Cảnh báo: 4 thói quen nấu ăn tưởng vô hại có thể dẫn đến ung thư gan
Cô Lan năm nay 62 tuổi, luôn được mọi người trong gia đình và hàng xóm ngưỡng mộ vì sức khỏe dẻo dai. Hàng xóm thường khen: "Tự nấu ăn là điều đáng an tâm nhất!". Tuy nhiên, một cuộc kiểm tra sức khỏe vài tháng trước đã phát hiện một bất thường nhỏ ở gan của cô, khiến gia đình vô cùng bất ngờ. Họ thắc mắc: "Cô ấy chưa bao giờ hút thuốc hay uống rượu, làm sao lại có vấn đề?".
Bác sĩ chỉ ra một nguyên nhân bất ngờ: phương pháp nấu ăn. Hóa ra, những thói quen nhỏ nhặt trong nhà bếp tưởng chừng bình thường lại có liên quan mật thiết đến nguy cơ ung thư. Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần dùng ít dầu và muối là đủ, nhưng thực tế, một số thói quen xấu ẩn giấu trong quá trình nấu nướng hàng ngày có thể âm thầm đe dọa sức khỏe, đặc biệt là chi tiết thứ hai mà nhiều người thậm chí không để ý.
4 thói quen nấu ăn làm tăng nguy cơ ung thư gan
Nhiều người tin rằng nhà bếp là "vùng đất thanh tịnh", tránh xa ô nhiễm và lành mạnh hơn so với đồ ăn mang về hay nhà hàng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy ô nhiễm không khí trong nhà bếp, xử lý dầu mỡ không đúng cách và tái sử dụng dầu ăn đều được các nghiên cứu y khoa uy tín liệt kê là các yếu tố nguy cơ liên quan mật thiết đến ung thư.
- Khói nấu ăn ở nhiệt độ cao: Đây là nguyên nhân gây tử vong thầm lặng hàng đầu. Một cuộc khảo sát do Bệnh viện Ung thư thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Y tế Trung Quốc thực hiện cho thấy, các bà nội trợ tiếp xúc với nồng độ khói nấu ăn cao trong thời gian dài có nguy cơ mắc ung thư phổi và ung thư đường tiêu hóa cao hơn từ 25-30%. Khói này chứa các chất như benzo[a]pyrene và các amin dị vòng, vốn là những chất gây ung thư đã được biết đến. Một nghiên cứu khác của Đại học Y khoa phía Nam cho thấy những người nấu ăn trong nhà bếp thông gió kém với nồng độ khói nấu ăn cao trong hơn 10 giờ mỗi tuần có nguy cơ mắc ung thư phổi cao hơn 24,7% so với dân số nói chung. Ho dai dẳng, khô họng và tức ngực là những dấu hiệu cảnh báo đầu tiên của cơ thể.
- Sử dụng dầu nhiều lần ở nhiệt độ cao: Hướng dẫn phòng ngừa và điều trị ung thư của Hiệp hội Y khoa Trung Quốc nêu rõ rằng việc hâm nóng dầu ba lần có thể dễ dàng tạo ra các chất gây ung thư mạnh như acrylamide, có thể gây hại cho gan và đường tiêu hóa, làm tăng nguy cơ ung thư sau khi ăn phải. Bằng chứng y khoa cho thấy rằng sau khi đun nóng dầu thừa ở nhiệt độ cao ba lần, hàm lượng oxit và gốc tự do tăng lên đến 80%. Theo thời gian, điều này dễ dẫn đến rối loạn chức năng gan, tổn thương thận mãn tính, thậm chí thúc đẩy sự phát triển của tế bào ung thư.
