Nhiều gia đình có thói quen nấu một lần ăn nhiều bữa, thức ăn thừa cất tủ lạnh rồi hâm đi hâm lại. Những món như dưa muối, thịt đông lạnh lâu ngày hay đồ ăn để qua vài hôm trở thành chuyện bình thường. Tuy nhiên, bác sĩ điều trị cảnh báo rằng việc quá tin tưởng vào tủ lạnh có thể vô tình tạo điều kiện cho bệnh tật, trong đó có ung thư đại trực tràng.
Nguy cơ từ thực phẩm bảo quản lâu ngày
Theo các báo cáo y khoa, số ca mắc ung thư đại trực tràng đang gia tăng và có xu hướng trẻ hóa. Nhiều người cho rằng mình ăn uống sạch sẽ, nhưng lại bỏ qua nguy cơ từ chính thực phẩm lưu trữ lâu ngày trong tủ lạnh. Quá trình biến đổi của thực phẩm không chỉ gây ôi thiu mà còn tích tụ vi khuẩn, độc tố và các chất có khả năng gây ung thư.
4 nhóm thực phẩm tiềm ẩn rủi ro cao
Thức ăn thừa hâm đi hâm lại nhiều lần
Nhiều gia đình có thói quen nấu một nồi lớn ăn trong vài ngày. Với các món rau xanh như cải bó xôi, cần tây, sau khi nấu chín và bảo quản lạnh quá 24 giờ, hàm lượng nitrit có thể tăng lên nhiều lần. Chất này khi vào cơ thể chuyển hóa thành nitrosamine, một hợp chất có khả năng gây ung thư, đặc biệt liên quan đến bệnh lý đường tiêu hóa.
Thực phẩm muối, ướp để lâu trong tủ lạnh
Các món như cá muối, thịt xông khói, dưa muối, lạp xưởng thường được tích trữ dài ngày. Đây là nhóm thực phẩm có hàm lượng muối cao, dễ phát sinh nitrit và nitrosamine nếu bảo quản không đúng cách. Nghiên cứu dịch tễ cho thấy người thường xuyên ăn đồ muối có nguy cơ mắc ung thư dạ dày, thực quản và đại trực tràng cao hơn rõ rệt.
Thịt chế biến và cấp đông dài ngày
Xúc xích, thịt nguội, thịt xông khói thuộc nhóm thịt chế biến sẵn đã được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm có nguy cơ gây ung thư. Nếu bảo quản đông lạnh quá lâu trên 3 tháng, thực phẩm có thể bị oxy hóa chất béo, phân hủy protein, đặc biệt khi rã đông rồi cấp đông lại nhiều lần, gây kích thích niêm mạc ruột và tăng nguy cơ tổn thương kéo dài.
Thịt, hải sản rã đông rồi cấp đông lại
Thói quen mua nhiều thực phẩm, rã đông, ăn không hết lại cho vào tủ đông khá phổ biến. Quá trình này khiến vi khuẩn phát triển mạnh, cấu trúc tế bào thực phẩm bị phá vỡ, tăng nguy cơ nhiễm khuẩn. Khi tiêu thụ lâu dài, đường ruột dễ rơi vào trạng thái viêm mạn tính, một yếu tố nguy cơ của ung thư.
Hậu quả lâu dài cho sức khỏe
Những thực phẩm này không gây bệnh ngay lập tức, nhưng nếu duy trì thói quen trong nhiều năm, cơ thể có thể đối mặt với:
- Niêm mạc ruột bị tổn thương liên tục do muối, chất oxy hóa, nitrosamine gây viêm và tái tạo lặp đi lặp lại, dễ hình thành polyp.
- Mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, vi khuẩn có lợi giảm, vi khuẩn có hại tăng, liên quan đến sự hình thành khối u.
- Tăng nguy cơ béo phì, rối loạn chuyển hóa do ăn nhiều thực phẩm đông lạnh, chế biến sẵn, dẫn đến tăng cân, tiểu đường type 2, vốn là nhóm nguy cơ cao của ung thư đại trực tràng.
Khuyến nghị từ chuyên gia
Các chuyên gia khuyến nghị sử dụng tủ lạnh theo cách khoa học:
- Thức ăn thừa nên ăn trong vòng 24 giờ, hạn chế để qua đêm, đặc biệt là rau xanh.
- Giảm tần suất ăn đồ muối, thịt chế biến, chỉ nên dùng 1-2 lần/tuần.
- Thực phẩm sống nên chia nhỏ ngay từ đầu, tránh rã đông rồi cấp đông lại.
- Dọn tủ lạnh định kỳ mỗi tuần, loại bỏ thực phẩm để quá lâu, đặc biệt đồ đông lạnh trên 3 tháng.
- Tăng cường rau xanh (≥300g/ngày), ngũ cốc nguyên hạt, uống đủ nước và vận động đều đặn.
- Tầm soát ung thư đại trực tràng định kỳ sau 45 tuổi hoặc sớm hơn nếu có yếu tố nguy cơ.
Ung thư đại trực tràng không phải là căn bệnh xuất hiện đột ngột, mà là kết quả của nhiều năm tích lũy thói quen sống không lành mạnh. Chỉ cần thay đổi nhỏ như nấu vừa đủ, ăn tươi, hạn chế tích trữ, bạn đã giúp đường ruột nhẹ gánh hơn rất nhiều.
