Tập 4 Tổng Tập Văn Học Dân Gian Nam Bộ: Hệ Thống Hóa Di Sản Diễn Xướng 300 Năm
Tập 4 của bộ Tổng tập Văn học dân gian Nam Bộ tập trung hệ thống hóa các loại hình sáng tác dân gian thuộc về các hình thức diễn xướng tổng hợp và các tuồng tích của các loại hình sân khấu, nghệ thuật biểu diễn nói chung ở vùng đất Nam Bộ. Những di sản này đã hình thành và phát triển trong lịch sử 300 năm, kể từ thời khai hoang và tồn tại qua những biến động lịch sử to lớn mà vùng đất này đã trải qua cho đến ngày nay.
Cấu Trúc Và Nội Dung Phong Phú Của Tập 4
Tập 4 bao gồm 2 quyển, với nội dung đa dạng và phong phú. Quyển 1 mang tựa đề “Các hình thức diễn xướng tổng hợp; Hát Bóng rỗi và chặp tuồng Địa-Nàng; Tuồng lễ thức Công giáo”. Quyển 2 gồm “Thơ tuồng; Tuồng trong chay ngoài bội”. Đây là một sưu tập đặc biệt, được đánh giá cao về sự phong phú trong nội dung và đa dạng về thể loại, theo thông tin từ Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.
Trong tập này, độc giả sẽ khám phá các hình thức diễn xướng tổng hợp như:
- Hát Sắc bùa Phú Lễ-Bến Tre, thường xuất hiện vào dịp Tết ở khắp các thôn làng.
- Hát Đưa linh và bổn hát chèo thuyền Bát Nhã, phổ biến trong tang lễ của đạo Cao Đài.
- Hát Bóng rỗi và chặp tuồng Địa-Nàng, có mặt ở các lễ hội cúng miễu thờ Ông Địa và các nữ thần bảo hộ cho thôn xóm.
- Các bổn tuồng lễ thức của đạo Công giáo, được tổ chức hoành tráng tại các sân lễ đàn tràng của nhà thờ, từ đường, dòng tộc.
Về thơ tuồng, tập sách giới thiệu sinh hoạt nói tuồng ở Nam Bộ với các bổn thơ tuồng như Chàng Lía, Ông Trượng, Tiên Bửu, Từ Minh-Từ Huệ. Trong sân khấu, lễ thức của Phật giáo được gọi là hát Phật, với hình thức nghi lễ “trong chay ngoài bội”. Phần lớn các tuồng tích này mang tính hài hước, nhưng hàm chứa “lẽ đời ý đạo” một cách nhuần nhuyễn, tạo nên một loại hình nghệ thuật biểu diễn độc đáo.
Hành Trình Sưu Tầm Và Nghiên Cứu Của Tác Giả Huỳnh Ngọc Trảng
Tác giả Huỳnh Ngọc Trảng đã dành nhiều năm để thực hiện công trình này. Ông bắt đầu sưu tầm và nghiên cứu Văn học dân gian Nam Bộ từ năm 1976, với phương pháp làm việc dân dã và tỉ mỉ. Ông chia sẻ: “Thời điểm đó, tôi rong ruổi trên chiếc xe đạp, lúc thì đi bộ, có lúc vác chiếc xe đạp gửi theo xe đò khi đến các tỉnh rồi đạp xe đi khắp nơi để tìm hiểu phong tục và văn hóa dân gian Nam Bộ.”
Ông không chỉ ghi chép và học thuộc các tác phẩm một cách nguyên bản nhất có thể, mà còn chú trọng tìm hiểu bối cảnh lịch sử-xã hội ra đời của chúng cùng những đặc điểm nghệ thuật diễn xướng. Nhờ đó, tập 4 không chỉ là một bộ sưu tập, mà còn là một công trình nghiên cứu sâu sắc, phản ánh tiến trình lịch sử và nguyện vọng của những người dân đi khai hoang phương Nam.
Giá Trị Bảo Tồn Và Ý Nghĩa Văn Hóa Của Bộ Sách
Từ thời khai hoang mở cõi, các thế hệ cư dân Nam Bộ đã sản sinh ra một gia tài văn học đa thể loại. Văn học dân gian ở đây phản ánh hành trình của những người dân xuôi về phương nam để tìm hy vọng và xây dựng vùng đất mới, đồng thời giữ gìn tấc đất tấc vàng của đất nước. Công trình Tổng tập Văn học dân gian Nam Bộ là một nỗ lực hệ thống hóa và chỉ ra những đặc trưng cơ bản của di sản văn hóa này.
Bộ sách được tài trợ bởi Quỹ Hoa Sen Foundation và ấn hành bởi Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là một công trình toàn diện, có giá trị bảo tồn và lưu giữ lâu dài cho các thế hệ mai sau. Giá trị của bộ sách không chỉ nằm ở việc sưu tập đầy đủ các thể tài văn học dân gian, mà còn ở những tiểu luận, khảo cứu về nguồn gốc, nội dung, đặc điểm và tính chất của từng thể loại.
Trước tập 4, Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh đã xuất bản 3 tập khác, bao gồm tập 1 về Truyện kể dân gian Nam Bộ, tập 2 về Ca dao dân ca Nam Bộ, và tập 3 về Vè Nam Bộ. Trong thời gian tới, nhà xuất bản cùng các tác giả sẽ tiếp tục hoàn thiện và cho ra mắt bạn đọc các tập còn lại, góp phần bảo tồn và phát huy di sản văn hóa quý báu của vùng đất Nam Bộ.
