện có khoảng 6,5 triệu người mắc viêm gan B và gần 1 triệu người mắc viêm gan C. Hai thể viêm gan này là nguyên nhân chính dẫn đến xơ gan và ung thư gan. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính khoảng 90% trường hợp ung thư gan tại Việt Nam có liên quan đến viêm gan B và C, đưa nước ta vào nhóm các quốc gia có tỷ lệ mắc và tử vong do ung thư gan cao trên thế giới.
Viêm gan B và C diễn tiến âm thầm, nhiều người không biết mình nhiễm bệnh cho đến khi gan đã bị tổn thương nghiêm trọng. Điều này tạo ra gánh nặng lớn cho hệ thống y tế và người bệnh.
Gánh nặng toàn cầu
Không chỉ riêng Việt Nam, viêm gan virus vẫn là vấn đề y tế toàn cầu. Theo báo cáo của WHO năm 2026, viêm gan B và C chiếm hơn 95% tổng số ca tử vong liên quan đến viêm gan virus trên thế giới. Riêng năm 2024, toàn cầu ghi nhận khoảng 1,3 triệu ca tử vong do xơ gan và ung thư gan liên quan đến viêm gan B và C, trong đó nhiễm viêm gan B mạn tính gây khoảng 1,1 triệu ca và viêm gan C gây khoảng 240.000 ca.
Dù là bệnh có thể phòng ngừa và điều trị, viêm gan virus vẫn là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu do bệnh truyền nhiễm. WHO nhấn mạnh sự cần thiết của việc mở rộng tầm soát và điều trị để giảm gánh nặng này.
Giải pháp phòng ngừa và điều trị
Theo HCDC, viêm gan virus hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả. Viêm gan B đã có vaccine phòng bệnh, đặc biệt cần tiêm cho trẻ sơ sinh trong vòng 24 giờ sau sinh. Đối với người mắc viêm gan B mạn tính, điều trị bằng thuốc giúp kiểm soát sự nhân lên của virus, giảm nguy cơ xơ gan và ung thư gan. Trong khi đó, viêm gan C chưa có vaccine nhưng các thuốc kháng virus tác động trực tiếp có thể chữa khỏi hơn 95% trường hợp nếu được chẩn đoán và điều trị đúng phác đồ.
Ngành y tế cho rằng, nếu triển khai đồng bộ các biện pháp dự phòng, mở rộng độ bao phủ vaccine, tăng cường xét nghiệm tầm soát và điều trị kịp thời, Việt Nam hoàn toàn có thể tiến tới mục tiêu loại trừ viêm gan virus vào năm 2030.
Quy tắc '4 nên, 1 không' phòng viêm gan
Để phòng chống viêm gan, ngành y tế khuyến cáo người dân thực hiện quy tắc '4 nên, 1 không':
- Nên tiêm vaccine phòng viêm gan B, đặc biệt cho trẻ sơ sinh trong vòng 24 giờ sau sinh.
- Nên chủ động xét nghiệm tầm soát viêm gan B và C, nhất là người thuộc nhóm nguy cơ hoặc chưa từng xét nghiệm.
- Nên thực hành quan hệ tình dục an toàn; bảo đảm an toàn khi truyền máu, tiêm chích và thực hiện các thủ thuật y tế, thẩm mỹ.
- Nên tuân thủ khám, điều trị, theo dõi định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý ngừng thuốc.
- Không dùng chung kim tiêm, dao cạo râu, bàn chải đánh răng và các vật dụng cá nhân dễ dính máu.
Việc tuân thủ các nguyên tắc này giúp giảm nguy cơ lây nhiễm và biến chứng, bảo vệ sức khỏe gan cho bản thân và cộng đồng.
