Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vừa có bài phát biểu tại phiên họp Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam, chỉ ra bốn khoảng trống lớn cần khắc phục và đề xuất ba chuyển dịch chiến lược cùng bốn nhiệm vụ trọng tâm trong 6 tháng cuối năm.
Kết quả nửa năm triển khai Nghị quyết 80-NQ/TW
Theo báo cáo, sau nửa năm triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW, 100% bộ, ngành, địa phương đã tổ chức học tập, quán triệt Nghị quyết; 34/34 tỉnh, thành phố đã ban hành chương trình hành động. Cơ chế lãnh đạo từ Trung ương đến địa phương đã được thiết lập. Nhiều văn bản quan trọng đã được ban hành như Nghị quyết số 28/2026 của Quốc hội, Kế hoạch triển khai của Chính phủ, và Nghị định về hạ tầng văn hóa số. Một số địa phương đã chủ động xây dựng không gian sáng tạo, số hóa di sản, phát triển sản phẩm văn hóa.
Tuy nhiên, Tổng Bí thư nhận định khoảng cách từ chủ trương đến sản phẩm còn lớn. Trong khi 100% địa phương hoàn thành chương trình hành động, khối bộ, ngành và cơ quan Trung ương mới có 16/22 cơ quan hoàn thành, đạt 72,7%. Nguồn chi ngân sách cho văn hóa hiện mới khoảng 1,5% tổng chi ngân sách nhà nước, trong khi Nghị quyết yêu cầu tối thiểu 2%.
Bốn khoảng trống lớn trong phát triển văn hóa
Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ ra bốn khoảng trống cần nhận diện và khắc phục. Khoảng trống thứ nhất là sức hấp dẫn và năng lực lan tỏa của các giá trị văn hóa tích cực trong môi trường số chưa theo kịp tốc độ phát triển của các nền tảng số. Khoảng trống thứ hai là năng lực chuyển hóa di sản văn hóa thành nguồn lực dữ liệu, tri thức số và tài sản trí tuệ. Việt Nam có hơn 40 nghìn di tích lịch sử-văn hóa, gần 70 nghìn di sản văn hóa phi vật thể, trong đó 38 di sản được UNESCO ghi danh, nhưng phần lớn chưa được số hóa chuẩn hóa.
Khoảng trống thứ ba là năng lực sáng tạo sản phẩm văn hóa có sức cạnh tranh quốc gia còn hạn chế, chưa tạo ra nhiều tác phẩm trở thành biểu tượng văn hóa Việt Nam trong khu vực và thế giới. Khoảng trống thứ tư là thể chế và hệ sinh thái phát triển công nghiệp văn hóa, khi tỷ trọng đóng góp của các ngành công nghiệp văn hóa mới đạt khoảng 4% GDP, trong khi mục tiêu Nghị quyết là 7% vào năm 2030 và 9% vào năm 2045.
Ba chuyển dịch lớn và bốn nhiệm vụ trọng tâm
Tổng Bí thư đề xuất ba chuyển dịch lớn: chuyển từ tư duy coi văn hóa là lĩnh vực phát triển sang xác lập văn hóa là nền tảng tinh thần, trụ cột phát triển; chuyển từ không gian văn hóa truyền thống sang phát triển văn hóa trong cả không gian thực và không gian số; chuyển từ tư duy bảo tồn là chủ yếu sang kết hợp bảo tồn và sáng tạo.
Bốn nhiệm vụ trọng tâm trong 6 tháng cuối năm bao gồm: hoàn thiện thể chế, tạo đột phá giải phóng sức sáng tạo; xây dựng chủ quyền văn hóa trên không gian số; thúc đẩy chuyển hóa di sản thành tri thức, tài sản trí tuệ; phát triển công nghiệp văn hóa thành động lực tăng trưởng mới. Tổng Bí thư yêu cầu đến tháng 10/2026, các địa phương như Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng, Cần Thơ phải xác định quỹ đất cho khu công nghiệp văn hóa.
Kêu gọi hành động quyết liệt
Nhấn mạnh lời dạy của Bác Hồ “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”, Tổng Bí thư Tô Lâm kêu gọi các đồng chí nêu cao tinh thần trách nhiệm, khẩn trương cụ thể hóa nhiệm vụ, tạo chuyển biến mạnh mẽ, đưa văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực quan trọng cho phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
