Sáng 13/7, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam tổ chức phiên họp thứ hai nhằm đánh giá tình hình thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị và triển khai nhiệm vụ công tác thời gian tới. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo.
Kết quả triển khai Nghị quyết 80 và những khoảng trống
Sau nửa năm triển khai Nghị quyết 80, 100% bộ, ngành, địa phương đã tổ chức học tập, quán triệt; 34/34 tỉnh, thành phố ban hành chương trình hành động. Nhiều văn bản quan trọng đã được ban hành như Nghị quyết số 28/2026 của Quốc hội, Kế hoạch triển khai của Chính phủ, và Nghị định về hạ tầng văn hóa số. Tuy nhiên, khoảng cách từ chủ trương đến sản phẩm còn lớn: khối Bộ, Ngành và Cơ quan Trung ương mới có 16/22 cơ quan hoàn thành chương trình hành động, đạt 72,7%. Nguồn chi ngân sách cho văn hóa hiện chỉ khoảng 1,5% tổng chi ngân sách nhà nước, thấp hơn mức tối thiểu 2% theo yêu cầu của Nghị quyết.
Tổng Bí thư chỉ ra 'bốn khoảng trống' lớn: thứ nhất, sức hấp dẫn của giá trị văn hóa tích cực trong môi trường số chưa theo kịp tốc độ phát triển nền tảng số; thứ hai, năng lực chuyển hóa di sản văn hóa thành dữ liệu số, tri thức và tài sản trí tuệ còn yếu – Việt Nam có hơn 40.000 di tích, gần 70.000 di sản phi vật thể, trong đó 38 di sản được UNESCO ghi danh, nhưng phần lớn chưa được số hóa; thứ ba, năng lực sáng tạo sản phẩm văn hóa cạnh tranh quốc gia còn hạn chế; thứ tư, thể chế và hệ sinh thái công nghiệp văn hóa chưa đồng bộ, khi ngành này chỉ đóng góp khoảng 4% GDP, trong khi mục tiêu là 7% vào năm 2030 và 9% vào năm 2045.
Ba chuyển dịch lớn trong tư duy phát triển văn hóa
Tổng Bí thư đề nghị quán triệt 'ba chuyển dịch lớn' phù hợp với nền văn hóa xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới. Thứ nhất, chuyển từ tư duy coi văn hóa là một lĩnh vực phát triển sang xác lập văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, trụ cột phát triển, động lực tăng trưởng mới, hiện diện trong mọi quyết sách. Thứ hai, chuyển từ không gian văn hóa truyền thống sang phát triển văn hóa trong cả không gian thực và không gian số, xây dựng năng lực tự chủ về dữ liệu, nền tảng và nội dung văn hóa Việt Nam. Thứ ba, chuyển từ tư duy bảo tồn là chủ yếu sang kết hợp bảo tồn và sáng tạo, để văn hóa tạo ra tri thức mới, tài sản trí tuệ, sản phẩm, thị trường và sức mạnh mềm quốc gia.
Bốn nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm
Tổng Bí thư yêu cầu tập trung thực hiện 4 nhiệm vụ trọng tâm. Thứ nhất, hoàn thiện thể chế, tạo đột phá giải phóng sức sáng tạo, huy động mọi nguồn lực. Các luật cần xây dựng gồm Luật Bản quyền tác giả, Luật Hoạt động nghệ thuật, Luật Công nghiệp văn hóa, và nghiên cứu Luật Văn học. Đồng thời, xây dựng Bộ chỉ số văn hóa quốc gia và Bộ chỉ số thống kê đóng góp của công nghiệp văn hóa. Thứ hai, đẩy mạnh xây dựng chủ quyền văn hóa trên không gian số, nâng cao sức hấp dẫn và khả năng lan tỏa của giá trị văn hóa Việt Nam. Tổng Bí thư nhấn mạnh: 'Không gian số không chỉ là nơi đưa các giá trị văn hóa lên môi trường mới, mà phải trở thành không gian để văn hóa Việt Nam hiện diện, được nhận biết, được yêu thích, được lan tỏa.' Phấn đấu đến năm 2030 xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh, nơi giá trị văn hóa Việt Nam có vị trí tương xứng.
Thứ ba, thúc đẩy chuyển hóa di sản thành tri thức, tài sản trí tuệ và nguồn lực cho giáo dục, khoa học, công nghệ. Mục tiêu số hóa 100% di sản văn hóa xếp hạng quốc gia, quốc gia đặc biệt vào năm 2026, nhưng Tổng Bí thư cảnh báo không chạy theo tỷ lệ hình thức: 'Một di sản không thể được coi là đã số hóa chỉ vì đã được chụp ảnh, quét tài liệu hoặc đưa lên một trang thông tin. Dữ liệu phải có định danh, nguồn gốc, chuẩn kỹ thuật, khả năng tìm kiếm, kết nối, chia sẻ và tái sử dụng.' Thứ tư, phát triển công nghiệp văn hóa thành động lực tăng trưởng mới. Đến tháng 10/2026, các địa phương như Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng, Cần Thơ phải xác định quỹ đất cho khu công nghiệp văn hóa, trung tâm đổi mới sáng tạo văn hóa và sáng tạo nội dung số.
Văn hóa soi đường trong kỷ nguyên số
Tổng Bí thư kết luận: 'Bác Hồ đã căn dặn: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi.” Trong bối cảnh mới, văn hóa không chỉ soi đường cho mỗi con người, mà còn định hướng con đường phát triển của cả dân tộc.' Ông nhấn mạnh thách thức từ sự cạnh tranh về sức hấp dẫn của giá trị văn hóa trong môi trường số, nơi dữ liệu, thuật toán và trí tuệ nhân tạo đang định hình nhận thức, thị hiếu, lối sống. Bảo tồn văn hóa trong kỷ nguyên số không chỉ là lưu giữ di sản, mà phải làm cho di sản sống trong đời sống đương đại, số hóa để giáo dục, sáng tạo, lan tỏa và trở thành nguồn lực cho phát triển, cho công nghiệp văn hóa và trí tuệ nhân tạo của Việt Nam.
