Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), cứ khoảng 127 người trên thế giới thì có một người mắc rối loạn phổ tự kỷ. Tuy nhiên, tại nhiều quốc gia có thu nhập thấp, đặc biệt là Guinea, tỷ lệ mắc bệnh vẫn chưa được thống kê đầy đủ do thiếu dữ liệu và hệ thống giám sát.
Quan niệm sai lầm và kỳ thị
Những quan niệm sai lầm cho rằng tự kỷ là do "ma quỷ ám" hay "lời nguyền" vẫn tồn tại, khiến nhiều trẻ em và gia đình phải đối mặt với sự kỳ thị từ cộng đồng. Tại Guinea, nguồn lực dành cho hỗ trợ trẻ tự kỷ còn rất hạn chế. Quốc gia khoảng 15 triệu dân này chỉ có một số ít cơ sở giáo dục chuyên biệt.
Phát hiện và hỗ trợ dựa vào tổ chức tư nhân
"Ở Guinea, công tác chăm sóc trẻ tự kỷ còn rất hạn chế. Việc phát hiện và hỗ trợ chủ yếu dựa vào các tổ chức tư nhân và phi lợi nhuận đảm nhiệm", Tiến sĩ Alhassane Cherif, nhà tâm lý học lâm sàng tại Thủ đô Conakry nhận định.
Quỹ Salim: Mô hình giáo dục miễn phí hiếm hoi
Trước thực trạng đó, Quỹ Salim dành cho trẻ em tự kỷ được thành lập như một trong số ít mô hình giáo dục miễn phí dành cho trẻ tự kỷ tại Guinea. Ra đời từ sáng kiến của nhà hoạt động xã hội Mariam Aisha Barry, người có con gái mắc chứng tự kỷ, ngôi trường không chỉ dạy các kỹ năng học tập và sinh hoạt cơ bản mà còn tổ chức các hoạt động tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng.
Mục tiêu xóa bỏ định kiến
Theo bà Barry, mục tiêu của quỹ là xóa bỏ định kiến, hỗ trợ gia đình và tạo điều kiện để trẻ tự kỷ được học tập, hòa nhập và phát triển trong môi trường bình đẳng. Dù vậy, nhiều gia đình vẫn giấu con trong nhà vì lo sợ bị kỳ thị. Theo bà Hassanatou Diallo, cán bộ phụ trách vận động của Quỹ Salim, số trẻ đang theo học tại trường chỉ chiếm một phần rất nhỏ so với nhu cầu thực tế.
Thiếu nghiên cứu về tự kỷ tại châu Phi cận Sahara
Trong khi đó, một nghiên cứu công bố năm 2023 cũng chỉ ra rằng, khu vực châu Phi cận Sahara vẫn là một trong những khu vực ít được nghiên cứu nhất về tự kỷ, khiến việc xây dựng chính sách và các chương trình can thiệp gặp nhiều khó khăn.
Hy vọng từ những sáng kiến cộng đồng
Dẫu còn nhiều rào cản, những sáng kiến như Quỹ Salim đang từng bước thay đổi cách nhìn của xã hội đối với trẻ tự kỷ. Cùng với nỗ lực của các gia đình và tổ chức xã hội, đây được kỳ vọng sẽ là nền tảng để nhiều trẻ em có cơ hội được chẩn đoán, giáo dục và hòa nhập cộng đồng, đồng thời góp phần xóa bỏ những định kiến vẫn còn tồn tại tại Guinea cũng như nhiều quốc gia châu Phi.
