Trái với quan niệm phổ biến cho rằng nhóm máu O là nguyên nhân khiến một số người bị muỗi đốt nhiều hơn, các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng muỗi không có khả năng nhận biết nhóm máu trước khi đốt. Thay vào đó, chúng sử dụng một hệ thống cảm nhận cực kỳ nhạy bén để phát hiện các tín hiệu sinh học từ cơ thể con người, bao gồm khí carbon dioxide (CO₂), nhiệt lượng, các hợp chất trong mồ hôi và thậm chí cả màu sắc quần áo. Chính những yếu tố này mới quyết định ai trở thành 'mục tiêu ưu tiên' của muỗi trong mùa hè.
Lượng khí CO₂ thở ra – tín hiệu đầu tiên thu hút muỗi
Muỗi cái, loài cần hút máu để phát triển trứng, có thể phát hiện khí CO₂ mà con người thở ra từ khoảng cách khá xa. Những người có lượng CO₂ thải ra nhiều thường dễ bị muỗi phát hiện hơn. Các nhóm đối tượng bao gồm: người có vóc dáng lớn, người vận động nhiều hoặc vừa tập thể dục, người có dung tích phổi lớn, phụ nữ mang thai và thanh thiếu niên trong giai đoạn chuyển hóa mạnh. Khi cơ thể hoạt động mạnh, quá trình trao đổi chất tăng lên, lượng CO₂ thải ra cũng nhiều hơn, giúp muỗi dễ dàng xác định vị trí mục tiêu.
Mồ hôi – 'tấm bản đồ' giúp muỗi tìm thấy con người
Không chỉ CO₂, mồ hôi cũng là yếu tố quan trọng. Mồ hôi chứa nhiều hợp chất như axit lactic, axit béo, amoniac và urê. Sau khi mồ hôi bốc hơi, các chất này tạo thành mùi đặc trưng mà muỗi rất nhạy cảm. Những người ra nhiều mồ hôi, không lau khô cơ thể sau khi vận động, mặc quần áo ẩm lâu hoặc ít vệ sinh cơ thể trong thời tiết nóng thường có nguy cơ bị muỗi đốt cao hơn. Theo các chuyên gia, việc tắm rửa ngay sau khi vận động giúp giảm đáng kể sự thu hút muỗi.
Nhiệt độ cơ thể càng cao, muỗi càng dễ tìm đến
Muỗi rất nhạy với nhiệt. Cơ thể có nhiệt độ bề mặt càng cao thì càng dễ thu hút chúng. Đây là lý do trẻ nhỏ và thanh niên thường bị muỗi đốt nhiều hơn người lớn tuổi. Sau khi chạy bộ, tập gym hoặc lao động ngoài trời, nhiệt độ da tăng lên đáng kể. Nếu kết hợp với việc ra nhiều mồ hôi, nguy cơ bị muỗi đốt sẽ tăng lên rõ rệt. Nhiều nghiên cứu cũng ghi nhận phụ nữ mang thai dễ bị muỗi đốt hơn do nhiệt độ cơ thể và tốc độ chuyển hóa đều tăng trong thai kỳ.
Màu quần áo – yếu tố bất ngờ ảnh hưởng đến sự chú ý của muỗi
Nghiên cứu về côn trùng cho thấy muỗi bị thu hút bởi những vật thể có màu tối. Các màu như đen, xanh đậm, tím sẫm hay nâu sẫm hấp thụ nhiệt tốt hơn, đồng thời tạo độ tương phản cao với môi trường xung quanh. Điều này giúp muỗi dễ nhận diện mục tiêu hơn, đặc biệt vào lúc chiều tối hoặc trong điều kiện ánh sáng yếu. Ngược lại, quần áo màu trắng, be, kem hoặc xanh nhạt phản xạ ánh sáng tốt hơn, ít hấp thụ nhiệt nên có thể làm giảm khả năng bị muỗi chú ý. Do đó, nếu thường xuyên hoạt động ngoài trời vào mùa hè, lựa chọn trang phục sáng màu không chỉ giúp cơ thể mát hơn mà còn góp phần hạn chế nguy cơ bị muỗi đốt.
Rượu bia và đồ ăn nhiều gia vị – thói quen khiến bạn 'hấp dẫn' hơn với muỗi
Thói quen ăn uống cũng ảnh hưởng đến khả năng thu hút muỗi. Sau khi uống rượu bia, mạch máu giãn nở, nhiệt độ cơ thể tăng lên, quá trình tuần hoàn và trao đổi chất diễn ra mạnh hơn. Những thay đổi này khiến cơ thể tỏa nhiều nhiệt và phát ra nhiều tín hiệu sinh học hơn, tạo điều kiện để muỗi phát hiện mục tiêu. Bên cạnh đó, chế độ ăn quá cay, nhiều dầu mỡ hoặc nhiều gia vị cũng có thể làm tăng tiết mồ hôi và thay đổi mùi cơ thể. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng chế độ ăn chỉ là một trong nhiều yếu tố tác động, không có loại thực phẩm nào khiến bạn 'miễn nhiễm' với muỗi hay biến bạn thành 'nam châm hút muỗi' ngay lập tức.
Biện pháp giảm nguy cơ bị muỗi đốt
Thay vì băn khoăn về nhóm máu, các chuyên gia khuyến cáo nên tập trung vào những biện pháp phòng ngừa đã được chứng minh hiệu quả. Đầu tiên, tắm rửa sau khi vận động, giữ da sạch và khô để giảm lượng mồ hôi cùng các hợp chất bám trên da. Ưu tiên mặc quần áo sáng màu khi ra ngoài, nhất là vào sáng sớm và chiều tối. Sau khi tập luyện hoặc lao động nặng, nên nghỉ ngơi để cơ thể hạ nhiệt trước khi ngồi ngoài trời. Hạn chế uống nhiều rượu bia nếu phải tham gia các hoạt động ngoài trời vào buổi tối. Sử dụng kem hoặc xịt chống muỗi theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Ngủ màn, lắp lưới chống muỗi, loại bỏ các dụng cụ chứa nước đọng quanh nhà để hạn chế nơi sinh sản của muỗi. Đặc biệt trong mùa mưa hoặc thời điểm sốt xuất huyết gia tăng, cần chủ động phòng muỗi đốt cho trẻ nhỏ, người cao tuổi và phụ nữ mang thai.
Kết luận
Nhiều năm qua, quan niệm 'nhóm máu O hút muỗi' vẫn được truyền tai nhau như một sự thật. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện có cho thấy muỗi không lựa chọn mục tiêu dựa trên nhóm máu. Thứ khiến chúng tìm đến con người là lượng khí CO₂ được thở ra, nhiệt độ cơ thể, mùi mồ hôi, tốc độ trao đổi chất và một số yếu tố về màu sắc, môi trường xung quanh. Hiểu đúng cơ chế này sẽ giúp mỗi người lựa chọn biện pháp phòng tránh phù hợp. Chỉ cần giữ cơ thể sạch sẽ, hạn chế để mồ hôi lưu lại trên da, mặc trang phục phù hợp và chủ động chống muỗi, bạn đã có thể giảm đáng kể nguy cơ trở thành 'mục tiêu' của chúng trong mùa hè.
