Nhật Bản đã thu hồi thành công các nguyên tố đất hiếm từ đáy biển sâu, mở ra triển vọng giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng do Trung Quốc thống trị. Cuộc thử nghiệm khoan khai thác dưới đáy biển sâu đã mang về khoảng 50 tấn bùn đáy biển từ độ sâu khoảng 6.000 mét, chứa nhiều nguyên tố đất hiếm quan trọng như yttri, gadolini, dysprosi và neodymi.
Phát hiện 16 triệu tấn đất hiếm tại vùng biển Minamitorishima
Theo Văn phòng Nội các Nhật Bản và các đơn vị tham gia dự án, cuộc thám hiểm kéo dài một tháng vào đầu năm nay đã diễn ra tại vùng biển gần đảo Minamitorishima – hòn đảo hẻo lánh ở Thái Bình Dương, cách Tokyo khoảng 2.000 km về phía đông nam. Khu vực này ước tính chứa khoảng 16 triệu tấn đất hiếm, tương đương trữ lượng lớn thứ ba thế giới.
Kết quả phân tích xác nhận mẫu bùn chứa nhiều nguyên tố đất hiếm chiến lược. Yttri được sử dụng trong sản xuất chất bán dẫn và hệ thống quốc phòng. Gadolini là vật liệu dùng trong thanh điều khiển của lò phản ứng hạt nhân. Dysprosi là thành phần quan trọng trong linh kiện xe điện, còn neodymi là nguyên liệu chủ chốt để sản xuất nam châm hiệu suất cao.
Không phát hiện chất độc hại, chuẩn bị thử nghiệm quy mô lớn
Các đơn vị thực hiện cho biết không phát hiện hàm lượng đáng kể các chất độc hại hoặc vật liệu phóng xạ trong mẫu bùn. Tuy nhiên, họ chưa công bố lượng đất hiếm thực tế có thể thu hồi. Dựa trên kết quả bước đầu, Văn phòng Nội các và Cơ quan Khoa học và Công nghệ Biển - Trái đất Nhật Bản (JAMSTEC) sẽ tiến hành một cuộc thử nghiệm quy mô lớn hơn tại cùng khu vực vào tháng 2 năm sau.
Mục tiêu của thử nghiệm là kiểm chứng toàn bộ quy trình sản xuất ở quy mô công nghiệp, từ khai thác, tách chiết đến tinh luyện đất hiếm, đồng thời đánh giá khả năng phát triển ngành khai thác đất hiếm trong nước. Nhật Bản dự kiến đưa ra quyết định về tính khả thi thương mại của dự án vào tháng 3/2028.
Giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng Trung Quốc
Dự án là một phần trong chiến lược kéo dài hơn một thập kỷ của Nhật Bản nhằm tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc. Hiện Trung Quốc chiếm khoảng 70% sản lượng khai thác đất hiếm toàn cầu và gần 90% nguồn cung đất hiếm tinh chế. Nước này nhiều lần sử dụng vị thế này như một đòn bẩy trong các căng thẳng thương mại và địa chính trị với Mỹ và phương Tây.
Kể từ khi Bắc Kinh áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu một số loại đất hiếm vào tháng 4/2025, giá nhiều nguyên tố như dysprosi và terbi đã tăng mạnh. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nếu Trung Quốc thực thi đầy đủ các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm, chuỗi sản xuất hạ nguồn trị giá khoảng 6.500 tỷ USD bên ngoài Trung Quốc trong các ngành ô tô, điện tử, quốc phòng và vận tải có thể bị ảnh hưởng.
Nhật Bản là một trong những quốc gia đầu tiên chịu rủi ro từ sự thống trị của Trung Quốc đối với chuỗi cung ứng đất hiếm, đặc biệt sau căng thẳng ngoại giao giữa hai nước vào năm 2010. Kể từ đó, Tokyo đã đa dạng hóa nguồn cung, xây dựng kho dự trữ chiến lược và thúc đẩy tái chế đất hiếm nhằm giảm mức độ phụ thuộc. Theo Nikkei Asia.
