5 thói quen âm thầm hủy hoại lá gan mà nhiều người vẫn duy trì hàng ngày
Lá gan - cơ quan làm việc không ngừng nghỉ với hàng loạt chức năng thiết yếu như phân giải thức ăn, dự trữ dưỡng chất, lọc độc tố máu và chống nhiễm trùng - đang phải đối mặt với những mối đe dọa nghiêm trọng từ chính lối sống hiện đại. Giữ cho gan khỏe mạnh là chìa khóa quan trọng để duy trì sức khỏe tổng thể, nhưng nhiều người vẫn vô tình duy trì những thói quen có thể âm thầm làm tổn thương gan theo thời gian.
1. Lười vận động - kẻ thù thầm lặng của gan
Gan đặc biệt "yêu thích" việc tập thể dục, đặc biệt là các bài tập kháng lực. Theo Phó Giáo sư, Bác sĩ Elliot Tapper, chuyên khoa tiêu hóa và gan học tại Đại học Y Michigan (Mỹ), ngay cả khi không giảm cân, tập kháng lực vẫn giúp thay đổi cách hormone lưu thông trong cơ thể, từ đó hỗ trợ đào thải mỡ ra khỏi gan.
Khuyến nghị chung là vận động khoảng 30 phút mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần với cường độ từ vừa phải đến mạnh. Mức vận động này đã được chứng minh giúp giảm mỡ gan và cải thiện quá trình kháng insulin, ngay cả khi cân nặng không thay đổi.
2. Ăn quá nhiều đồ ngọt - đường là "kẻ thù số một" của gan
"Thứ mà gan ghét nhất chính là đường", PGS Tapper nhấn mạnh, đặc biệt là siro ngô hàm lượng fructose cao thường có trong nước ngọt, nước ép trái cây đóng chai và các loại bánh kẹo chế biến sẵn.
Gan không chỉ phải làm việc vất vả để xử lý lượng đường bổ sung, mà còn chuyển hóa phần đường dư thừa thành mỡ trong gan, từ đó làm tăng nguy cơ viêm và hình thành sẹo (xơ hóa).
Phân tích tổng hợp năm 2019 trên European Journal of Nutrition cho thấy việc tiêu thụ nhiều đồ uống có đường có thể làm tăng 40% nguy cơ gan nhiễm mỡ ở cả nam và nữ. Nghiên cứu năm 2023 công bố trên JAMA, theo dõi gần 100.000 phụ nữ sau mãn kinh, cho thấy những người uống ít nhất một lon đồ uống có đường mỗi ngày có nguy cơ mắc ung thư gan và tử vong do bệnh gan mạn tính cao hơn đáng kể so với người không uống.
3. Lạm dụng đồ uống có cồn - mối nguy hiểm đã được cảnh báo từ lâu
Tác hại của rượu bia đối với gan đã được ghi nhận rộng rãi. Theo khuyến nghị của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC):
- Phụ nữ nên tiêu thụ dưới 7 đơn vị cồn mỗi tuần
- Nam giới nên tiêu thụ dưới 14 đơn vị cồn mỗi tuần
Một đơn vị cồn tương đương khoảng 14g cồn nguyên chất, tương ứng với:
- 3/4 lon bia 330ml
- 1 ly vang 150ml
- 1 chén rượu mạnh 30ml
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia hiện nay cho rằng không có mức tiêu thụ rượu bia nào thực sự an toàn cho sức khỏe. Tin tích cực là việc cắt giảm hoặc ngừng uống rượu bia có thể giúp cải thiện đáng kể sức khỏe gan. Trên thực tế, nhiều trường hợp tổn thương gan nghiêm trọng đã phục hồi đáng kể chỉ sau vài tháng ngừng uống.
4. Ăn quá nhiều thực phẩm siêu chế biến - mối đe dọa mới được phát hiện
Không chỉ đường mới đáng lo ngại. Việc lạm dụng các thực phẩm siêu chế biến cũng có thể gây hại nghiêm trọng cho gan. Nhóm thực phẩm này bao gồm:
- Thức ăn nhanh
- Đồ đông lạnh chế biến sẵn
- Đồ ăn vặt đóng gói
Những thực phẩm này thường chứa nhiều đường bổ sung và chất béo không lành mạnh. Hiệp hội Người nghỉ hưu Mỹ (AARP) trích dẫn kết quả của một nghiên cứu theo dõi gần 174.000 người trong 9 năm, cho thấy tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh gan, trong đó có xơ gan.
5. Hút thuốc lá - không chỉ hại phổi mà còn tàn phá gan
Thuốc lá chứa hơn 4.000 hóa chất độc hại có thể làm tổn thương tế bào gan và gây sẹo gan, theo nghiên cứu đăng trên Gastroenterology & Hepatology. Hút thuốc còn làm tăng viêm, gây tổn thương tế bào gan và làm tăng nguy cơ ung thư gan.
Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, ngay cả khi đã bỏ hút thuốc, nguy cơ ung thư gan vẫn cao hơn so với người chưa từng hút, cho thấy tác động lâu dài của thuốc lá đối với sức khỏe gan.
Các chuyên gia khuyến cáo việc nhận diện và thay đổi những thói quen này không chỉ giúp bảo vệ gan mà còn cải thiện sức khỏe tổng thể. Mỗi thay đổi nhỏ trong lối sống hàng ngày đều có thể tạo ra khác biệt lớn cho sức khỏe của lá gan - cơ quan thầm lặng nhưng vô cùng quan trọng của cơ thể.
