Môi trường quân ngũ với cường độ huấn luyện cao, nhiệm vụ dày đặc và kỷ luật nghiêm ngặt, nhưng văn hóa đọc vẫn được duy trì bền bỉ. Từ thư viện, tủ sách đơn vị đến những giờ đọc cuối tuần, nhiều cán bộ, chiến sĩ đã hình thành thói quen đọc sách. Đáng quý hơn, những người lính trẻ yêu văn chương, say mê sáng tác đã cho ra đời những tác phẩm gần gũi với đời sống hôm nay. Sách không chỉ là phương tiện bổ trợ kiến thức mà còn trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người lính.
Những tấm gương tiêu biểu
Thiếu úy Trần Việt Hoàng
Thiếu úy Trần Việt Hoàng, sinh năm 2000, quê Hà Tĩnh, hiện là Chính trị viên phó Đại đội 7, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 4, Sư đoàn 5, Quân khu 7. Anh để lại ấn tượng sâu sắc với hình ảnh người lính trẻ đam mê văn chương. Trong mọi nhiệm vụ, anh luôn nghiêm túc, quyết liệt, nhưng mỗi khi rảnh rỗi, anh lại tìm về những trang sách và bản thảo dang dở. Nhiều bài thơ được viết ngay sau giờ huấn luyện, khi mồ hôi thao trường chưa kịp khô. Với anh, văn chương không tách rời đời sống quân ngũ, mà là không gian giúp anh hiểu sâu hơn về gia đình, đồng đội và trách nhiệm của người lính. Tập thơ “Ngày chưa sương vội” (2024) và trường ca “Bay phía mùa” (2025) cùng nhiều tác phẩm đăng báo chí trong và ngoài quân đội cho thấy sự trưởng thành của cây bút trẻ từ chính môi trường quân ngũ.
Là Bí thư Chi đoàn, Hoàng đề xuất xây dựng khung thời gian đọc sách trong “giờ thứ 8” và ngày cuối tuần, khuyến khích bộ đội mượn sách thư viện và ghi lại cảm nhận. Những chia sẻ mộc mạc giúp cán bộ hiểu thêm tâm tư của chiến sĩ trẻ. Chỉ huy đơn vị ghi nhận: những người lính tiêu biểu như Trần Việt Hoàng đã vận dụng khả năng viết lách vào công tác tuyên truyền, giáo dục, giúp các bài nói chuyện, sinh hoạt chính trị trở nên gần gũi, dễ tiếp nhận và tạo sự đồng cảm.
Thiếu úy Lâm Minh Thường
Cùng Sư đoàn 5, Thiếu úy Lâm Minh Thường, người dân tộc Khmer, học cùng Hoàng tại Trường Sĩ quan Chính trị, cũng miệt mài với sáng tạo. Trúng tuyển bằng khối A, nhưng trong môi trường quân ngũ, qua trải nghiệm sống, Thường dần bén duyên với thơ ca. Các sáng tác của anh in đều trên báo Văn nghệ, tạp chí Văn nghệ Quân đội, tạp chí Sông Hương… mang đậm dấu ấn văn hóa dân tộc và phản ánh chiều sâu tâm tư người lính.
Thiếu úy Đặng Việt Trung
Thiếu úy Đặng Việt Trung, Chính trị viên phó Đại đội 9, Tiểu đoàn 9, Trung đoàn 209, Quân đoàn 12, từng đạt Giải nhì kỳ thi học sinh giỏi quốc gia môn Ngữ văn năm 2020. Dù bận rộn, anh vẫn duy trì thói quen đọc và viết, đồng thời giới thiệu cho chiến sĩ những cuốn sách hay về lịch sử, văn học, kỹ năng sống và truyền thống quân đội. Với Trung, mỗi cuốn sách giúp người lính sống sâu sắc, có lý tưởng và trách nhiệm hơn.
Sự đồng hành từ các tổ chức, cá nhân
Phong trào đọc sách trong quân đội còn có sự đồng hành của nhiều tổ chức, cá nhân tâm huyết. Tiến sĩ Giáo dục Nguyễn Thụy Anh, Chủ nhiệm Câu lạc bộ “Đọc sách cùng con”, đã tổ chức nhiều chuỗi chương trình giao lưu lan tỏa giá trị sách và văn hóa đọc tới cán bộ, chiến sĩ. Khi được hỏi về cách cân bằng giữa nhiệm vụ và đọc sách, bà cho rằng đọc sách không phải việc chỉ làm khi rảnh rỗi, mà là cách làm giàu tâm hồn ngay cả trong những ngày bận rộn nhất.
Một người lính đặt câu hỏi: “Làm sao để giúp con hình thành thói quen đọc sách khi bố thường xuyên xa nhà?”. Tiến sĩ Nguyễn Thụy Anh gợi mở: người cha có thể kể cho con nghe về một cuốn sách hay trong mỗi cuộc điện thoại, gửi tặng con sách phù hợp hoặc viết thư chia sẻ cảm nhận. Khi đứa trẻ biết cha mình yêu sách, tình yêu đọc sẽ tự nhiên hình thành.
Sách trên những con tàu
Trong chương trình giao lưu trên Tàu 20, Lữ đoàn 172, Vùng 3 Hải quân, dù không gian chật hẹp, sách vẫn xuất hiện ở nhiều góc nhỏ. Những người lính biển chia sẻ, cùng với nhiệm vụ dài ngày, sách như người bạn đồng hành giúp họ vơi đi nỗi nhớ nhà và giữ tâm hồn bình yên trước sóng gió. Bao cuốn sách được chuyền tay nhau, ai đọc xong lại giới thiệu cho đồng đội. Sự sẻ chia khiến việc đọc không còn là câu chuyện cá nhân mà trở thành sợi dây kết nối ấm áp, tin yêu.
Bài học cho cộng đồng
Việc phát triển văn hóa đọc trong quân đội cho thấy khi đọc sách được đặt trong môi trường có kỷ luật, nền nếp và định hướng đúng đắn, thói quen đọc hoàn toàn có thể hình thành và duy trì bền vững. Đây là mô hình đáng tham khảo để nhân rộng trong nhà trường, cơ quan và cộng đồng dân cư hôm nay.
