Haruki Murakami và tình yêu với văn học Nga
Tại một buổi diễn thuyết ở Đại học Kyoto (Nhật Bản), nhà văn Haruki Murakami tiết lộ tình yêu mãnh liệt của mình đối với những bộ tiểu thuyết đồ sộ của Fyodor Dostoevsky và Lev Tolstoy. Ông coi việc đọc đi đọc lại các kiệt tác này là cách để thấu hiểu sức mạnh của nghệ thuật kể chuyện chân chính. Murakami từng cho biết ông đã đọc Anh em nhà Karamazov bốn lần và Chiến tranh và Hòa bình ba lần.
Tác giả Rừng Na Uy bày tỏ: “Tôi luôn để cả trái tim và linh hồn mình vào từng cuốn sách, bởi đó là kết quả của những nỗ lực cực kỳ căng thẳng. Quá trình viết lách đối với tôi giống việc tôi phải dấn thân vào một tầng hầm tối thẳm của tâm trí mà ban đầu bản thân tôi cũng không hề biết đâu là lối ra.”
Ocean Vuong và dấu ấn của Dostoevsky
Không chỉ Murakami, nhà văn Ocean Vuong cũng thể hiện sự gắn kết chặt chẽ với văn học cổ điển. Trong tác phẩm mới nhất Hoàng đế xứ Gladness, Ocean Vuong để nhân vật người mẹ nói với con trai: “Con ơi, con đừng sợ cuộc sống, cuộc sống tốt đẹp khi ta làm chuyện tốt đẹp.” Đây là câu nói nổi tiếng trong Anh em nhà Karamazov của Dostoevsky.
Theo nhà nghiên cứu Nhật Chiêu, việc đặt câu nói giàu tính chiêm nghiệm vào nhân vật lam lũ, ít học cho thấy cách Ocean Vuong nghĩ về cái thiện, phẩm giá và hy vọng tương tự Dostoevsky. Ông cho rằng Ocean Vuong là một trong những cây bút nổi bật với xu hướng nương tựa vào “sự cứu rỗi của cái đẹp” để vượt qua bi kịch cuộc đời. Cách đan xen giữa kể chuyện và triết lý của anh cũng giống bút pháp của Nguyễn Du trong Truyện Kiều.
Văn học kinh điển là điểm tựa cho người viết hiện đại
Chia sẻ với Guardian, GS Nancy Yousef (Đại học Yale, Anh) chỉ ra rằng các văn bản triết học, văn học kinh điển giúp nhà văn hiện đại xây dựng cấu trúc tư duy vững chắc. Những tác phẩm kinh điển thường ẩn chứa những “nút thắt” văn hóa mà mỗi thế hệ sau phải giải mã. Bằng cách này, văn học hiện đại vừa kế thừa chiều sâu từ quá khứ, vừa mang hơi thở thời đại mới.
Lợi ích của việc đọc sách kinh điển
Nghiên cứu từ Đại học Sussex cho biết thói quen đọc sách, nhất là tác phẩm kinh điển, có thể giúp giảm căng thẳng tới 68%, hiệu quả hơn đi dạo hay nghe nhạc. Ngoài ra, những tác phẩm này còn rèn luyện tư duy phản biện, kỹ năng đang suy giảm trong bối cảnh mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo phát triển.
Tuy nhiên, độc giả ngày nay đối mặt với tình trạng “sợ văn bản” do thói quen đọc lướt trên màn hình điện thoại. Theo báo cáo của Charbeat (Anh), màn hình điện thoại khuyến khích chuyển đổi sự chú ý liên tục, khiến việc theo dõi cốt truyện dài trở nên khó khăn. 1/3 độc giả trực tuyến dành chưa đầy 15 giây cho mỗi bài báo.
Vượt qua rào cản ngôn ngữ và cấu trúc
GS Nancy Yousef giải thích: “Thách thức lớn nhất đối với độc giả hiện đại nằm ở độ dài và cấu trúc phức tạp của các câu văn. Việc phải theo dõi một dòng suy nghĩ xuyên qua nhiều mệnh đề phụ, qua những mê cung cú pháp từ cụ thể sang trừu tượng là một kỹ năng mà chúng ta dường như đã đánh mất và cần phải học lại.”
Để vượt qua trở ngại này, chuyên gia đề xuất chiến lược “đọc như một người thời đại Victoria” bằng cách chia nhỏ tác phẩm. TS Katie Garner (Đại học St. Andrew, Anh) gợi ý: “Tôi luôn khuyến khích mọi người hãy thử xây dựng trải nghiệm đọc lần lượt, tức là mỗi buổi chỉ đọc một chương. Khi làm như vậy, các bạn sẽ hiểu được những ẩn ý, thông điệp từ quyển sách một cách hiệu quả đồng thời tận hưởng trọn vẹn những đoạn kết lửng lơ đầy kịch tính của chúng.”
Kết luận
Các chuyên gia cho rằng điều quan trọng nhất là mỗi người nên tin vào bản thân và tự xây dựng kế hoạch đọc sách cho chính mình. Không có cách đọc nào là sai đối với một cuốn sách hay. Văn học kinh điển là một cuộc trò chuyện không hồi kết giữa quá khứ và hiện tại. Khi học được cách kiên nhẫn với từng trang sách, độc giả không chỉ đọc lại lịch sử mà còn kiến tạo chiều sâu tâm hồn của chính mình.
