Thị trường lao động phục hồi nhưng thách thức tuyển dụng vẫn hiện hữu
Theo báo cáo mới nhất từ Bộ Nội vụ, trong quý đầu tiên của năm 2026, cả nước ghi nhận khoảng 53 triệu người đang có việc làm, tăng thêm khoảng 300 nghìn người so với quý IV/2025. Sự gia tăng này chủ yếu nhờ vào hoạt động sản xuất và tuyển dụng sôi động sau dịp Tết Nguyên đán, cho thấy thị trường lao động đang có những tín hiệu phục hồi tích cực.
Tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức đáng quan ngại
Tuy nhiên, bên cạnh những con số khả quan, Tổng cục Thống kê cũng chỉ ra rằng tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động vẫn duy trì ở mức khoảng 2,22%, tương đương với hơn 1 triệu người đang trong quá trình tìm kiếm việc làm. Đáng chú ý hơn, tỷ lệ thất nghiệp trong nhóm thanh niên từ 15 đến 24 tuổi lên tới khoảng 9%, cao gấp nhiều lần so với mức trung bình chung. Những số liệu này phản ánh một thực tế rõ ràng: thị trường không hề thiếu cơ hội việc làm, nhưng lại đang thiếu đi sự phù hợp giữa nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp và năng lực thực tế của người lao động.
Nhu cầu tuyển dụng tăng mạnh ở nhiều ngành nghề
Ở phía doanh nghiệp, nhu cầu về nhân lực đang tăng lên một cách rõ rệt tại nhiều lĩnh vực then chốt. Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội đã đưa ra dự báo về một số ngành có nhu cầu tuyển dụng lớn sau Tết, bao gồm: dịch vụ, bán hàng và marketing; sản xuất - công nghiệp - cơ khí; logistics và chuỗi cung ứng; du lịch - khách sạn; cùng với công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo. Đây đều là những lĩnh vực đang trên đà phục hồi mạnh mẽ hoặc tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, kéo theo nhu cầu tuyển dụng lớn để đáp ứng các hoạt động sản xuất và kinh doanh.
Tuy nhiên, dù nhu cầu cao, việc tìm kiếm và tuyển dụng được những ứng viên phù hợp lại không hề dễ dàng. Bà Ngô Thị Ngọc Lan, Giám đốc miền Bắc của Công ty Navigos Search, chia sẻ rằng hiện nay hầu hết các doanh nghiệp đều siết chặt quy trình tuyển dụng và đưa ra những yêu cầu cao hơn so với trước đây. Nếu như trước kia, một ứng viên được đánh giá ở mức 5-6 điểm đã có thể được chấp nhận, thì hiện tại chỉ những ứng viên đạt mức điểm 8-9 mới được xem xét. Sự thay đổi này không chỉ khiến quá trình tuyển dụng trở nên khắt khe hơn, mà còn làm gia tăng khoảng cách giữa yêu cầu của doanh nghiệp và khả năng đáp ứng thực tế của người lao động.
Những rào cản trong hành trình tìm việc của người trẻ
Trần Thanh Loan (sinh năm 2002), một ứng viên trong lĩnh vực logistics và chuỗi cung ứng, cho biết cô đã gửi đi rất nhiều hồ sơ trong thời gian gần đây, nhưng khi bước vào vòng phỏng vấn lại gặp không ít trở ngại. Theo Loan, trong một số buổi phỏng vấn với các doanh nghiệp nước ngoài, ứng viên thường được yêu cầu giải thích chi tiết về lý do nghỉ việc trước đây, phạm vi công việc từng đảm nhiệm, thậm chí bao gồm cả các thông tin liên quan đến doanh thu hoặc đối tác vận tải. Đây là những câu hỏi khá nhạy cảm trong ngành logistics do liên quan đến thông tin nội bộ của doanh nghiệp. Những trải nghiệm như vậy khiến không ít người trẻ cảm thấy áp lực và có nhiều băn khoăn trong hành trình tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp.
Kỳ vọng khác biệt của thế hệ lao động trẻ
Không chỉ phải đối mặt với những yêu cầu tuyển dụng ngày càng cao, lực lượng lao động trẻ, đặc biệt là thế hệ Gen Z, cũng có những kỳ vọng khác biệt về môi trường làm việc. Họ đề cao sự minh bạch, tôn trọng và mong muốn được trao đổi thẳng thắn với nhà tuyển dụng, không chỉ về công việc mà còn về chế độ đãi ngộ và cơ hội phát triển. Theo một khảo sát gần đây, có tới 60,8% người trẻ sẵn sàng chấp nhận giảm từ 1 đến 10% thu nhập để đổi lấy một môi trường làm việc tốt hơn. Họ ưu tiên cơ hội học hỏi và phát triển kỹ năng, đồng thời là nhóm có xu hướng dịch chuyển việc làm mạnh mẽ, với 32,8% đang tích cực tìm việc và sẵn sàng chuyển đổi công việc. Điều này cho thấy, khoảng cách trên thị trường lao động không chỉ nằm ở kỹ năng, mà còn đến từ sự khác biệt trong kỳ vọng giữa doanh nghiệp và người lao động.
Điều chỉnh từ cả hai phía để thu hẹp khoảng cách
Chuẩn bị cho việc tuyển dụng nhân sự có chuyên môn về ngành tài chính, bà Minh Hương - Giám đốc của một công ty tại Hà Nội, cho biết công ty đã phải điều chỉnh lại bản mô tả công việc theo hướng cụ thể và minh bạch hơn. Các thông tin về lương, thưởng, chế độ bảo hiểm được đưa lên đầu, đồng thời được cập nhật theo những quy định mới để tránh những “bất ngờ” trong quá trình trao đổi với ứng viên. Theo bà Hương, với thế hệ lao động trẻ hiện nay, một công việc “ổn định” không chỉ nằm ở vị trí mà còn ở thu nhập rõ ràng, chế độ đầy đủ và được bảo đảm thực hiện đúng cam kết. Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt gia tăng và doanh nghiệp liên tục tái cơ cấu, thu nhập ổn định vẫn là yếu tố then chốt để người lao động đưa ra quyết định.
Ở phía người lao động, việc nâng cao năng lực và khả năng thích ứng cũng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Thực tế cho thấy, nhiều ứng viên trẻ dù có nền tảng kiến thức vững chắc nhưng vẫn thiếu kinh nghiệm thực hành, kỹ năng xử lý tình huống và sự hiểu biết về quy trình công việc cụ thể. Khoảng cách tuyển dụng vì thế không chỉ là câu chuyện của riêng doanh nghiệp hay người lao động. Đó là vấn đề mang tính cấu trúc của thị trường lao động trong giai đoạn chuyển đổi. Khi doanh nghiệp ngày càng đòi hỏi cao hơn và người lao động cũng có những kỳ vọng mới, việc thu hẹp khoảng cách này sẽ cần đến sự điều chỉnh từ cả hai phía để thị trường tuyển dụng có thể vận hành hiệu quả và bền vững hơn.
Trong bối cảnh thị trường lao động liên tục thay đổi, việc chủ động học hỏi, tham gia các khóa đào tạo bổ sung và cập nhật kiến thức chuyên môn là yếu tố quan trọng giúp người lao động nâng cao năng lực cạnh tranh. Sự phối hợp giữa doanh nghiệp và người lao động sẽ là chìa khóa then chốt để vượt qua những thách thức hiện tại.
