Ngày 13/7, ghi nhận của Thanh Niên tại Nhà lưu niệm Hoàng thái hậu Từ Cung (145 Phan Đình Phùng, TP.Huế) cho thấy, sau nhiều năm không được khai thác, khuôn viên công trình đã được dọn dẹp cỏ dại, để lộ khoảng sân rộng cùng kiến trúc nhà kiểu Pháp đặc trưng. Tuy nhiên, nhiều hạng mục vẫn xuống cấp, cỏ dại bám trên tường rào, lan can. Công trình hiện tạm đóng cửa, chưa đón khách.
Lịch sử và giá trị của công trình
Ngôi nhà hai tầng sơn vàng, mặt tiền hướng ra sông An Cựu, được xây dựng từ thời Pháp thuộc, từng qua nhiều đời chủ. Năm 1955, sau khi cung An Định bị chính quyền Ngô Đình Diệm tịch thu, Hoàng thái hậu Từ Cung đã mua lại ngôi nhà này để sinh sống. Theo di nguyện, sau khi bà qua đời, công trình được bàn giao cho chính quyền địa phương quản lý.
Quá trình xuống cấp và bỏ hoang
Từ năm 1980, Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế tiếp nhận, thực hiện quản lý, thờ cúng và trưng bày di vật. Có thời gian, sau khi di vật của hoàng thái hậu được chuyển về cung An Định, công trình được khai thác làm quán cà phê. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của dịch Covid-19, đơn vị kinh doanh trả lại mặt bằng. Từ đó, ngôi nhà hầu như không được khai thác, chịu tác động thời tiết, xuống cấp dần.
Năm 2023, Thanh Niên từng phản ánh tình trạng xuống cấp. Thời điểm đó, tầng hai vẫn lưu giữ bàn thờ cùng hai bức chân dung Hoàng Thái hậu Từ Cung, nhiều không gian khác không còn sử dụng. Cuối năm 2025, Trung tâm Bảo tồn Di tích cố đô Huế bàn giao công trình cho Sở VH-TT, sau đó giao lại cho Bảo tàng Mỹ thuật Huế phụ trách khai thác, tổ chức hoạt động văn hóa. Hiện căn nhà đã đóng cửa.
Kế hoạch tu bổ cấp thiết
Mới đây, ông Trần Hữu Thùy Giang, Phó chủ tịch UBND TP.Huế, thống nhất chủ trương lập báo cáo đề xuất dự án chống xuống cấp Nhà lưu niệm Hoàng thái hậu Từ Cung theo đề xuất của Sở VH-TT. Dự án cấp thiết này có sự đồng thuận từ Sở Xây dựng và Trung tâm Bảo tồn Di tích cố đô Huế nhằm kịp thời bảo tồn công trình có giá trị lịch sử, văn hóa gắn liền với cuộc đời thân mẫu vua Bảo Đại.
