Không gian văn hóa Hồ Chí Minh đang ngày càng lan tỏa sâu rộng trong đời sống đô thị Thành phố Hồ Chí Minh, từ các khu dân cư đến những thiết chế như trường học, bệnh viện và cơ sở tôn giáo. Quá trình đưa tư tưởng, đạo đức và phong cách của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào các hoạt động cụ thể được phản ánh qua nhiều tư liệu, câu chuyện và hình thức truyền tải đa dạng, góp phần tái hiện giá trị văn hóa gắn với đời sống hiện đại.
Di tích lịch sử số 5 Châu Văn Liêm
Căn nhà số 5 đường Châu Văn Liêm, quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh là một địa chỉ lịch sử quan trọng, ghi dấu giai đoạn người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành đã ở đây từ tháng 9/1910 đến ngày 4/6/1911, trước khi ra đi tìm đường cứu nước. Hơn 100 năm qua, ngôi nhà và các hiện vật gắn liền với tuổi trẻ của Bác tại Sài Gòn vẫn được bảo tồn gần như nguyên vẹn. Những bậc cầu thang gỗ, khung cửa sổ cũ mở ra ban công và mái ngói âm dương hàng trăm năm tuổi như vẫn còn in hình bóng của Người.
Khi rời trường Dục Thanh (Phan Thiết) vào Sài Gòn ngày 19/9/1910, Nguyễn Tất Thành được ông Trương Gia Mô và ông Hồ Tá Bang giúp đỡ đưa về nhà số 5 Châu Văn Liêm (xưa là 1-2-3 Quai Testard) - một cơ sở của Liên Thành thương quán, tổ chức hoạt động yêu nước tại Sài Gòn. Tại đây, Nguyễn Tất Thành vừa dạy học, vừa đi làm và học nghề tại trường thợ máy École des Mécaniciens (nay là trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng), có lúc bán báo ở khu vực thương cảng Sài Gòn để kiếm sống và tìm hiểu đời sống công nhân, người lao động cũng như các tàu ra vào cảng.
Hành trình ra đi tìm đường cứu nước
Nguyễn Tất Thành quen một số người Việt làm ở hãng Năm Sao (hãng tàu chạy tuyến Sài Gòn - Đà Nẵng, Colombo và một số hãng tàu Pháp) như Nguyễn Văn Hùm, Bùi Văn Viên. Khi biết hãng tuyển người, Nguyễn Tất Thành cùng một số người Việt đến xin việc và được nhận. Ngày 4/6/1911, với tên gọi Văn Ba, Người rời cơ sở Liên Thành thương quán xuống tàu Amiral Latouche Tréville. Ngày 5/6/1911, con tàu rời bến cảng Nhà Rồng, Sài Gòn, đưa Văn Ba ra đi tìm đường cứu nước.
Sau nhiều năm bôn ba, Người đã đến với chủ nghĩa Mác - Lênin, tìm ra con đường cứu nước giải phóng dân tộc. Người thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, lãnh đạo nhân dân tiến hành Cách mạng tháng Tám 1945 thành công, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam). Di sản Hồ Chí Minh, tư tưởng, đạo đức và phong cách của Người luôn tỏa sáng, soi đường cho dân tộc trên con đường đấu tranh giành độc lập và xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Giá trị di tích và hoạt động tri ân
Căn nhà số 5 Châu Văn Liêm được Bộ Văn hóa xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia năm 1988. Hàng ngày, dòng người đến thăm di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh nối nhau, bao gồm cả khách nước ngoài. Nhiều trường học tổ chức cho học sinh, sinh viên đến tham quan. Các cơ quan, ban ngành, đoàn thể đến đây tri ân, báo công với Bác. Tất cả đều ăn mặc lịch sự, kính cẩn thắp hương nhớ Bác và dành thời gian chăm chú xem các hiện vật trưng bày về cuộc hành trình của Người, lắng nghe thuyết minh rõ ràng, ngắn gọn về những thời khắc lịch sử tại Sài Gòn.
Từ thành phố này Người đã ra đi, thành phố không được đón Người trở lại nhưng vinh dự được mang tên Người mãi mãi. Nhân kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, Đường sách TP.HCM tổ chức trưng bày chuyên đề từ 28/4 đến 3/5, thu hút đông đảo người dân và giới trẻ tham quan. Bảo tàng Hồ Chí Minh - chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh đặt tại Bến Nhà Rồng - nơi ngày 5/6/1911, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước, cũng là điểm đến ý nghĩa cho nhiều người.
