Bé trai 15 tuổi nhập viện cấp cứu sau khi thụt dầu 300 cái
Chiều ngày 11-2, Bác sĩ Chuyên khoa II Nguyễn Minh Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố Hồ Chí Minh, thông tin về trường hợp một bệnh nhi nam 15 tuổi, tên N.P.A.K., ngụ tại xã Tân Vĩnh Lộc, nhập viện trong tình trạng nguy kịch do hội chứng ly giải cơ vân. Nguyên nhân được xác định là do bé đã thực hiện 300 động tác thụt dầu (squat) trong một lần.
Diễn biến bệnh lý phức tạp
Theo khai thác bệnh sử, sau khi hoàn thành 300 cái thụt dầu, bé K. bắt đầu than đau nhiều ở hai chân nhưng không đi khám ngay. Đến hôm sau, trong lúc chơi đá bóng, cơn đau trở nên dữ dội khiến bé không thể đi lại được. Gia đình vội đưa bé đến bệnh viện địa phương để sơ cứu, sau đó chuyển lên Bệnh viện Nhi đồng Thành phố.
Tại đây, các bác sĩ ghi nhận bé K. trong trạng thái lừ đừ, nhịp thở 28 lần/phút, mạch đập 120 lần/phút, huyết áp 100/70mmHg. Chân bé cử động co duỗi kém, ấn vào các cơ ở đùi và cẳng chân thấy đau, đồng thời nước tiểu có màu nâu hoặc đỏ sẫm. Bệnh nhi được chẩn đoán ban đầu là đau cơ và được theo dõi sát sao về hội chứng hủy cơ vân do vận động gắng sức.
Kết quả xét nghiệm và quá trình điều trị
Sau khi tiến hành hàng loạt xét nghiệm máu, siêu âm tim, bụng, cơ, và chụp X-quang phổi, các bác sĩ phát hiện bé K. có tổn thương gan, men gan tăng cao, và tình trạng toan chuyển hóa. Đặc biệt, xét nghiệm men cơ CPK (Creatine Phosphokinase) và myoglobin trong máu đều tăng cao đáng kể, cùng với sự xuất hiện của myoglobin trong nước tiểu ở mức rất cao.
Bệnh nhi ngay lập tức được truyền dịch với lượng gấp rưỡi nhu cầu bình thường, đồng thời được điều chỉnh điện giải, đường huyết, kiềm hóa nước tiểu và giải độc gan. Sau 7 ngày điều trị tích cực, tình trạng của bé K. đã cải thiện rõ rệt: bé tỉnh táo hơn, men gan và men cơ giảm dần, và được xuất viện để tái khám định kỳ.
Lời cảnh báo từ bác sĩ về vận động quá sức ở trẻ em
Qua trường hợp này, bác sĩ Nguyễn Minh Tiến nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo dục và hướng dẫn trẻ em tập thể dục, vận động phù hợp với sức khỏe. Trẻ nên tránh các hoạt động vận động mạnh, gắng sức kéo dài, và mỗi lần tập luyện không nên vượt quá 30 đến 45 phút. Việc vận động quá sức có thể làm tăng nguy cơ xảy ra hội chứng hủy cơ vân, dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như tổn thương gan, thận, và các cơ quan khác.
Hội chứng ly giải cơ vân ở trẻ em: Nguyên nhân và biểu hiện
Bác sĩ Tiến giải thích thêm, hội chứng ly giải cơ vân (rhabdomyolysis) là tình trạng tổn thương cơ vân cấp tính, khiến hàng loạt chất nội bào như CK, myoglobin, kali, phosphate được giải phóng vào máu. Điều này có thể dẫn đến suy thận cấp và rối loạn điện giải nguy hiểm. So với người lớn, bệnh này ít gặp hơn ở trẻ em nhưng rất dễ bị bỏ sót.
Nguyên nhân thường gặp ở trẻ em bao gồm:
- Nhiễm trùng do vi rút (như influenza A/B, dengue, COVID-19, EBV) hoặc vi khuẩn (tụ cầu, liên cầu).
- Vận động quá mức, gắng sức, chấn thương do chơi thể thao cường độ cao, hoặc bị đè ép kéo dài.
- Tai nạn gây vùi lấp, tiếp xúc với thuốc hoặc độc chất, hoặc rối loạn chuyển hóa/di truyền.
Biểu hiện lâm sàng kinh điển của hội chứng này là đau cơ, yếu cơ, và nước tiểu sẫm màu như nước coca. Ngoài ra, trẻ có thể kèm theo sốt (nếu do nhiễm trùng), buồn nôn, nôn, thiểu niệu, hoặc rối loạn tri giác trong trường hợp nặng.
Phương pháp điều trị và phòng ngừa
Điều trị hội chứng ly giải cơ vân ở trẻ em tập trung vào việc ngăn ngừa tổn thương các cơ quan, đặc biệt là suy thận cấp, ổn định điện giải, và điều trị nguyên nhân gây bệnh. Các biện pháp hỗ trợ bao gồm truyền dịch, kiềm hóa nước tiểu, sử dụng thuốc lợi tiểu, và trong trường hợp nghiêm trọng có thể cần lọc máu liên tục.
Liên quan đến vụ việc thụt dầu trong trường học
Trước đó, một sự việc tương tự đã xảy ra khi một cô giáo tại Trường Trung học cơ sở Mỹ Phong, thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang, bị phạt 5 triệu đồng và đình chỉ giảng dạy 6 tháng vì bắt học sinh thụt dầu 200 lần. Sự việc này một lần nữa nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giám sát và hướng dẫn trẻ em trong các hoạt động thể chất, nhằm đảm bảo an toàn và sức khỏe cho các em.