- Thích ăn món cháy khét hoặc hương vị đậm đà: Các nghiên cứu dịch tễ học đã chỉ ra rằng việc thường xuyên tiêu thụ thịt cháy khét và gia vị lên men từ thực phẩm chế biến kém chất lượng làm tăng nguy cơ ung thư từ 10-38%. Các nitrosamine còn sót lại trong những thực phẩm này có thể dễ dàng chuyển hóa thành độc tố trong đường tiêu hóa. Dữ liệu từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Trung Quốc cho thấy việc thường xuyên ăn đồ nướng, đồ chiên hoặc đồ cháy làm tăng nguy cơ mắc ung thư dạ dày và thực quản từ khoảng 12-38%. Một số gia đình thích ăn hết phần thức ăn cháy dưới đáy nồi, mà không hề hay biết rằng mình đang làm tăng nguy cơ mắc ung thư.
- Sử dụng thớt và dụng cụ ăn uống không sạch sẽ: Việc này dẫn đến ô nhiễm vi sinh vật, cũng là một trong những yếu tố chính góp phần vào tỷ lệ mắc ung thư đường tiêu hóa cao tái diễn. Các chuyên gia đã phát hiện ra rằng viêm mãn tính và nhiễm trùng vi khuẩn tái phát là những yếu tố nguy cơ cao gây ung thư gan và ung thư dạ dày. Vi khuẩn còn sót lại trên thớt và dao, đặc biệt là khi thực phẩm sống và chín không được tách biệt kỹ lưỡng, có thể dễ dàng dẫn đến nhiễm trùng tái phát với các vi khuẩn gây ung thư như Helicobacter pylori. Dữ liệu cho thấy những người nhiễm Helicobacter pylori có nguy cơ mắc ung thư dạ dày cao gấp sáu lần so với dân số nói chung. Đừng đánh giá thấp "chi tiết vô hình" này.
Biện pháp phòng tránh hiệu quả
Nếu bạn tiếp tục duy trì "thói quen nấu ăn không đúng cách", bạn có thể phải đối mặt với bốn nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng này sau ba tháng. Dưới đây là những biện pháp phòng tránh cần thiết:
- Chú ý đến hệ thống thông gió và hút khói trong nhà bếp: Khi nấu ăn, hãy nhớ bật quạt hút mùi và mở cửa sổ để giảm khói còn sót lại. Đừng đợi đến khi dầu bốc khói mới cho thức ăn vào chảo; "xào ở lửa nhỏ" có thể làm giảm hiệu quả sự phát thải các chất gây ung thư.
- Tuyệt đối không sử dụng dầu thừa đã được đun nóng nhiều lần ở nhiệt độ cao: Chỉ nên chuẩn bị lượng dầu ăn vừa đủ cho mỗi lần sử dụng và đổ bỏ phần dầu thừa sau khi dùng. Thay dầu ngay lập tức khi dầu bốc khói hoặc sau nhiều lần chiên rán, và không nên để dành dầu cho bữa ăn tiếp theo.
- Từ chối ăn những thực phẩm bị cháy hoặc ngâm chua không rõ nguồn gốc: Kiểm soát nhiệt độ nấu nướng; tuyệt đối không ăn thức ăn bị cháy. Hạn chế tối đa việc tiêu thụ thực phẩm nướng, rau củ muối chua ngâm hơn 48 tiếng và cá muối. Chọn nguyên liệu tươi và kết hợp chúng một cách hợp lý để giảm nguy cơ hấp thụ nitrosamine.
- Dụng cụ nhà bếp dùng cho thực phẩm sống và thực phẩm chín cần được tách riêng và khử trùng ngay lập tức ở nhiệt độ cao: Thớt và dao nên được rửa sạch dưới vòi nước chảy sau mỗi lần sử dụng, và có thể được tráng lại định kỳ bằng nước sôi hoặc tiệt trùng ở nhiệt độ cao. Thực phẩm nên được để riêng với thực phẩm đã nấu chín để tránh lây nhiễm chéo.
Theo Mỹ Diệu, việc nhận thức và thay đổi thói quen nấu ăn là bước đầu tiên quan trọng để bảo vệ sức khỏe lâu dài. Hãy hành động ngay hôm nay để giảm thiểu nguy cơ ung thư cho bản thân và gia đình.
