Đà Nẵng chuyển từ gìn giữ di sản sang khai thác nguồn lực
Chỉ trong hơn hai tháng qua, UBND thành phố Đà Nẵng đã liên tiếp tổ chức bốn hội thảo, tọa đàm chuyên sâu về di sản, tập trung vào các giá trị đặc thù như Phật viện Đồng Dương, văn hóa làng xứ Quảng, khảo cổ học và Cảng thị cổ Trung Phường. Sự dày đặc của các diễn đàn khoa học này cho thấy di sản đang được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển của thành phố. Điểm chung xuyên suốt là sự chuyển dịch tư duy: đưa di sản từ đối tượng cần bảo tồn trở thành nguồn lực cho phát triển văn hóa và du lịch bền vững.
Phật viện Đồng Dương: Từ di chỉ khảo cổ đến điểm nhấn văn hóa
Tại hội thảo khoa học quốc gia “Nghiên cứu bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Phật viện Đồng Dương” ngày 15.5, các nhà quản lý và khoa học thống nhất rằng di sản đặc biệt này không thể chỉ nhìn nhận dưới góc độ khảo cổ hay kiến trúc, mà cần đặt trong tổng thể phát triển văn hóa - du lịch. Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi nhấn mạnh Phật viện Đồng Dương là trung tâm Phật giáo tiêu biểu của vương quốc Champa, mang giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, khảo cổ và tôn giáo. Tuy nhiên, công tác bảo tồn hiện chưa tương xứng với tầm vóc, đòi hỏi chiến lược dài hạn vừa gìn giữ giá trị gốc vừa phát huy vai trò trong đời sống hiện nay. Gần 80 tham luận tại hội thảo tập trung vào các hướng đi mới như ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, phục dựng không gian văn hóa, kết nối di sản với giáo dục và phát triển du lịch. Các chuyên gia định hướng đưa Đồng Dương không chỉ là địa chỉ nghiên cứu mà thành điểm nhấn văn hóa của Đà Nẵng và miền Trung.
Văn hóa làng xứ Quảng: Bảo tồn cộng đồng và chuyển đổi số
Tọa đàm “Văn hóa làng xứ Quảng - Giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị trong kỷ nguyên mới” ngày 25.6 tiếp tục khẳng định tư duy mới. Bà Nguyễn Thị Anh Thi cho rằng không gian văn hóa làng xứ Quảng là sự kết tinh của nhiều lớp văn hóa từ làng ven biển, làng nghề truyền thống, làng nông nghiệp đến cộng đồng dân tộc thiểu số, là nguồn lực quan trọng cho văn hóa, kinh tế và du lịch. TS Trần Đình Hằng (Phân viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch miền Trung) đề xuất phát triển du lịch sinh thái nhân văn dựa trên cộng đồng và dòng họ, để người dân làm chủ thể bảo tồn và hưởng lợi từ di sản. TS Nguyễn Văn Dũng (Học viện Hành chính và Quản trị công) đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu số về văn hóa làng, bản đồ số di sản, bảo tàng số, nền tảng kể chuyện số và ứng dụng mã QR tại các di tích, kết nối di sản với công chúng, doanh nghiệp và thị trường.
Khảo cổ học gắn với quy hoạch đô thị và du lịch
Hội thảo “Khảo cổ học thành phố Đà Nẵng: Tiềm năng, thực trạng, định hướng quy hoạch, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa” ngày 26.6 cụ thể hóa định hướng chuyển từ khảo cổ học truyền thống sang khảo cổ học ứng dụng và quản trị tài nguyên di sản. Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trương Thị Hồng Hạnh khẳng định thành phố kiên định quan điểm “không đánh đổi di sản lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần”. Việc xây dựng Quy hoạch khảo cổ học Đà Nẵng giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn 2055 sẽ tích hợp giá trị khảo cổ vào quy hoạch đô thị, phát triển văn hóa và du lịch. Các mô hình mới như công viên khảo cổ, bảo tàng ngoài trời, khảo cổ học cộng đồng, số hóa dữ liệu và sản phẩm trải nghiệm từ di sản được đề xuất.
Cảng thị cổ Trung Phường kết nối vùng
Tọa đàm ngày 15.7 về Cảng thị cổ Trung Phường mở rộng câu chuyện phát huy di sản trong không gian phát triển vùng Đông Nam Đà Nẵng. Bà Nguyễn Thị Anh Thi nhấn mạnh bảo tồn không chỉ giữ lại dấu tích quá khứ mà phải khơi dậy giá trị lịch sử, văn hóa tạo sức mạnh nội sinh. Thành phố định hướng kết nối Trung Phường với Hội An, Mỹ Sơn, Cù Lao Chàm và các điểm đến ven sông Thu Bồn, hình thành tuyến trải nghiệm văn hóa, xây dựng không gian trưng bày, bảo tàng thực cảnh, phục dựng câu chuyện về thương cảng, nghề biển, nghề nước mắm và văn hóa ghe bầu. Ông Nguyễn Văn Hòa, Bí thư Đảng ủy xã Duy Nghĩa, chia sẻ: “Chúng tôi mong muốn đánh thức Trung Phường bằng chính những câu chuyện của vùng đất này, để người dân hôm nay hiểu được giá trị di sản và cùng tham gia tạo nên sản phẩm văn hóa đặc trưng.” Ông nhấn mạnh nghiên cứu, số hóa dữ liệu, xây dựng không gian trải nghiệm và kết nối với các điểm đến lân cận là nền tảng đưa di sản vào đời sống kinh tế - văn hóa cộng đồng.
Những định hướng này cho thấy Đà Nẵng đang từng bước định hình cách tiếp cận mới: di sản không đứng ngoài dòng chảy phát triển mà trở thành một phần chiến lược xây dựng thành phố văn hóa, sáng tạo và giàu bản sắc.
